Hoe ver mag een werkgever gaan bij het motiveren tot vaccinatie?

8 april 2021

Nu het vaccineren tegen COVID-19 is gestart, staan werkgevers en ondernemingsraden voor een uitdaging. Hoe voorkomt uw bestuurder dat uw achterban zich onder druk gezet voelt om zich te laten vaccineren? 

Vaccinatie is immers een vrije keuze en niet verplicht. Veel valt en staat met de communicatie over het beleid. Uw OR kan uw bestuurder daarbij ondersteunen.

Een werkgever kan een werknemer niet verplichten om zich te laten vaccineren. Hier is geen wet voor. Het is een vrije keuze. De Arbowet legt de werkgever echter wel een zorgplicht op. Dit houdt in dat uw bestuurder moet voorzien in een gezonde en veilige werkomgeving.

Om ervoor te zorgen dat werknemers veilig aan het werk kunnen, moet hij ze dus ook zo goed mogelijk beschermen tegen het coronavirus. Uw bestuurder kan een vaccinatie echter niet verplicht stellen, ook niet op basis van de zorgplicht.

Communicatie is belangrijk

Het staat uw bestuurder wel vrij om werknemers te informeren over de vaccinatie, ze op te roepen om zich te laten vaccineren en om te communiceren dat de organisatie dit ziet als onderdeel van een gezond beleid. Uw bestuurder mag de vaccinaties ook actief aanbieden. Hij mag echter niet bijhouden wie zich heeft laten vaccineren en wie niet; alleen de bedrijfsarts kan dit doen.

Veel valt en staat met de communicatie rond het beleid voor vaccinatie. Die communicatie is dan ook een belangrijk punt voor uw OR om op de agenda te zetten en om met uw bestuurder te bespreken. Komt het tot daadwerkelijk vaccinatiebeleid, zoals nu in de zorg, dan heeft uw OR instemmingsrecht (artikel 27, lid 1d WOR).

Nadrukkelijk

Communiceert uw bestuurder te nadrukkelijk dat vaccinatie gewenst is, dan kan dit de druk op werknemers om zich te laten vaccineren verhogen. Daarnaast kunnen werknemers druk ervaren als collega’s onderling op de werkvloer bespreken wie al gevaccineerd is en wie nog niet en waarom.

Het is dus belangrijk om met uw bestuurder te bespreken hoe hij dit gaat voorkomen en beperken. Wel of niet vaccineren moet immers een vrije keuze blijven en uw bestuurder wil ook voorkomen dat werknemers niet meer met anderen willen samenwerken. Enkele tips om hiermee aan de slag te gaan:

1. Vrije keuze.

Druk uw bestuurder op het hart dat hij steeds benadrukt dat de vaccinatie vrijwillig en een vrije keuze is. Daarnaast is het van belang dat hij de informatie neutraal brengt. Dit betekent dat hij zich beperkt tot de feiten en dat hij zowel de voor- als de nadelen benoemt. Zo kunnen de werknemers zelf een weloverwogen keuze maken.

2. Aanvullende maatregelen werkvloer.

Laat uw bestuurder uw achterban ook duidelijk infomeren over hoe hij zorgt voor een veilige werkvloer voor álle werknemers, gevaccineerd of niet. Omdat een vaccinatie een besmetting niet voorkomt en omdat waarschijnlijk ook niet alle werknemers zich laten vaccineren, moet uw bestuurder de coronamaatregelen blijven handhaven. Denk aan het houden van anderhalve meter afstand, handen wassen en het dragen van een mondkapje.

3. Contact met de achterban.

Houd goed contact met uw achterban en vraag hoe werknemers de sociale druk ervaren, bijvoorbeeld via een enquête of persoonlijke gesprekken. Blijkt dat de druk (te) hoog is, trek dan aan de bel. Uw bestuurder kan dan bijvoorbeeld nogmaals benadrukken dat het een vrije keuze is en ook duidelijk maken dat hij een negatieve sfeer tussen werknemers onderling rond dit onderwerp niet accepteert.

4. Privacy achterban.

Bewaak de privacy van uw achterban zorgvuldig en laat uw bestuurder in de communicatie duidelijk maken dat de werkgever niet bijhoudt wie wel en niet gevaccineerd is. Twijfel hierover kan onrust veroorzaken.

Goed voorbeeld doet volgen

Hoe werknemers onderling bespreken wat zij meemaken, is lastig te beïnvloeden. Om te voorkomen dat een werknemer zich onder druk gezet voelt om zich toch te laten vaccineren, werkt een goed voorbeeld geven vaak nog het beste. Dat geldt zowel voor OR-leden als voor uw bestuurder en leidinggevenden.

Breng informatie dus neutraal en baseer deze op feiten. Zijn werknemers erg negatief of zetten ze anderen (onbewust) onder druk, spreek hen dan daarop aan. Door het goede voorbeeld te geven, kunnen anderen dit volgen.