VERDIEPINGSARTIKEL

Naar een toekomstbestendige giftenaftrek en ANBI -regeling

Begin 2017 ontving het kabinet de evaluaties van de giftenaftrek en de regelingen voor algemeen nut beogende instellingen (ANBI’s). Het kabinet heeft op basis daarvan voorstellen gedaan om de huidige regelingen minder complex te maken en te kijken naar verbeteringen voor de uitvoering. Het doel is om het stelsel robuuster en toekomstbestendiger te maken.

Wat is de stand van zaken met betrekking tot die voorstellen?


31 juli 2019 5 minuten Door redactie

Dit verdiepingsartikel wordt u aangeboden door Rendement online.


De giftenaftrek heeft de laatste jaren tot de nodige discussies geleid. Uiteindelijk heeft het kabinet besloten dat de giftenaftrek in stand moest blijven, maar dat er wel wat verbeteringen noodzakelijk waren. Dit geldt ook voor de ANBI-regeling.

In 2018 heeft de staatssecretaris van Financiën daarom een aantal suggesties voor verbetering naar de Tweede Kamer gestuurd. De afgelopen maanden zijn deze suggesties besproken met de Tweede Kamer en de goededoelensector.

Het afgelopen half jaar zijn er zestien verbeteropties onderzocht en uitgewerkt. Op 28 maart heeft de staatssecretaris een brief naar de Tweede Kamer gestuurd met de stand van zaken. Hierna komen de belangrijkste opties aan bod.

Verbeterd invulveld in de aangifte

De eerste verbeteringen gelden voor de giftenaftrek. Op dit moment gaat het bij eenmalige giften aan ANBI’s nog regelmatig verkeerd in de aangifte inkomstenbelasting. Een belastingplichtige moet nu nog zelf invullen aan welke organisatie de gift is gegeven.

Het is de bedoeling om het vrije invulveld in de aangifte te vervangen door een slim invulveld. In dat geval moet de belastingplichtige de organisatie uit een lijst selecteren. Dit voorkomt fouten. De Belastingdienst gaat kijken naar de uitvoerbaarheid van deze regeling.

In het verlengde hiervan moet er ook een slim invulveld komen voor de giften aan een steunstichting van een sociaal belang beogende instelling (SBBI). Om een gift te kunnen aftrekken, moet de donateur de gift kunnen aantonen. Hiervoor kan hij bijvoorbeeld een afschrijving van zijn bankrekening gebruiken.

Bij contante giften is dat echter iets lastiger. In dat geval is een kwitantie nodig, maar dat blijkt in de praktijk nogal fraudegevoelig. Om dat in de toekomst te voorkomen, wordt voorgesteld om de aftrek van contante giften af te schaffen. Dit staat uiteraard niet de collectes van uw organisatie in de weg. Er is een wetswijziging nodig om de aftrekbaarheid van contante giften af te schaffen.

Pilot van start over uitwisselen van donatiegegevens

Het is voor de Belastingdienst lastig om alle giften aan goede doelen te controleren. Er is meestal onvoldoende contrainformatie aanwezig voor deze controle. Om dat te versterken wil de fiscus graag informatie uitwisselen met goede doelen.

De goededoelensector staat echter niet te springen voor deze gegevensuitwisseling. De maatregel heeft namelijk mogelijk grote gevolgen voor de administratieve lasten, privacy-aspecten en geefbereidheid.

Om dat te testen is de Belastingdienst recent gestart met een pilotproject met enkele goede doelen. In deze pilot wordt ook gekeken naar de uitvoerbaarheid voor de organisaties en de Belastingdienst.

Fraudekans groot bij giftenaftrek

Bij de giftenaftrek is de kans op fraude groot, omdat de Belastingdienst niet alles kan controleren. Dit speelt onder andere bij herroepelijke giften. De donateur kan bijvoorbeeld dit jaar een gift doen aan uw organisatie en profiteren van de giftenaftrek. Volgend jaar kan de donateur de gift herroepen, maar niet corrigeren in de aangifte. De donateur heeft dan geprofiteerd van een aftrek waar hij geen recht op heeft.

Dit is te voorkomen als goede doelen straks een melding gaan doen als een donateur zonder reden een gift herroept. De fiscus kan dan direct optreden en de fraude tegengaan. Daarnaast gaat er veel verkeerd met giften in natura. Het is niet altijd eenvoudig om deze giften te waarderen.

Het voorstel is nu om voor giften in natura hoger dan € 2.500 een onafhankelijke taxatie of andere schriftelijke onderbouwing in te voeren. Zonder deze taxatie of onderbouwing zijn de giften niet aftrekbaar in de inkomstenbelasting of vennootschapsbelasting. De donateur krijgt daardoor wel een zwaardere bewijslast voor de giften in natura.

Fiscus merkt uw organisatie niet zomaar aan als algemeen nut beogende instelling

Een ANBI kan profiteren van een aantal fiscale voordelen. Uw organisatie moet voor het verkrijgen van de ANBI-status aan de volgende voorwaarden voldoen:

  • Uw organisatie moet voor ten minste 90% het algemeen nut dienen.
  • Met de activiteiten van uw organisatie mag u geen winstoogmerk hebben.
  • U voldoet aan de integriteitseisen.
  • Uw organisatie mag niet meer vermogen aanhouden dan redelijkerwijs nodig is voor het werk van de organisatie (bestedingscriterium).
  • Uw beloning is beperkt tot een onkostenvergoeding of minimale vacatiegelden.
  • Uw organisatie heeft een actueel beleidsplan.
  • Uw organisatie heeft een redelijke verhouding tussen kosten en bestedingen.
  • Geld dat overblijft na opheffing van uw organisatie wordt besteed aan een ANBI met een soortgelijk doel (liquidatiebepaling).
  • Uw organisatie voldoet aan de administratieve verplichtingen.
  • Uw organisatie publiceert bepaalde gegevens (zoals het fiscaal nummer, de namen van de bestuurders, het beleidsplan en het beloningsbeleid) op een website (publicatieplicht).

Dienstverlening aan ANBI's moet beter

In de brief van de staatssecretaris zijn ook verschillende verbeteringen voor de ANBI-regeling opgenomen. Zo hebben verschillende Kamerleden aangedrongen op de verbetering van de dienstverlening aan ANBI’s. Dit is vooral belangrijk voor de kleinere ANBI’s die veel werken met vrijwilligers.

De fiscus gaat dit oppakken en de teksten op de website begrijpelijker maken en de regels beter uitleggen. Op de website komen ook de standaardformats voor de publicatieplicht en links naar belangrijke websites te staan. Eventuele ANBI-vragen bij de BelastingTelefoon worden één op één doorgezet naar een speciaal ANBI-team.

Daarnaast zijn er in de brief van de staatssecretaris voorstellen opgenomen om te sleutelen aan de voorwaarden voor het verkrijgen van de ANBI-status (zie kader hieboven voor de voorwaarden). Dit geldt bijvoorbeeld voor de publicatieplicht.

Er is een motie ingediend om standaardformats in te stellen voor de publicatieplicht en de reikwijdte uit te breiden. De standaarden zijn op dit moment al beschikbaar, maar wel op vrijwillige basis. De uitbreiding ziet op giften en donaties uit niet-EU-landen en giften uit onvrije landen.

Het kabinet is al bezig met verschillende wetgeving op dit gebied zoals het wetsvoorstel Transparantie maatschappelijke organisaties. Verder is het de bedoeling om de integriteitseis aan te scherpen. De ANBI-status zou niet mogen gelden voor organisaties die zich in hun doelstellingen, uitlatingen en handelen duidelijk niet houden aan de Grondwet of het internationale recht. Er moeten weigeringsgronden in de wet komen (net als bij de VOG-systematiek). Hiervoor is wel een wijziging van de wet noodzakelijk.

Giften die vallen onder multiplier

In de praktijk is ook veel discussie over de zogenoemde liquidatiebepaling. Wanneer is sprake van een soortgelijk doel? Deze voorwaarde is vooral bedoeld voor giften die vallen onder de multiplier (giften aan culturele instellingen), maar geldt voor alle ANBI’s.

Het kabinet wil deze eis laten vervallen en alleen nog toepassen voor culturele ANBI’s. Verder mag een ANBI niet meer vermogen aanhouden dan nodig is voor de werkzaamheden. Dit zogenoemde bestedingscriterium is een open norm en zorgt soms voor onduidelijkheid.

Vanuit de non-profitsector bestaat onduidelijkheid over de gevolgen van impact investments, inbreng van vermogenstitels in een ANBI en de toegestane omvang van reserves. Een handleiding moet over deze punten meer duidelijkheid gaan verschaffen. In overleg met de non-profitsector worden deze punten verder uitgewerkt.

Informatieplicht voor ex-ANBI's 

Ex-ANBI’s met een vermogen hoger dan € 25.000 moeten jaarlijks informatie verschaffen aan de Belastingdienst. Deze informatieplicht is erg uitvoeringsintensief voor de fiscus en ex-ANBI’s. Het aantal ex-ANBI’s groeit en dat zorgt voor meer toezicht.

De staatssecretaris wil kijken of een afrekenmoment hier een goede oplossing voor is. Na de afrekening vallen de ex-ANBI’s namelijk niet meer onder de informatieplicht. Het kabinet wil hier onderzoek naar laten doen. Voor deze wijziging is wel nieuwe wetgeving nodig.

Aandeel van bedrijfsleven

Giften en sponsoring van bedrijven zijn een belangrijke bron van inkomsten voor uw organisatie. Bij een gift kunnen bedrijven in de vennootschapsbelasting profiteren van de giftenaftrek. Het jaarlijkse budgettaire beslag daarvan bedraagt circa € 5 miljoen. Dat betekent circa € 20 miljoen aan giften per jaar.

Daarnaast geven veel bedrijven aan goede doelen in de vorm van sponsoring. Het kabinet vindt dat het bedrijfsleven deze rol moet blijven vervullen.