Hebben we instemmingsrecht bij de harmonisering van rechten voor een roosterregeling?

Publicatiedatum 26 juli 2019

Onze bestuurder wil de roosterregeling uit de bedrijfs-cao hanteren en individuele afspraken afschaffen. Hij wil zo de rechten van oude en nieuwe werknemers harmoniseren. Onze bestuurder heeft onze OR niet om instemming gevraagd. Is dit recht hier toch wel van toepassing?

Als uw bestuurder de arbeidstijdenregeling voor het hele personeel wil harmoniseren, heeft uw OR inderdaad instemmingsrecht (artikel 27, lid 1b WOR). Uw OR kan uw bestuurder hierop wijzen. Als uw bestuurder uw OR instemming vraagt maar uw OR verleent deze niet, kan de bestuurder zijn voorgenomen besluit alleen uitvoeren als hij bij de kantonrechter vervangende instemming krijgt. Vraagt uw bestuurder geen instemming en voert hij het besluit toch uit, dan kan uw OR tegenover de bestuurder schriftelijk een beroep op nietigheid van het besluit doen (artikel 27, lid 5 WOR). Dit moet uw OR doen binnen één maand nadat uw bestuurder uw OR het besluit schriftelijk heeft meegedeeld, of binnen één maand nadat uw OR is gebleken dat uw bestuurder uitvoering geeft aan zijn besluit. Stelt de kantonrechter de OR in het gelijk, dan kan hij uw bestuurder verbieden het besluit uit te voeren of om het besluit gedeeltelijk of geheel in te trekken en de gevolgen ervan ongedaan te maken. Een gang naar de kantonrechter zal uw relatie met uw bestuurder op scherp zetten. Daarom kunt u er ook voor kiezen om een beroep te doen op de bedrijfscommissie. Die kan uw bestuurder niet verbieden om zijn besluit uit te voeren. Wel kan de commissie bemiddelen tussen uw OR en uw bestuurder. Als dit niet lukt, brengt de commissie een advies uit. Een gang naar de bedrijfscommissie is kosteloos. De kosten van een rechtsgeding bij de kantonrechter zijn voor uw bestuurder.

Bestendig gedrag

Voor de individuele afspraken met werknemers over arbeidstijden is het niet van belang of ze papier staan of niet. Als aantoonbaar is dat er altijd op een bepaalde manier met de afspraken is omgegaan, is er sprake van zogeheten bestendig gedrag. Uw bestuurder kan schriftelijke afspraken met individuele werknemers alleen wijzigen als de arbeidsovereenkomsten een eenzijdig wijzigingsbeding bevatten. Het beding maakt het de werkgever mogelijk om de arbeidsvoorwaarden uit de arbeidsovereenkomst eenzijdig te wijzigen, als hij daarvoor een zwaarwegend bedrijfseconomisch belang kan aantonen.

Geschil bij de kantonrechter

Instemming van uw OR zal een belangrijke rol spelen als een werknemer een geschil aan de kantonrechter voorlegt. De rechter gaat er dan van uit dat uw bestuurder en uw OR het besluit zorgvuldig hebben genomen. Staat er geen eenzijdig wijzigingsbeding in de arbeidsovereenkomst, dan zal uw bestuurder met iedere individuele werknemer opnieuw tot overeenstemming moeten komen. Bij afspraken die niet op papier staan wordt het lastiger. Dan zijn er mogelijk bewijzen nodig om van bestendig gedrag te kunnen spreken. Stel dat die bewijzen er zijn (bijvoorbeeld het urenoverzicht van de werknemer met ‘thuis’ als werkplek), dan geldt ook hier dat de werkgever óf het eenzijdig wijzigingsbeding kan toepassen óf opnieuw met de individuele werknemer over de arbeidstijden tot overeenstemming moet komen.

Draagvlak

Door de individuele afspraken over arbeidstijden af te schaffen, wordt de organisatie mogelijk een minder aantrekkelijke werkgever. Dit kan personeelsverloop veroorzaken. Ook kan het moeilijker worden om vacatures te vervullen. Zeker bij krapte op de arbeidsmarkt is het de vraag of de voorgestelde regeling wel een goede keus is. Uw OR zou daar bij de achterban onderzoek naar kunnen doen, met het doel het draagvlak voor zo’n besluit te onderzoeken en een antwoord te kunnen geven op eventueel te verwachten personeelsverloop. Werknemers hebben bovendien belang bij een goede werkprivébalans, zeker als zij werk combineren met zorgtaken. Individuele afspraken over arbeidstijden kunnen hieraan tegemoetkomen. Een goede werk-privébalans heeft ook voordelen voor de organisatie, zoals een lager ziekteverzuim. Ook zijn tevreden werknemers productiever.