Hoe voorkomen we overbelasting door duwen en trekken?

Question

In onze organisatie is duwen en trekken niet altijd te vermijden. We willen onze werknemers zo min mogelijk fysiek belasten. Wat kunnen we doen om overbelasting door duwen en trekken te voorkomen?

Accepted Answer

Duwen en trekken horen tot de fysiek belastende bewegingen in het werk die tot gezondheidsschade kunnen leiden als ze verkeerd of langdurig worden uitgevoerd. Bij duwen en trekken gaat het om twee situaties:

lopend duwen en trekken van lasten, zoals bij het verplaatsen van kooien, palletwagens of rolcontainers;
duwen en trekken vanuit stilstand, zoals bij het bedienen van hendels.

Arbowet en Arbobesluit

Noch in de Arbowet noch in het Arbobesluit zijn grenswaarden gegeven voor de last die een werknemer kan duwen of trekken. Wel zijn er internationale richtlijnen, zoals ISO 11228-2, die handvatten geven om te beoordelen wanneer sprake is van een aanvaardbare belasting.

In de Arbowet staat dat je de risico’s moet inventariseren en beoordelen. Je moet deze dus opnemen in de RI&E (toolbox). Dit betekent dat je wel moet kunnen beoordelen wanneer er sprake is van overbelasting. Daar zijn verschillende instrumenten voor.

Beoordelingsmethoden

De methode-Mital, die de Gezondheidsraad in 2012 adviseerde, heeft als nadeel dat er krachtmetingen van de duw- en trekbewegingen moeten worden verricht op de werkplek. Dat is niet altijd mogelijk.

De gegevens uit tabellen bij de methode kunnen dan wel gebruikt worden, maar alleen als er sprake is van een specifieke situatie: het duwen of trekken van rolcontainers met goed onderhouden wielen op een vlakke harde ondergrond.

TNO ontwikkelde de Duw en Trek Check (DUTCH) om op een praktische manier de belasting bij duwen en trekken in kaart te brengen. Dit instrument helpt preventiemedewerkers (toolbox) en andere arboprofessionals om te beoordelen of sprake is van een verhoogd risico op overbelasting. Bij complexe situaties kan een meer uitgebreide analyse nodig zijn.

Om de risicobeoordeling te maken, moet je een aantal vragen beantwoorden. Daarvoor moet je weten hoe de werksituatie er uitziet en gegevens invullen over onder meer:

aantal bij de duw- of trekhandeling betrokken personen;
gemiddelde gewicht, af te leggen afstand en duw- of trekhoogte (hoogte van de handen ten opzichte van het lichaam als de last wordt vastgepakt);
eigenschappen rolcontainer;
kenmerken van de route;
kenmerken werk en gedrag (belasting lichaamshouding).

KIM-methode

Een andere tool die je kunt gebruiken, is de van oorsprong Duitse KIM-methode (Key Indicator Method) voor duwen en trekken. Dit is een veelgebruikte methode die verschillende risicofactoren in samenhang beoordeelt. Je vult in een tabel gegevens in over de volgende factoren:

afstand en duur van het duwen en trekken (in meters en minuten);
gewicht in functie van het soort transportmiddel (kar, kruiwagen, wagen);
ondergrond waarover gereden wordt (zoals stroef, glad, hellend, soort bestrating);
omstandigheden (obstakels, bochten, hoge snelheid);
eigenschappen transportmiddel (zoals onaangepaste wielen, defecten of geen rem);
houding (onder andere draaiing, leunen of een gedwongen houding);
werkorganisatie (zoals afwisseling met andere taken).

De methode vertaalt deze factoren naar een risicoscore, waarmee je kunt bepalen of maatregelen nodig zijn en hoe urgent die zijn.

Voorkom overbelasting bij de bron

Naast het beoordelen van risico’s is het belangrijk om overbelasting door duwen en trekken zoveel mogelijk te voorkomen. Volg daarbij de arbeidshygiënische strategie (infographic), waarbij je eerst kijkt naar maatregelen bij de bron. Denk bijvoorbeeld aan de volgende maatregelen:

het gebruik van hulpmiddelen, zoals elektrische palletwagens of duwondersteuning;
het verbeteren van transportmiddelen, bijvoorbeeld goed onderhouden wielen met lage rolweerstand;
het aanpassen van de werkomgeving, zoals vlakke vloeren en het vermijden van hellingen;
het organiseren van voldoende afwisseling en herstelmomenten.

Door deze maatregelen te combineren, verlaag je de fysieke belasting en verklein je het risico op klachten.

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Hoe voorkomen we overbelasting door duwen en trekken?

30 maart 2026

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema Arbeidsomstandigheden