Hoe voorkomen we overbelasting door duwen en trekken?

6 juli 2021

In onze organisatie is duwen en trekken niet altijd te vermijden. We willen onze werknemers zo min mogelijk lichamelijk belasten? Wat kunnen we doen om 'gezond' duwen en trekken te bevorderen?

Duwen en trekken horen tot de fysiek belastende bewegingen in het werk die tot gezondheidsschade kunnen leiden als ze verkeerd of langdurig worden uitgevoerd. Bij duwen en trekken is sprake van twee mogelijke situaties:

  • het lopend duwen en trekken van lasten, zoals bij het verplaatsen van kooien, palletwagens of rolcontainers;
  • duwen en trekken vanuit stilstand, zoals bij het bedienen van hendels.

Arbowet en Arbobesluit

Noch in de Arbowet noch in het Arbobesluit zijn grenswaarden gegeven voor de last die een werknemer kan duwen of trekken. Het gevaar van overbelasting ligt dus constant op de loer.

Wel staat erin dat de werkgever de risico’s moet inventariseren en beoordelen. U moet deze dus opnemen in de RI&E (toolbox). Dit betekent dat u wel in staat moet zijn te beoordelen wanneer er sprake is van overbelasting. Daar zijn verschillende instrumenten voor.

Krachtmetingen

De methode Mital die de Gezondheidsraad in 2012 als best beschikbare beoordeelde, heeft als nadeel dat er krachtmetingen van de duw- en trekbewegingen moeten worden verricht op de werkplek. Dat is niet altijd mogelijk.

De gegevens uit tabellen bij de methode kunnen dan wel gebruikt worden, maar alleen als er sprake is van een specifieke situatie: het duwen of trekken van rolcontainers met goed onderhouden wielen op een vlakke harde ondergrond.

TNO ontwikkelde daarom een instrument om zonder metingen belastende factoren bij duwen en trekken in kaart te brengen: de Duw en Trek Check (DUTCH). De methode is bedoeld voor preventiemedewerkers (toolbox) en andere arboverantwoordelijken in de organisatie die moeten toezien op verantwoord duwen en trekken.

Om de risicobeoordeling te maken, moet u een aantal vragen beantwoorden. Daarvoor moet u weten hoe de werksituatie er uitziet en gegevens invullen over onder meer:

  • aantal bij de duw- of trekhandeling; betrokken personen
  • gemiddelde gewicht, af te leggen afstand en duw- of trekhoogte (hoogte van de handen ten opzichte van het lichaam als de last wordt vastgepakt);
  • eigenschappen rolcontainer;
  • kenmerken van de route;
  • kenmerken werk en gedrag (belasting lichaamshouding).

Alternatief

Een alternatief hiervoor is de van oorsprong Duitse tool KIM trekken en duwen, die kijkt naar de combinatie van risicofactoren. U vult in een tabel over de volgende factoren gegevens in:

  • afstand en duur (in meters en minuten);
  • gewicht in functie van het soort transportmiddel (kar, kruiwagen, wagen;
  • ondergrond waarover gereden wordt (stroef, glad, hellend, soort bestrating,, droog, etc.);
  • omstandigheden (obstakels, bochten, hoge snelheid);
  • eigenschappen transportmiddel (onaangepaste wielen, defecten, geen rem, enz.);
  • houding (draaiing, leunen, gedwongen houding, etc.)
  • werkorganisatie (is er afwisseling met andere taken).