VERDIEPINGSARTIKEL

Corona heeft grote impact

Onderzoeksbureau Panteia voerde recent een groot online onderzoek uit naar de impact van de coronacrisis in nagenoeg alle mkb-branches. In totaal deden ruim 7000 ondernemers mee aan het onderzoek.

De resultaten laten geen positief beeld zien. Bijna twee derde van de mkb-ondernemers verwacht een omzetdaling in de maanden maart en april te moeten accepteren. Veel ondernemers hebben hun omzet zelfs zien teruglopen tot nagenoeg nul.


16 juni 2020 4 minuten Door redactie

Dit verdiepingsartikel wordt u aangeboden door Rendement Online


Medio april deed Panteia onderzoek naar de impact van de coronacrisis op de mkb-branches onder ruim 7.200 ondernemers. De meeste ondernemers zagen in maart hun omzet dalen (66%).

Zo’n 11% van de ondernemers constateerde dat de daling zich beperkt tot 25% of minder. Bij 16% daalt de omzet 25 tot 50% en bij 9% daalt deze 50-75%. Circa 30% geeft aan dat de omzet 75 tot 100% lager uitvalt dan in maart 2019. Voor de maand april waren de verwachtingen zelfs nog iets negatiever.

Gebruik van steunmaatregelen

Het onderzoek laat zien dat ongeveer 70% van de ondernemers – zzp’ers uitgesloten – gebruikmaakt van steunmaatregelen van de overheid of verwacht dat te gaan doen.

De meest populaire faciliteiten zijn de uitgestelde belastingbetaling en de NOW-regeling voor de overbrugging voor werkbehoud. Beide worden gebruikt door ongeveer 40% van de ondernemingen.

Ruim 25% maakt gebruik van de TOGS-regeling (Tegemoetkoming Ondernemers Getroffen Sectoren COVID-19). Ruim 12% maakt gebruik van de Tozo (tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers) en/of de verruiming van de Bbz-regelingen.

Banken willen een deel van de oplossing zijn

Kosten besparen

Twee derde van de ondernemers – wederom met uitzondering van zzp’ers – zegt zelf ook maatregelen te nemen om kosten te besparen. Iets meer dan een derde geeft aan minder grondstoffen en/of dienstverlening in te kopen.

Bijna 40% zegt minder of geen gebruik meer te maken van flexkrachten. Zo’n 11% heeft extra financiële ruimte geregeld bij de bank en 5% heeft vast personeel ontslagen.

Contact met de bank

Banken hebben aangegeven bij deze crisis nadrukkelijk een deel van de oplossing te willen zijn. Het onderzoek laat zien dat ruim 85% van de ondernemers nog geen contact heeft gehad met de bank over het effect van de coronacrisis op de financiële situatie van hun onderneming.

Grotere ondernemingen hebben in meer gevallen contact gehad met de bank. Bij ondernemingen met meer dan 50 werknemers ligt dit percentage iets boven de 50%. Ondernemers die contact hebben gehad met hun bank zijn wisselend tevreden over de behulpzaamheid: 47% is hierover (zeer) tevreden, 25% is (zeer) ontevreden.

Zzp’ers hard geraakt

Het onderzoek maakt ook inzichtelijk dat zzp’ers, kleine mkb-ondernemingen en grotere mkb-ondernemingen andere middelen ter beschikking hebben om de coronacrisis te lijf te gaan.

Uiteraard hebben zzp’ers weinig mogelijkheden om te besparen op kosten, zoals het afschalen van flexibele arbeid en/of het ontslaan van medewerkers. Daarnaast komen zzp’ers niet in aanmerking voor de meeste overheidssteunmaatregelen.

De mkb-ondernemingen met personeel hebben meer mogelijkheden en maken daar ook meer gebruik van. Uit het onderzoek komt echter ook naar voren dat juist de zzp’ers de grootste omzetdaling verwachten (67% in maart, 71% in april).

Kleinere mkb-bedrijven rapporteren een omzetdaling van 53% in maart en 60% in april. Grote mkb-bedrijven hebben een omzetdaling van respectievelijk 44% en 50%.

Veel ondernemers ervaren nu al liquiditeitsproblemen

Verschil per sector

De impact van de crisis verschilt per sector. Sectoren die het hardst getroffen worden zijn onder andere:

  • de reisbemiddeling (86% omzetdaling);
  • de horeca (82% omzetdaling);
  • de landbouw non-food, zoals de sierteelt (76% omzetdaling), en niet-essentiële gezondheidszorg, zoals tandartsen en fysiotherapeuten (70% omzetdaling).

Er zijn ook sectoren die iets minder last hebben, al rapporteren ook zij omzetverliezen voor april, zoals:

  • financiële instellingen (31% omzetdaling);
  • de bouw (20% omzetdaling);
  • accountants en advocaten (30% omzetdaling).

Geen nieuwe orders

Uit het onderzoek komt ook naar voren dat veel ondernemers nauwelijks nog nieuwe opdrachten/orders binnenhalen en dat de werkvoorraad opdroogt. Veel ondernemers vrezen of ervaren daarom nu al ernstige liquiditeitsproblemen.

Circa een op de 3 ondernemingen geeft aan geen werkvoorraad meer te hebben. Ook ervaart of verwacht ongeveer een op de 3 ernstige liquiditeitsproblemen en/of vreest voor leveringsproblemen.

Ziekte en uitval medewerkers

Gemiddeld zo’n 9% verwacht dat medewerkers in de toekomst mogelijk niet meer willen komen werken uit angst voor hun gezondheid. Dat percentage ligt wat hoger in sectoren waar minder vanuit huis wordt gewerkt.

Zo’n 5% van de ondernemingen geeft aan te verwachten dat door ziekte/uitval van medewerkers bepaalde bedrijfsprocessen in de knel komen.

Zoals eerder vermeld zijn er grote verschillen tussen sectoren. Zo wordt er in sectoren als de horeca en evenementorganisatie op het moment (nagenoeg) niets verdiend.

In sterk seizoensgebonden sectoren zoals de kermisbranche wordt zelfs gevreesd voor een ‘verloren jaar’ in termen van omzet.

Ziekteverzuim is hoger maar niet problematisch.

Werken vanuit huis?

Lang niet alle werknemers in Nederland werken vanuit huis. Ruim de helft (54%) van de ondernemingen met personeel geeft aan dat geen van hun medewerkers vanuit huis werkt. Ruim een kwart (28%) daarentegen geeft aan dat de overgrote meerderheid (80-100%) van de medewerkers dat wel doet.

Het onderzoek bevestigt dat vooral de sectoren met veel ‘kantoorberoepen/-werkzaamheden’ er goed in slagen om vanuit huis te werken. Denk hierbij bijvoorbeeld aan financiële instellingen, informatie & communicatie en advisering & onderzoek.

In andere sectoren wordt nauwelijks vanuit huis gewerkt, zoals de agrarische sector, de bouw en de detailhandel. Een flink deel (42%) van de ondernemingen geeft aan dat het vanuit huis werken een negatief effect heeft op de productiviteit.

Eveneens 42% geeft aan dat dit geen effect heeft op de productiviteit of dat dat niet goed kan worden beoordeeld. Slechts 6% zegt tijdens de coronacrisis een positief effect te constateren op het gebied van productiviteit.

Ziekteverzuim iets hoger

Het ziekteverzuim ligt in het eerste kwartaal meestal tussen de 4 en 5%. Dit jaar is dat rond de 6%. Dat is weliswaar iets hoger dan normaal, maar in de meeste sectoren nog niet problematisch.

Het verzuim ligt iets hoger in de zorg en bij transport en relatief iets lager in de bouw en de dienstverlening.

Onderzoek

De data van dit onderzoek, gewogen naar sector en bedrijfsgrootte, zijn representatief voor het mkb. Het Nederlandse mkb betreft zo’n 98% van het totale bedrijfsleven.