VERDIEPINGSARTIKEL

Ellende voorkomen met een fiscale vaststellingsovereenkomst

Een vaststellingsovereenkomst met de Belastingdienst is een overeenkomst waarbij u samen met de Belastingdienst kunt vaststellen welke onderlinge rechten en plichten er in een bepaalde situatie zullen gelden. Beide partijen zijn gebonden aan de inhoud van deze overeenkomst.

Vaak wordt de vaststellingsovereenkomst gebruikt als een bindende regeling om een bestaand geschil op te lossen of een geschil te voorkomen. Wat komt er allemaal kijken bij een vaststellingsovereenkomst met de Belastingdienst?


22 juli 2021 5 minuten Door redactie

Dit verdiepingsartikel wordt u aangeboden door Rendement Online


Een vaststellingsovereenkomst is mogelijk als er sprake is van een meningsverschil tussen u en de fiscus over hoe u een bepaalde regel moet interpreteren of toepassen. De Belastingdienst geeft het onderliggende probleem als volgt aan op de eigen website: ‘In het belastingrecht gelden regels. Deze regels maken het voor u, maar ook voor ons, niet altijd duidelijk. Dat komt omdat de regels vaak erg ingewikkeld zijn. Het is niet handig om voor alle geschillen naar de rechter te gaan. Dit duurt erg lang, kost geld en biedt nog geen zekerheid op korte termijn.’

Vaak betreft een vaststellingsovereenkomst kwesties die feitelijk van aard zijn, zoals de waarde van het bedrijfspand of de afschrijvingstermijn van een bedrijfsmiddel.

Belang van beide partijen

Het kan in het belang van beide partijen zijn om een resultaat uit te onderhandelen in plaats van de hakken in het zand te zetten. Uit de vaststellingsovereenkomst ontstaan bindende verplichtingen over en weer:

  • De Belastingdienst moet bij de vaststelling van de belastingschuld rekening houden met de vaststellingsovereenkomst.
  • Omgekeerd moet uw onderneming de aangifte indienen zoals afgesproken in deze overeenkomst.

Dit geldt ook voor een eventuele (belasting)adviseur die u inzet. Als u een (belasting)adviseur machtigt om namens uw onderneming met de Belastingdienst te onderhandelen, moet u de fiscus hiervan op de hoogte stellen. De omvang van zijn bevoegdheden wordt vastgesteld aan de hand van een schriftelijke volmacht.

Het moet gaan om een concreet verschil van inzicht tussen u en de Belastingdienst

Alleen individuele zaken

Alleen individuele zaken komen in aanmerking voor een vaststellingsovereenkomst. Afspraken met een groep belanghebbenden vallen hier buiten. Het overleg dat plaatsvindt met de Belastingdienst heeft betrekking op de heffing of invordering van belastingen.

Het moet gaan om een concreet verschil van inzicht tussen u en de Belastingdienst over een bepaald onderwerp. U zult daarom vooraf duidelijkheid moeten scheppen over:

  • de onderwerpen die in het overleg aan de orde (zullen) komen;
  • het doel van het overleg.
De inspecteur mag niet afwijken van het fiscale uitvoeringsbeleid

Niet afwijken van de wet

Om verdere discussie te voorkomen is het zaak om deze afspraken schriftelijk vast te leggen. Vanzelfsprekend kan de inspecteur geen afspraken maken die in strijd zijn met de wet. Hij mag in de vaststellingsovereenkomst evenmin afwijken van het vastgestelde fiscale uitvoeringsbeleid of een standpunt innemen dat een precedentwerking kan hebben waarop iemand zich later kan beroepen. 

Geen afspraken over:

Daarnaast mag de Belastingdienst in een vaststellingsovereenkomst geen afspraken maken over:

  • de belastingrente, invorderingsrente en bestuurlijke boete als dit onderdeel is van een uitruil over andere fiscale aspecten of samenhangt met elementen van de heffing/invordering;
  • de houdbaarheid van belastingbesparende constructies. Het gaat daarbij om op belastingbesparing gerichte handelingen die door de wetgever niet zijn voorzien en die beleidsmatig ongewenst zijn;
  • het al dan niet aanmelden van een fiscaal of douanedelict;
  • het al dan niet aanwenden van rechtsmiddelen in een strafzaak;
  • zaken die betrekking hebben op overleg in het kader van bedrijfstak- of ondernemingscao’s.
Zowel u als de Belastingdienst zijn gebonden aan de overeenkomst

Advies inwinnen

Zodra u overeenstemming bereikt, moet de Belastingdienst u of uw vertegenwoordiger een redelijke termijn bieden om uw adviseur te raadplegen of alsnog (fiscaal-)juridisch advies in te winnen. De ‘redelijke termijn’ is ten minste één week. De Belastingdienst neemt deze bedenktermijn in acht tenzij u of uw vertegenwoordiger uitdrukkelijk verklaart geen behoefte te hebben aan een bedenktermijn.

In de regel staat in de vaststellingsovereenkomst dat u afziet van het recht op bezwaar of beroep en dat u een eventueel bezwaar- of beroepschrift dat al loopt, zult intrekken. Zowel u als de Belastingdienst zijn gebonden aan de overeenkomst. Door akkoord te gaan, kunt u niet meer naar de rechter stappen.  

Ruling of vooroverleg

Naast de vaststellingsovereenkomst maakt de fiscus ook gebruik van ‘ruling’ of vooroverleg (zie ook het kader). Zo weet elke ondernemer vooraf waar hij aan toe is bij de belastingheffing.

Vooroverleg leidt tot een eenzijdige standpuntbepaling van de kant van de inspecteur. In de ruling legt hij de fiscale gevolgen van een voorgenomen handelen van de belastingplichtige vast. De fiscus is gebonden aan deze toezegging. Als belastingplichtige is uw onderneming dat niet.

Fiscus zet ruling ook in bij internationaal ondernemen

De Belastingdienst kan ruling ook inzetten bij internationaal ondernemen. Dan gaat het vaak om zekerheid vooraf over de heffing van vennootschapsbelasting in de vorm van Advance Pricing Agreements (APA’s) en Advance Tax Rulings (ATR’s).

APA
Een APA geeft een belastingplichtige vooraf zekerheid over de vaststelling van een zakelijke beloning of een methode voor de vaststelling van een zakelijke beloning voor grensoverschrijdende transacties (goederen en diensten) tussen gelieerde ondernemingen, of tussen onderdelen van eenzelfde onderneming of bedrijf. Dit gebeurt op basis van de OESO-transfer pricing richtlijnen.

ATR
Een ATR geeft een belastingplichtige vooraf zekerheid over de fiscale gevolgen van een voorgenomen transactie of samenstel van transacties in een internationale context. Het gaat om de toepassing van de Nederlandse fiscale wet- en regelgeving in een specifieke situatie bij een specifieke onderneming.

Voorbeeld: het al dan niet van toepassing zijn van de deelnemingsvrijstelling. Daarbij kunnen er inhoudelijke discussies plaatsvinden met de Belastingdienst over de uitwerking van de wet- en regelgeving op de voorgelegde feiten en omstandigheden.

Zekerheid
Ruling zorgt voor zekerheid vooraf en wijkt niet af van de wet. De uitleg van fiscale wet- en regelgeving voor belastingplichtigen is altijd gelijk. Het maakt daarbij geen verschil of u vooraf wel of geen afspraken maakt met een APA of ATR.

Of de Belastingdienst het oordeel over een zaak vooraf of achteraf geeft maakt niet uit. Altijd geldt dat de Belastingdienst  de wet volgt. Buitenwettelijke afspraken over bijvoorbeeld tarieven of vrijstellingen worden nooit gemaakt.

Analyse van verzoek indienen

Als u een verzoek wilt indienen voor ruling, moet u een duidelijke analyse insturen. Daarin staat het toepasselijke recht waarmee u uw standpunt, zienswijze of conclusie onderbouwt. De fiscus kan pas een standpunt bepalen als de feiten, de rechtsregels en de conclusie duidelijk blijken uit uw verzoek. Zet daarom in uw verzoek:

  • de namen van de betrokken (rechts)personen;
  • de burgerservicenummers (BSN) of Rechtspersonen Samenwerkingsverbanden Informatie Nummers (RSIN) van de bij de zaak betrokken (rechts)personen;
  • het onderwerp waarover u een standpunt vraagt;
  • alle relevante feiten en omstandigheden en de door u vermoede fiscale gevolgen van uw toekomstige handelingen.