VERDIEPINGSARTIKEL

Technologie maakt werken met beperking makkelijker

Uw werkgever kan er zich positief mee onderscheiden: werkgelegenheid óók voor mensen met een beperking. Nieuwe technologie kan deze mensen kansen geven in uw organisatie. Maar betekent dit dat uw werkgever dure ‘high tech’ moet aanschaffen? Nee, niet per se. Met een realistische kijk kunt u als arboadviseur een ruggensteuntje geven aan uw werkgever én aan mensen die hun werk moeten doen met een beperking.


17 juni 2021 5 minuten Door redactie

Dit verdiepingsartikel wordt u aangeboden door Rendement Online


Een modern bedrijf is natúúrlijk toegankelijk voor rolstoelers. Tegelijkertijd neemt routinematig werk af door ICT en robotisering. Dat is in het nadeel van mensen met fysieke of mentale beperkingen voor werk. Technologie kan helpen, óók bij werkaanpassing voor dreigend arbeidsongeschikten of mensen met een chronische aandoening. Zo wapent uw werkgever zich mede tegen krapte op de arbeidsmarkt. De overheid geeft op diverse manieren steun.

Inzet toegepaste wetenschap voor arbeidsbeperkten

Er zijn verschillende regelingen voor subsidie en loonkostenvoordeel voor werkgevers. Bij UWV is (mede)financiering te krijgen voor hulpmiddelen voor arbeidsbeperkten. UWV startte enkele jaren geleden een landelijke coalitie voor de ontwikkeling en toepassing van technologie voor een ‘inclusieve arbeidsmarkt’. Dit gebeurde samen met bemiddelaars op de arbeidsmarkt, instellingen voor (toegepaste) wetenschap en werkgeversorganisaties.

Dit levert steeds meer resultaat op. Op de website inclusievetechnologie.nl vindt u oplossingen voor allerlei beperkingen, van amputatie van een lichaamsdeel tot verlamming. Moeten bewegen of juist in dezelfde houding blijven: dat kan voor een medewerker moeilijk zijn.

TNO, organisatie voor toegepaste wetenschap, ontwikkelde het zogeheten exoskelet

TNO, organisatie voor toegepaste wetenschap, ontwikkelde het zogeheten exoskelet. Dat is een draagbaar ‘skelet’, met banden vastgemaakt aan torso en ledematen. Denk aan stuurbekrachtiging in een auto: de drager van het skelet stuurt beweging of houding zelf aan, maar krijgt wat extra kracht mee. Het skelet helpt met tillen, bij voorovergebogen werk of bij fysiek belastend werk, zeker als zich dat steeds herhaalt.

High tech en low tech

Dit is een voorbeeld van ‘high tech’, maar inmiddels is er ook volop ‘low tech’. Leveranciers van kantoor- en computermeubilair bieden bijvoorbeeld armondersteuning. Dit helpt mensen die weinig spierkracht hebben of hun spieren niet lang kunnen belasten.

Een armsteun neemt het volle gewicht van de arm over met een compensatiesysteem vanuit een (gas)veer. Dit geeft steun aan de beweging van de arm, die kan dus in alle gewone richtingen bewegen. Dit spaart kracht en het is nuttig voor veel van de mensen die vaak met een toetsenbord werken. De steun verbetert de werkhouding en vermindert belasting van de rug en nek.

De armsteun kan tijdelijk of blijvend helpen bij de gevolgen van een dwarslaesie, RSI, reuma en na een borstoperatie of herseninfarct.

Inmiddels wordt de armondersteuning ook al gebruikt door tandartsen en chirurgen. Voor werk in techniek en magazijnen zijn er exoskeletten voor het bovenlichaam. Deze ‘elektrische fietsen voor de armen’ ondersteunen de bovenarmen bij herhaald werk op borsthoogte en hoger. Leveranciers bieden onder meer advies-op-maat en dertig dagen gratis proefplaatsing.

Ondersteuning bij het werk

Sommige mensen hebben minder vermogen wat betreft spreken, luisteren, leren, beslissen of zich concentreren. Die zogeheten cognitieve beperkingen kunnen ondersteuning nodig maken bij het werk, zeker in het geval van een verstandelijke beperking. Vaak is persoonlijke begeleiding nodig, maar dat is tijdrovend en duur.

TNO heeft verkend wat technologie kan betekenen, vooral om mensen met cognitieve arbeidsbeperkingen duurzaam te laten werken. Een paar voorbeelden, die nu doorontwikkeld worden, zijn de volgende.

Serious gaming of gamification (verdiepingsartikel) is te gebruiken als hulp bij belemmeringen in geheugen, redeneren en aandacht. Denk ook aan mensen met problemen in dagelijkse functies. Voor het plannen en uitvoeren van taken maakt een begeleider of de medewerker zelf to-do lijstjes. Er is op de app af te vinken wat er gedaan is, waarna de app scores en beloningen geeft.

De technologie van Monitoring en Feedback kan sociaal functioneren ondersteunen

De technologie van Monitoring en Feedback kan sociaal functioneren ondersteunen. Zo is het volgende in ontwikkeling: een ‘polshorloge’ meet en meldt signalen van stress; de persoon kan daarmee onder persoonlijke begeleiding leren zijn emoties en gedrag te reguleren, bijvoorbeeld door even bewust rust te zoeken.

In het werk kan dit positief uitwerken op het hanteren van kritiek of conflicten en de omgang met collega’s en leiding. Een begeleider blijft hierbij wenselijk, maar hij hoeft niet altijd in de onmiddellijke nabijheid te zijn omdat hij de stressmelding ook toegestuurd kan krijgen.

Niet alle productie- en assemblagewerk is eenvoudig. Een sociaal werkbedrijf bijvoorbeeld maakt onderdelen voor meterkasten en elektronica. Dat vraagt het in elkaar zetten van allerlei elementjes door één medewerker, in vele diverse stappen achter elkaar en met verschillende gereedschappen.

Augmented Reality helpt

Augmented Reality helpt. De computer projecteert met een beamer het proces op het werkblad. Pijltjes of beelden maken duidelijk welke handeling de medewerker moet doen, en met welke instrumenten en materialen. Zo wordt werken volgens de normen van de klant bereikt.

De winst voor het werkbedrijf is niet alleen grotere tevredenheid bij opdrachtgevers. Bij de medewerkers groeien de gevoelens van eigenwaarde en zelfvertrouwen, en ze ervaren hierdoor een grotere uitdaging in het werk. Ook vanwege de vergrijzing moet werken met beperkingen meer de norm worden. U las hiervoor al over een paar inspirerende voorbeelden.

Voordelen inzet arbeidsbeperkten

Maar u moet zich niet alléén laten leiden door enthousiasme. Zorg dat u met bijvoorbeeld de bedrijfsarts of een arbeidskundige de mogelijkheden van mensen en de werksetting goed in beeld krijgt. Betrek iedereen die het aangaat bij keuze en introductie van technologie. De praktijk leert dat deze vaak met experimenteren toegespitst moet worden op de specifieke situatie.

Raadpleeg UWV over de opties. Na verloop van tijd kunnen weer nieuwe hobbels opdoemen. Financieel gewin door inzet van arbeidsbeperkten is meestal klein. Het grote voordeel voor de werkgever is: arbeidsbeperkte mensen die een steuntje krijgen zijn vaak de meest toegewijde en trouwe medewerkers!

SpeakSee is een nuttige aanvulling voor mensen met een gehoorbeperking

Mensen met een beperkt gehoor hebben vaak een gehoorapparaat, vergoed door de zorgverzekering. Ze redden zich op het werk in een-op-een contacten, maar vergaderen is voor sommigen onmogelijk. Voor hen en voor doven geeft UWV een tegemoetkoming voor een doventolk die meeschrijft tijdens een vergadering.

 

Er zijn ook toepassingen waarmee dove of slechthorende medewerkers via een tolk-op-afstand op hun smartphone meedoen aan besprekingen. Dat vergt tijdig reserveren van zo’n tolk en kosten voor diens arbeidsuren.

 

Maar er is een nieuw middel: SpeakSee. Dit bestaat uit een set microfoons en een app die spraak direct omzet naar tekst op een tablet of smartphone. De deelnemers aan een gesprek spelden een microfoon op, de gehoorbeperkte medewerker start de app en kan het gesprokene lezen.

 

De (maximaal negen) microfoons hebben elk een kleur die overeenkomt met de tekstballonnen in de app: zo wordt duidelijk wie wat zegt. Bij proeven hadden de deelnemers hun microfoon de hele dag op. Zo kon de SpeakSee-gebruiker ook aan informele gesprekken meedoen. Het geheel is makkelijk mee te nemen.

 

De kosten vallen mee volgens onafhankelijk onderzoek: gebruik en updaten van SpeakSee vragen jaarlijks € 2.116. Het hulpmiddel is fulltime beschikbaar, maar kost nog niet de helft van een tolkhulp die bijvoorbeeld een percentage van de werktijd wordt ingezet. Die tolkhulp zal overigens soms toch nog nodig zijn.

 

Hoe zit het met de verzekering?

De verantwoordelijkheid voor bijna alle voorzieningen voor werkondersteuning van mensen met een beperking ligt bij UWV. Voor hoorhulpmiddelen ligt deze bij de zorgverzekeraars.

 

De Zorgverzekeringswet vereist een procedure om te bepalen of iets nieuws onder de reikwijdte van de wet valt, of het wetenschappelijk verantwoord is of geldt als adequate zorg. Dat proces is nu afgerond wat betreft systemen voor spraakherkenning. Werknemers kunnen via een arts bij hun zorgverzekeraar een aanvraag indienen, speciaal ook voor hun werksituatie.

 

Er zijn dus niet of nauwelijks nog kosten voor de werkgever of UWV.