VERDIEPINGSARTIKEL

De rol van de arbeidsdeskundige in uw organisatie

Complex verzuim, opkomende arbeidsongeschiktheid: als medisch gezien nog werk mogelijk is, zien mensen toch vaak vooral beren op de weg. Zij hebben moeite om zich open te stellen voor de mogelijkheden die er zijn. De arbeidsdeskundige kan daarbij helpen, en daarnaast ook preventief te werk gaan. Wat moet u als arbo-adviseur weten?


3 augustus 2021 4 minuten Door redactie

Dit verdiepingsartikel wordt u aangeboden door Rendement Online


U kent de arbeidsdeskundige waarschijnlijk vooral van zijn rol bij een WIA-keuring voor arbeidsongeschiktheid. De UWV-verzekeringsarts stelt zo nauwkeurig mogelijk de beperkingen en mogelijkheden van de aanvrager vast. Als de arts mogelijkheden ziet om de betrokkene werkzaamheden te laten verrichten, krijgt die een gesprek met de arbeidsdeskundige. Die bekijkt of iemand zijn eigen werk nog kan doen, eventueel met aanpassingen in de functie, met hulpmiddelen of (om)scholing.

De arbeidsdeskundige kiest drie soorten werk die voor de aanvrager het meest geschikt (te maken) zijn. Dit uit een bestand met duizenden nauwkeurig omschreven bestaande banen in Nederland. De deskundige neemt van de drie dan het middelste loon en berekent het verschil met het loon vóór de ziekte. Dat is het percentage arbeidsongeschiktheid. Dit zegt overigens niets over de ernst van ziekte: het getal staat voor het verlies aan verdiencapaciteit.

Landelijk gevalideerde loonwaardemethodiek

Arbeidsdeskundigen doen overeenkomstig werk in situaties zonder WIA-keuring. Gemeenten en UWV hebben de zorg voor arbeidsinschakeling van mensen met een beperking. Werkgevers die hen te werk stellen, willen weten hoe productief ze zijn. Daar komt de arbeidsdeskundige in beeld.

Er bestaat al enkele jaren een landelijk gevalideerde loonwaardemethodiek, toe te passen door de arbeidsdeskundige. In een vooronderzoek stelt hij vast welke werkzaamheden de werknemer doet, tijdens een bedrijfsbezoek observeert hij de werksituatie en spreekt met werkgever, werknemer en zo nodig nog anderen.

Arbeidsdeskundigen doen overeenkomstig werk in situaties zonder WIA-keuring

 

Hij rapporteert de onderzoeksresultaten met de loonwaardebepaling. Als de loonwaarde lager is dan een norm, meestal het wettelijk minimumloon, kan de werkgever in aanmerking komen voor subsidie. Hierbij geldt ook dat de arbeidsdeskundige goed op de hoogte is van opleidingen, het mogelijk herschikken van taken en opties voor ondersteuning met apparatuur.

In sommige gevallen van lang ziekteverzuim kan loonwaardebepaling eveneens aan de orde zijn. Bijvoorbeeld wanneer een werknemer langdurig niet z’n volledige functie kan verrichten en werkgever en/of verzuimverzekeraar willen weten wie welk deel moet betalen. Daarvoor bestaan overigens vuistregels die ook zonder deskundige toe te passen zijn.

Een tweetal voorbeelden kan duidelijk maken wat de inzet van een arbeidsdeskundige kan betekenen:

 

1.

Een 60-jarige lerares op een middelbare school heeft steeds meer moeite met scherp zien. Haar ogen gaan achteruit: lezen kost meer tijd, ze heeft meer voorbereidings- en correctietijd nodig dan collega’s, ze is snel moe, neemt meer werk mee naar huis. Niemand wil haar missen, en ze voelt zichzelf zeer verantwoordelijk.

 

‘Half ziek melden’ kan, maar niemand wil dat echt. De werkgever schakelt een arbeidsdeskundige in. Die concludeert dat ze haar werk niet meer volledig kan doen, maar het is wel ‘op maat’ te maken. Hij raadpleegt een expertisecentrum voor blinde en slechtziende mensen. Dat is preventief te consulteren voor optimale duurzame inzetbaarheid, met concreet advies over hulpmiddelen die vermoeidheid verminderen.

 

De lerares wordt vooral ’s morgens ingeroosterd, wanneer ze meer energie heeft. Ze krijgt coaching zodat ze haar grenzen kan accepteren, aangeven en bewaken. Werkgever en lerares bekijken samen welk leslokaal optimaal is qua verlichting. De bedrijfsarts krijgt handvaten voor het monitoren van de belastbaarheid.

 

2.

Een werknemer in de expeditie sukkelt al jaren. Sinds lang werkt hij alleen op de heftruck voor uitsluitend de bovenste rekken in de bedrijfshallen. Dat is nauwelijks belastend, maar hij is toch een jaar ziek, met nog vier keer drie uur werk zoals de bedrijfsarts mogelijk acht.

 

De werkgever en bedrijfsarts zoeken herplaatsing in het eigen bedrijf. Dat kan niet, want het hectische werk bestaat altijd uit lopen, tillen, opstapjes of repetitieve handelingen. De werkgever wil een traject inzetten voor re-integratie bij een andere werkgever, als er ook maar enigszins een kans is dat de werknemer nog arbeidsmogelijkheden heeft. Zo wil de werkgever een UWV-loonsanctie voorkomen bij een WIA-aanvraag.

 

De werknemer voelt zich te beperkt voor werk elders. De ingeschakelde arbeidsdeskundige concludeert dat de werknemer gezien z’n vooropleiding geen vaardigheden (te leren) heeft voor een kantoorfunctie.

 

De deskundige toont aan dat de werknemer in beperkte mate passend werk kan doen: bijvoorbeeld als zittend procesoperator, kwaliteitscontroleur van lichte producten, medewerker op een meldkamer, kassamedewerker of suppoost van een museum, bioscoop of theater. De werkgever zet het traject daarvoor in.

Arbeidsdeskundige expert passend maken van werk

De wetgeving verplicht inzet van de bedrijfsarts bij ziekteverzuim. De zogeheten ‘Regeling procesgang 1e en 2e ziektejaar’ maakt duidelijk dat de bedrijfsarts tevens een coördinatietaak heeft: hij adviseert zo nodig over aanvullende expertise. De toelichting bij die regeling noemt als voorbeeld de arbeidsdeskundige.

Die is dé expert wat betreft passend (te maken) werk voor een beperkte werknemer, allereerst bij de eigen werkgever. Het wordt steeds gangbaarder een beroep te doen op de arbeidsdeskundige als er arbeidsongeschiktheid dreigt. Ook al hebben werknemer en leidinggevende in de ziektesituatie het beste met elkaar voor: een buitenstaander zoals de arbeidsdeskundige kan iets toevoegen.

Zijn kennis, inzichten en goede gespreksvoering bieden mogelijk nieuwe gezichtspunten

Zijn kennis, inzichten en goede gespreksvoering bieden mogelijk nieuwe gezichtspunten; dat helpt mede het accepteren van beperkingen en kansen. Soms adviseert de bedrijfsarts in complexe situaties tot inzet van een gespecialiseerd medisch bureau. Daar zit arbeidsdeskundigheid vaak in het aanbod.

De arbeidsdeskundige maakt na onderzoek meestal eerst een concept-rapport voor bespreking met de werknemer en de leidinggevende. Zo bevordert hij precisie en aanvaarding van z’n advies.

De mogelijkheden van arbeidsdeskundigen zijn uitgebreid. Diverse arbodiensten en werkgevers laten arbeidsdeskundigen meedoen in het sociaal-medisch overleg over verzuimgevallen en -beleid. Een arbeidsdeskundige check na bijvoorbeeld tien weken verzuim kan standaard zijn.

Grotere arbeidsorganisaties zetten arbeidsdeskundigen mede preventief in, zoals voor advies over inrichting van functies en het hele functiehuis. Dat is de basis voor functiewaardering (tool), personeelsplanning, loopbaan en ontwikkeling. De arbeidsdeskundige houdt ook een preventief spreekuur.

De afloop van verzuim

Over de afloop van complex verzuim hebben werkgever en werknemer soms onjuiste en vaak verschillende verwachtingen. De arbeidsdeskundige kan uitwegen bieden naar werk. Als dat niet reëel is, is zijn onderzoek toch zinvol door zijn inschatting of en wat voor uitkering te verwachten is. Dat geeft óók perspectief: de verdere periode van loondoorbetaling bij ziekte is zonder onnodig gekissebis nuttig in te richten.

Het paspoort en de opbrengst van arbeidsdeskundigen

Er zijn volgens de beroepsvereniging ruim 3.300 arbeidsdeskundigen, iets meer dan het totaal van bedrijfs- en verzekeringsartsen. Ze werken bij UWV, arbodiensten, gemeenten, verzekeraars en de letselschadebranche, in loondienst of als zelfstandige.

 

Met een relevante sociale Hbo-opleiding van ten minste vier jaar, een erkende post-Hbo-leergang arbeidsdeskundige en twee jaar beroepservaring, meestal begeleid, is inschrijving mogelijk in het certificatieregister. Die moet elke vier jaar vernieuwd worden. Verder gelden er klacht- en tuchtrecht. Zie register-arbeidsdeskundigen.nl.

 

Meestal wordt de arbeidsdeskundige ingeschakeld na een jaar verzuim. De beroepsgroep zelf vindt dat dan al kansen voor re-integratie gemist zijn. Een dossierstudie door enkele arbeidsdeskundigen geeft aan dat eerdere inschakeling wel 30% meer loonwaarde door werk oplevert. Onderzoek van de Erasmus Universiteit bevestigt het bestaan van zulke kansen.

 

De Algemene Werkgevers Vereniging Nederland is een pilot gestart met de Erasmus Universiteit en het kennisinstituut van de beroepsgroep. Tegen de zomer van 2022 verwacht men onderbouwde inzichten over positieve bijdragen voor de werknemer en over de impact op kosten, kwaliteit en continuïteit van de bedrijfsvoering.