VERDIEPINGSARTIKEL

Gezond door de coronatijd

De langdurende beperkingen door de coronamaatregelen gaan werknemers niet in de koude kleren zitten. Ze missen sociale interactie en de vakanties naar het buitenland. Veel werknemers zitten ook veel meer thuis dan vóór de coronapandemie, wat ten koste kan gaan van hun conditie.

De werkgever kan aan de omstandigheden niet zo gek veel veranderen, maar er zijn wel een paar zaken die hij kan ondernemen om het leed van werknemers te verzachten.


7 juli 2021 5 minuten Door redactie

Dit verdiepingsartikel wordt u aangeboden door Rendement Online


De coronapandemie heeft het leven van de meeste werknemers drastisch veranderd. Veel werknemers werken vanuit huis en missen daarmee hun gebruikelijke dagritme en het dagelijkse woon-werkverkeer.

Ze hebben nieuwe routines moeten opbouwen om hun dag in te delen en de balans tussen werk en privé te bewaken. Zowel mentaal als fysiek zitten ze er heel anders bij dan vóór maart 2020.

Minder bewegen

Door de anderhalvemeter-afstandsregel en de lockdowns zijn veel werknemers aanzienlijk minder gaan bewegen. De beweegrichtlijn is minimaal 150 minuten per week matig intensief bewegen, maar dit doel is behoorlijk onder druk komen te staan.

Om precies te zijn: een derde van de volwassen Nederlanders van 25 jaar en ouder ging sinds de eerste lockdown in maart 2020 minder bewegen. Eind 2020 was het aantal mensen dat aan de beweegrichtlijn voldeed, met 750.000 gezakt ten opzichte van vóór de coronapandemie.

In percentages: in 2018 voldeed 46% van de volwassen Nederlanders nog aan de norm. In april 2020 was dat gezakt tot een dieptepunt van 29%. In december 2020 was het percentage weer iets gestegen naar 36%, maar daarmee is het dus nog niet terug op het oude niveau.

Oude gewoonten

Minder bewegen werkt overgewicht, diabetes en hart- en vaatziekten in de hand. En omdat de lockdown af en aan een jaar heeft geduurd, pakken mensen hun oude gewoonten ook niet meer zo makkelijk op.

Minder bewegen werkt overgewicht, diabetes en hart- en vaatziekten in de hand

Gelukkig kan de werkgever preventief wel het nodige doen om werknemers weer in beweging te krijgen. Fietsen en wandelen zijn manieren van bewegen die ook in corona­tijd nog steeds prima kunnen.

De werkgever kan bijvoorbeeld een stappenteller of fietscomputertje beschikbaar stellen of een wedstrijd­element introduceren. Dat laatste kan door een onderlinge competitie, bijvoorbeeld binnen de app Ommetje van de Hersenstichting, of door een fietspuzzeltocht voor de werknemers uit te schrijven.

Verder helpt goede voorlichting over de gunstige effecten van bewegen dus ook. In sommige organisaties werkt het goed om op gezette tijden gezamenlijk te bewegen via bijvoorbeeld Google Meet, Microsoft Teams of Zoom.

Niet naar buiten? Dan ook niet in slaap...

De veranderingen in het leven en de samenleving door corona en de lange lockdown blijken ook een negatieve invloed te hebben op de kwaliteit van slaap. Dit blijkt uit onderzoek van de Vrije Universiteit Brussel. De Belgische respondenten hadden aanzienlijk meer slapeloosheidsklachten dan tijdens een eerder onderzoek tijdens de eerste lockdown.

Klachten
Het percentage deelnemers dat symptomen rapporteerde, was toegenomen van 19% naar 29%. En dat is bovendien een stuk hoger dan de 7 tot 8% die slapeloosheidsklachten meldde toen de wereld nog niet van corona gehoord had. Deelnemers aan het Belgische onderzoek meldden de volgende klachten:

  • slecht inslapen;
  • tussendoor wakker worden;
  • veel eerder ontwaken dan normaal;
  • verschuiving van het dagritme;
  • nachtmerries;
  • meer behoefte aan mentale en fysieke rust.

De resultaten geven natuurlijk allereerst de Belgische situatie weer, maar het is aannemelijk dat deze voor veel Nederlanders vergelijkbaar is.

Belangrijkste stressfactoren

De corona-omstandigheden hebben ook hun weerslag op de mentale gezondheid van werknemers. Werknemers met schoolgaande kinderen hebben lange tijd hun werk moeten combineren met thuisscholing en kunnen vaak nog steeds niet beschikken over kinderopvang.

Intussen gaat het werk meestal gewoon door en moet dat ook nog eens vanuit huis worden uitgevoerd. Het is geen wonder dat veel werknemers vandaag de dag gestrest zijn.

Uit een onderzoek dat Intermediair en Panel Inzicht begin dit jaar uitvoerden, blijkt dat 52% van de 1.000 ondervraagden tijdens de tweede lockdown veel stress ervaart. Op een schaal van één tot tien geeft meer dan de helft het stressniveau een zes of hoger. Viel de eerste lockdown al niet mee, 38% van de respondenten ervaart de tweede lockdown als nog stressvoller.

Dit zijn volgens de deelnemers de drie belangrijkste stressfactoren:

  • de uitzichtloosheid van de corona­situatie (49%);
  • het sociale isolement (46%);
  • geen manieren om te ontspannen (44%).

De hoge stresscijfers zijn zorgelijk, ook omdat deze kunnen leiden tot een toename van het aantal burn-outs.

Symptomen van een bore-out

Toch hoeft het niet altijd om een burn-out te gaan. De klachten waar veel mensen nu mee kampen, kunnen ook wijzen op een bore-out.

De symptomen van een bore-out lijken op die van een burn-out, maar worden niet veroorzaakt door overbelasting, maar juist door onderbelasting en verveling. De klachten kunnen onder meer ontstaan doordat er lage eisen aan de werknemer worden gesteld of de werknemer te weinig steun ervaart in zijn werk. Ook de aard van het werk kan een rol spelen. Werknemers die kantoorwerk doen, zullen het effect van hun werk vaak niet direct zien.

De coronacrisis vergroot de kans op een bore-out. Bij thuiswerken is er minder afwisseling dan op kantoor, waardoor de werknemer te weinig prikkels ervaart. Bovendien heeft de leidinggevende vaak minder zicht op de werkzaamheden van de werknemer.

Het is belangrijk dat de werkgever alert blijft op mogelijke signalen van een bore-out door onder meer goed contact te blijven onderhouden met de werknemer.

Een bore-out is soms lastig te herkennen omdat een werknemer strategieën kan bedenken waardoor het lijkt alsof hij het toch heel druk heeft.

Maatregelen nemen

De volgende maatregelen kunnen helpen om burn-out-klachten óf bore-out-klachten in de kiem te smoren:

  • Werknemers meer regie geven over hun werk, bijvoorbeeld door hun de mogelijkheid te geven eigen roosters en flexibele werktijden te hanteren.
  • De mogelijkheid geven om cursussen en opleidingen te volgen en dit ook stimuleren.
  • Kijken of overleggen echt nodig zijn en ze dan efficiënt doen.
  • Soepel en snel werkende IT-systemen en apparatuur aanbieden.
  • Vaker teamuitjes en evenementen voor teambuilding organiseren.
  • Samen met het team regels opstellen voor zakelijke WhatsApp-groepen zodat deelnemers geen extra druk ervaren.

Positieve feedback

Een belangrijk middel om werknemers te stimuleren is simpel maar doeltreffend: positieve feedback! Veel managers vinden het niet makkelijk om een werknemer aan te spreken op zijn gedrag.

In de praktijk gebeurt dit vaak voornamelijk in negatieve zin, dus door te corrigeren met feedback. Het is echter een goed idee om er een gewoonte van te maken om ook oprechte complimenten te geven.

Een kort, specifiek en – niet onbelangrijk – gemeend compliment van een manager kan ervoor zorgen dat werknemers zich betrokken voelen bij het werk en dat werkt motiverend. Feedback is het effectiefst als het een combinatie is van positief en negatief commentaar op de uitgevoerde werkzaamheden.