Hoe voorkomen we overbelasting door ongunstige houdingen?

26 augustus 2021

Bij bepaalde functies in onze organisatie moeten werknemers regelmatig een ongunstige houding aannemen, We willen graag voorkomen dat dat zij risico lopen op fysieke overbelasting en ernstige gezondheidsschade. Hoe kunnen we overbelasting door ongunstige houdingen voorkomen?

Werknemers die voor hun werk meerdere keren per dag langere tijd in een ongunstige houding moeten zitten of staan, kunnen klachten ontwikkelen aan gewrichten, pezen en spieren.

Werkzaamheden en beroepen waarin dit voorkomt zijn heel divers: denk bijvoorbeeld aan bestuurders van een heftruck, inpak- en sorteerwerkzaamheden, tandartsen, maar ook een fiets repareren in een ophangtakel, montagewerk aan auto’s op een hefbrug en het wassen van patiënten door zorgmedewerkers.

Met het Werkhoudingeninstrument (WHI) van TNO kunt u bepalen of er een verhoogd risico is op lichamelijke klachten door werkhoudingen en zo ja, bij welke houdingen dat het geval is.

Kracht

Met de WHI maakt u een beoordeling voor alle werknemers en dus niet voor een individuele werknemer, want u bekijkt het risico per taak. De resultaten gelden dan dus voor alle werknemers die de betreffende taak uitvoeren.

De methode is bedoeld om taken te beoordelen die alles bij elkaar langer dan een half uur per dag duren (alle afzonderlijke momenten dat een werknemer in die houding werkt opgeteld) en waarbij de werknemer weinig kracht hoeft uit te oefenen (minder dan één kilogram). Bekijkt u sorteerwerkzaamheden, dan kijkt u dus naar het sorteren van producten of onderdelen die minder wegen dan één kilogram.

Formulier

Om het instrument (gratis) te gebruiken, moet u een account en een inlog aanmaken. U start de beoordeling door een formulier in te vullen dat u kunt downloaden. U geeft per taak aan om welke houding het gaat.

Opties zijn geknield, gehurkt en staand werken, met gedraaide of gebogen romp werken (zoals bij in- en uitpakken), met nekdraaiing of -buiging, met polshouding (aan de kassa) of met extreme houdingen (denk aan tegelijk omhoog reiken en achterover hellen, bijvoorbeeld om iets uit een magazijnstelling te pakken).

Vervolgens geeft u aan hoe lang de houding aangenomen wordt: de aaneengesloten duur en de totale duur per dag. Dat zijn alle perioden waarin de houding voorkomt bij elkaar opgeteld. Komt een houding heel vaak voor maar telkens maar heel kort (iemand moet bijvoorbeeld regelmatig even iets pakken en daarbij het lichaam draaien) dan is daarvoor een apart meetformulier waarmee u de totale duur kunt bepalen.

Stoplicht

Het WHI werkt met een beoordeling volgens het stoplichtmodel:

  • Rood - Bij de kleur rood bestaat er een sterk verhoogd risico. De werknemer loopt dan grote kans op klachten aan het bewegingsapparaat en de werkgever moet direct maatregelen nemen om het risico te beperken.
  • Oranje - Krijgt een risico de keur oranje dan is er een verhoogd risico op klachten en moet de werkgever maatregelen nemen om voor alle werknemers dit risico naar beneden te brengen.
  • Groen - Er is geen verhoogd risico en dit geldt voor het overgrote deel van de werknemers.

Na het invullen van de gegevens voor elke taak, krijgt u dus per beoordeelde taak te zien welke werkhoudingen een verhoogd risico op klachten met zich meebrengen. De resultaten zijn weergegeven in een van de stoplichtkleuren.

De WHI-methode kan ook achteraf toegepast worden om te kijken of de maatregelen die de werkgever heeft genomen, effectief zijn geweest. Is het risico van klachten door werkhoudingen afgenomen of moet de werkgever de maatregelen aanpassen?

Neem de juiste maatregelen

De juiste maatregelen kunnen veel verbeteren. In een garage kan de werkgever bijvoorbeeld een hefbrug aanschaffen die de wielen van de auto vrijlaat. Zo kunnen werknemers er makkelijker bij.

Werken in een ongunstige houding levert extra risico op als er geen mogelijkheid is om korte pauzes te nemen. De werknemer krijgt dan onvoldoende hersteltijd.

Ook meer dan twee uur per dag veel kracht zetten in een ongunstige houding levert een zwaardere belasting op. Daarnaast kan hoge werkdruk het risico op overbelasting vergroten.