VERDIEPINGSARTIKEL

Apps als hulpmiddel voor gezond en veilig werken

De werkgever moet niet alleen zorgen voor gezonde en veilige arbeidsomstandigheden, maar de werknemers hier ook over voorlichten en instrueren. Maak vooral gebruik van de mogelijkheden die hiervoor zijn. Zo kunt u ook apps gebruiken, voor uzelf en uw collega’s op de werkvloer. Een kritische blik is wel nodig en apps vervangen natuurlijk nooit de veiligheidsvoorschriften.


2 mei 2019 4 minuten Door redactie

Dit verdiepingsartikel wordt u aangeboden door Rendement online.


Verzuimkosten beheersen, werknemers gezond langer laten doorwerken en het terugdringen van uitval door arbeidsongeschiktheid. Het zijn forse opgaven waar werkgevers en werknemers zich voor gesteld zien. Het is uw zorg als arboverantwoordelijke dat werknemers gezond blijven, alert zijn op onveilige situaties op de werkvloer en hun grenzen in de gaten houden qua fysieke of mentale belasting. Naast de hulp van arbodienstverleners, kerndeskundigen en andere professionals zoals adviseurs ergonomie kunt u ook andere middelen gebruiken. Steeds vaker kijken organisaties ook naar efficiënte en betaalbare mogelijkheden uit de hoek van E-health – het gebruik van technologische innovaties om de veiligheid en gezondheid van werknemers beter te monitoren. Denk aan het ter beschikking stellen van wearables zoals stappentellers, maar ook aan het gebruik van apps om werknemers gezonder en veiliger te laten werken. Welke mogelijkheden bieden deze hulpmiddelen en zijn ze wel geschikt om in uw eigen organisatie te gebruiken? Apps om de veiligheid en gezondheid in de gaten te houden zijn allang niet meer nieuw. Ze zijn er inmiddels in alle soorten en maten. Er zijn apps voor het meten van geluid, voor het veilig omgaan met gevaarlijke chemische stoffen, voor ontruimingen, brandwondenverzorging, bedrijfshulpverlening, EHBO en veilig tillen. Ook zijn er apps voor het monitoren van stress, werkdruk en fysieke belasting. Ook op het vlak van dagelijkse ergonomie – zit ik goed, slaap ik voldoende, beweeg ik genoeg? – kunt u tegenwoordig terecht in de appstores.

Risico’s

Vooropgesteld moet worden dat apps een aanvulling kunnen zijn en natuurlijk geen vervanging van de instrumenten die u al ter beschikking staan. Zo begint een veilige werkomgeving met het inventariseren van risico’s in de RI&E en is het plan van aanpak voor u dé plek om keuzes te maken wat betreft instrumenten voor bescherming en beheersing. Apps kunnen hulpmiddelen zijn, maar u moet het gebruik ervan afwegen tegen en bekijken in samenhang met andere hulpmiddelen. Wees er ook op bedacht dat apps juist méér voorlichting en onderricht kunnen vragen dan wettelijk gezien zou moeten. Verder moet u niet vergeten dat voor organisaties met meer dan 25 werknemers het plan van aanpak ook nog eens door een relevante arbodeskundige wordt getoetst. Dat geeft u aanzienlijk meer zekerheid dan een app.

Nog even de aandachtspunten op een rij

  • Bepaal het doel van de app. Gebruik de app als ondersteuning en niet als doel.
  • Een arbo- of veiligheidsapp kan ook dienen als aanleiding om binnen de organisatie te praten over arbo, veiligheid en ergonomie.
  • Laat werknemers hun eigen app kiezen. Wat hebben ze echt nodig? Betrek ze bij het keuzeproces.
  • Bij meer technische apps moet u kritisch zijn op de betrouwbaarheid en de actualiteit. Laat deze apps altijd testen op de werkvloer.
  • Apps kunt u ook goed inzetten bij het geven van voorlichting of instructies aan werknemers. Ze kunnen informatie overbrengen of iets aanschouwelijk maken.

Keuze

Voor de keuze voor apps geldt hetzelfde uitgangspunt als voor het (laten) maken van een goede risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E): kijk goed en nauwkeurig naar de werkprocessen van de verschillende werknemers. Wat kan er allemaal misgaan op de werkvloer? Maak voor een degelijke oriëntatie op bruikbare apps een overzicht van de risico’s voor de verschillende groepen werknemers of functies. Als het goed is kunt u die voor een groot deel uit de RI&E halen. Daarin staan echter doorgaans collectieve maatregelen en apps worden gebruikt door individuele werknemers. Het kan dus zijn dat u meer informatie moet verzamelen. Doe eventueel eerst een werkplekonderzoek. Misschien minstens zo belangrijk is: betrek de medewerkers erbij. Zij weten namelijk het beste waar ze tegenaan lopen als het gaat om risico’s op de werkvloer: een verkeerde werkhouding, te lang zitten of verkeerd tillen en het overbelasten van hun eigen lichaam. Door uw collega’s erbij te betrekken, vergroot u ook de kans dat zij de app gaan gebruiken. Het laten meedenken door werknemers zorgt bovendien voor een beter veiligheidsbewustzijn onder de werknemers.

Blind

Bij technische veiligheidsapps die ondersteunen bij geluidsmetingen, het vaststellen van blootstelling aan gevaarlijke stoffen, of bij het meten van een verantwoorde fysieke belasting, is het zaak om uw hoofd er goed bij te houden. Vertrouw nooit blind op de werking van een app.

Niet elke werknemer is handig met een smartphone

U doet er goed aan apps vooraf te testen – komen de gehanteerde veiligheidsmarges overeen met die van uw organisatie? Bij het meten van het geluidsniveau zou u kunnen denken dat een marge van 2db niet erg is. Maar als die meting net uitkomt rond een grenswaarde, is het natuurlijk een ander verhaal. Let voor de aanschaf ook op het praktische gebruik van de app. Heeft iedere werknemer wel de juiste spullen om goed te werken met de applicatie? Is het vermogen of de snelheid voldoende? Kunnen werknemers de app tweaken of personaliseren en zijn er aanvullende modules? Heeft de app verbinding nodig met het internet of niet? Dit kan van belang zijn als bepaalde doelgroepen ambulant werkzaam zijn. Besef ook dat niet iedere werknemer even handig is met het bedienen van een smartphone. Train uw collega’s dus in het gebruik. Wat overigens ook weleens wordt vergeten, is dat applicaties soms veel werkgeheugen gebruiken van een telefoon of device, waardoor de werking van een apparaat soms sterk vertraagt. Er zijn ook algemene BI (business intelligence)-apps (zoals Trello van Microsoft) waarmee werknemers een foto kunnen maken van een situatie op de werkvloer, die automatisch wordt doorgestuurd naar alle verantwoordelijke partijen, met een melding aan de personen die het kunnen herstellen. Maar hiervoor is natuurlijk niet per se een app nodig – een werknemer kan dit ook gewoon met zijn smartphone doen – als uw organisatie zo’n melding maar oppakt. Arbo-apps kunnen een goede tool zijn om werknemers bewust te maken van veilig en gezond werken. Dit bewustzijn, en er met elkaar over praten, kan helpen om ook adequaat te handelen. De dagelijkse herhaling en het mogelijke spelelement van een app kunnen eraan bijdragen dat werknemers zich committeren aan het doel dat u voor ogen heeft: dat werknemers nadenken over wat ze aan het doen zijn op de werkvloer.