VERDIEPINGSARTIKEL

Werknemersverzekeringen en de dga

In principe zijn alle werknemers in Nederland verzekerd voor de werknemersverzekeringen. Als dga bent u echter werknemer en werkgever tegelijk in uw bv. In veel gevallen bent u dan ook niet verplicht verzekerd voor de werknemersverzekeringen.

Maar misschien bent u wel een uitzondering en moet u het juist wel zijn. Met de Regeling aanwijzing dga in de hand moet u de juiste keuze kunnen maken.


8 september 2020 5 minuten Door redactie

Dit verdiepingsartikel wordt u aangeboden door Rendement Online


Als dga staat u als werknemer op de loonlijst van uw bv. U bent dus werknemer en werkgever tegelijk. Over het door u verplicht in acht te nemen (gebruikelijk) loon moet u dan ook loonheffingen afdragen.

Het ligt in principe voor de hand dat u als dga niet verzekerd bent voor de werknemersverzekeringen. Immers, mocht uw bv in zwaar weer terechtkomen, dan kunt u uzelf ontslaan om vervolgens te profiteren van een WW-uitkering.

Dat vond de overheid niet wenselijk. Daarom is de Regeling aanwijzing dga in het leven geroepen. Deze regeling bepaalt of u wel of niet verplicht verzekerd bent.

Definitie dienstbetrekking

Uw dienstverband met uw bv is wat de werknemersverzekeringen betreft geen dienstbetrekking. Voor een dienstbetrekking moet er aan de volgende 3 voorwaarden worden voldaan:

  • er wordt loon betaald;
  • de werknemer moet de arbeid persoonlijk verrichten;
  • er is sprake van een gezagsverhouding.

Als dga van uw eigen bv voldoet u vaak niet aan de laatste voorwaarde: u kunt immers vaak niet tegen uw wil ontslagen worden. In principe is het uitgangspunt dat u als bestuurder van een bv verplicht verzekerd bent voor de werknemersverzekeringen, tenzij u door de Regeling wordt aangemerkt als dga. Dit is zo als:

  • u al dan niet samen met uw echtgenoot tenminste 50% van de stemmen in de algemene vergadering van aandeelhouders (ava) heeft;
  • u al dan niet samen met uw echtgenoot zoveel aandelen heeft dat op basis van de statuten de overige aandeelhouders op de ava geen besluit tot ontslag kunnen nemen zonder uw eigen medewerking (dit kan het geval zijn als u ontslagen moet worden met minstens twee derde van de stemmen);
  • alle dga’s in de ava een gelijk aantal stemmen kunnen uitbrengen.

Wie is de dga in de Regeling aanwijzing dga?

Onder een dga wordt dus in de Regeling aanwijzing dga verstaan de bestuurder:

  • die al dan niet samen met zijn echtgenoot houder is van een aantal aandelen en dat hij (al dan niet samen met zijn echtgenoot) zelf kan besluiten over zijn ontslag; of
  • die samen met bloed- en aanverwanten tot en met de derde graad (al dan niet samen met zijn echtgenoot) houder is van aandelen die ten minste twee derde van de stemmen vertegenwoordigen zodat hij zelf over zijn ontslag kan besluiten;
  • die een zodanige zeggenschap heeft door tussenkomst van een of meer rechtspersonen waarvan hij bestuurder is en door tussenkomst van vennootschappen waarvan hij aandelen houdt, dat hij hierdoor over zijn ontslag kan besluiten;
  • die behoort tot een groep van bestuurders die samen alle aandelen van de vennootschap bezitten en alle aandeelhouders een gelijk of bijna gelijk deel van de vennootschap vertegenwoordigen.

De Regeling bepaalt wel/niet verzekerd.

Ontslag tegenhouden

Tot 1 januari 2016 waren dga’s die elk een even grote zeggenschap hadden in de bv (bijvoorbeeld allebei 40% van de aandelen) ook niet verplicht verzekerd voor de werknemersverzekeringen. Sinds 1 januari 2016 is dit veranderd.

Nu definieert de regeling een dga die niet verplicht verzekerd is als: ‘een bestuurder of bestuurders die samen alle aandelen van de vennootschap bezitten en als aandeelhouders een gelijk of nagenoeg gelijk deel van het kapitaal van de vennootschap vertegenwoordigen’.

De Regeling houdt er ook rekening mee dat u indirect uw ontslag tegen kunt houden, bijvoorbeeld via een holding. Als u door tussenkomst van een andere vennootschap, al dan niet verbonden in een groep, uw ontslag tegen kunt houden, bent u ook niet verplicht verzekerd.

Dit speelt bijvoorbeeld als u dga bent van een werkmaatschappij met meerdere aandeelhouders, maar uw holding ook een aandeelhouder is. Hiermee kunt u dus, zij het indirect, ook uw ontslag tegenhouden. Dit geldt ook voor indirecte zeggenschap van uw partner en andere familieleden.

Sprake van arbeidsverhouding

Maar bij een werkmaatschappij kan het ook wel eens niet zo duidelijk zijn. In de zaak die speelde voor Hof Arnhem-Leeuwarden van 5 september 2017, ging het om de verzekeringsplicht van een dga, die enig bestuurder was van een beheer-bv. Die beheer-bv was weer bestuurder van een werk-bv.

De dga verrichtte werkzaamheden voor de werk-bv en was ook in dienst bij deze maatschappij. Zij kon echter zelf bepalen wat ze deed en of ze wel of niet aanwezig was. Het hof vond dat er sprake was van een arbeidsverhouding. Uit de arbeidsovereenkomst volgde namelijk dat ze voor 16 uur per week tegen een beloning voor de werk-bv werkzaamheden moest verrichten. Daarbij moest ze de aanwijzingen van de werk-bv opvolgen.

Volgens de rechter was het daarbij niet relevant dat de dga in haar andere functie van bestuurder van de beheermaatschappij, invloed kon uitoefenen op die aanwijzingen door de werk-bv. Volgens het hof moest het bestaan van een gezagsverhouding dus niet materieel, maar formeel worden getoetst. Hier was dus sprake van een gezagsverhouding.

Via een persoonlijke holding het werk doen en de werknemersverzekeringen

Constructies waarbij bestuurders werk doen voor een onderneming via een persoonlijke holding komen vaak voor. Als de inspecteur kan aantonen dat er sprake is van een directe dienstbetrekking, kan hij naheffen. Maar de inspecteur mag zo’n constructie niet zomaar wegdenken.

Holding werd bestuurder
In deze zaak draaide het om 3 bestuurders. Tot 2009 waren zij statutair bestuurder van een bv, een groothandel in onder meer groente, fruit en snijbloemen. In 2009 ging de bestuursstructuur op de schop. Het werd zo geregeld dat een holding de nieuwe bestuurder werd van de groothandel. Die holding werd weer aangestuurd door de persoonlijke bv’s van twee bestuurders. Zij waren directeur-grootaandeelhouder van die persoonlijke bv’s en werden volgens een management-overeenkomst in feite ‘uitgeleend’ aan de groothandel.

Verhoudingen niet veranderd
Maar de inspecteur werd niet vrolijk van die constructie. Volgens hem waren er weliswaar twee persoonlijke bv’s tussengeschoven, maar was er aan de verhoudingen tussen de groentegroothandel en de bestuurders verder niets veranderd. Hij stelde dat de bestuurders in dienst waren bij de groothandel en dat die daarom premies voor de werknemersverzekeringen had moeten afdragen.

Het gerechtshof vond de bewijzen van de inspecteur echter onvoldoende. De rechtbank had er eerder al op gewezen dat de inspecteur miskende dat er wel degelijk veel was veranderd bij de structuurwijziging. Zo was de hoogte van de managementvergoeding gewijzigd, net als de privé-aansprakelijkheid van de bestuurders. Het hof zat op diezelfde lijn. De naheffingsaanslagen gingen dus de prullenbak in.

Gerechtshof Den Haag, 15 januari 2019, ECLI (verkort): 98

Geen verzekeringsplicht bij managementovereenkomst

In een zaak bij Hof Amsterdam van 1 maart 2016, draaide het om twee dga’s die via hun eigen holdings werkzaamheden verrichtten voor een werkmaatschappij. De holdings waren algemeen directeur van de werk-bv. De twee holdings hadden ieder managementovereenkomsten gesloten met de werk-bv.

Van belang was verder ook dat beide holdings bestuurders waren en gezamenlijk 80% van de aandelen in bezit hadden. De andere 20%-aandeelhouder was geen bestuurder. Het hof vond dat er geen dienstbetrekking bestond tussen de werk-bv en de twee directeuren. De enkele omstandigheid dat de twee directeuren met hun holdings overeen waren  gekomen dat zij door hun holding konden worden uitgeleend aan de werk-bv voor het verrichten van onder meer bestuurs- en directiewerkzaamheden was onvoldoende om tot de conclusie te komen dat er een gezagsverhouding bestond.

Kort gezegd geldt dus als u 100% van de aandelen in uw holding bezit en via die holding of direct in dienstbetrekking bent bij de werkmaatschappij, u niet premieplichtig bent. Verricht  u via een managementovereenkomst werkzaamheden voor een werk-bv, dan is er geen verzekeringsplicht. De Hoge Raad moet zich nog uitspreken over de verzekeringskwestie als u zelf in dienstbetrekking bij de werk-bv bent en tegen uw wil ontslagen kunt worden door deze werk-bv.

Meewerkende echtgenoot van dga

Maar hoe zit het dan met de echtgenoot van een dga die meewerkt, is die wel of niet verplicht verzekerd? De Centrale Raad van Beroep heeft een tijdje geleden een uitspraak gedaan waarin werd aangegeven dat de echtgenoot toch verplicht verzekerd was. Het beroepsorgaan heeft namelijk aangegeven dat ook als er sprake is van een familierelatie op de normale manier beoordeeld moet worden of er een gezagsverhouding is of niet.

Als de echtgenoot dus onder dezelfde voorwaarden werkt als andere werknemers doet de familierelatie er niet toe en is de echtgenoot verplicht verzekerd. Om onder de verzekeringen uit te komen kan het een oplossing zijn om voor de echtgenoot andere arbeidsvoorwaarden op te stellen.