VERDIEPINGSARTIKEL

Eigenrisicodragerschap: maak een bewuste keuze vóór 1 april 2020

Bij ziekte en arbeidsongeschiktheid van een werknemer moet u in de meeste gevallen het loon doorbetalen. Bij een vast dienstverband is dat gedurende maximaal twee jaar. Bij een tijdelijke arbeidsovereenkomst tot het einde van het dienstverband.

Daarnaast moet u een arbeidsongeschikte werknemer laten re-integreren. Een zieke werknemer kan in de Ziektewet (ZW) of de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA) terechtkomen. Hij krijgt dan een uitkering. Hiervoor betaalt u premies werknemersverzekeringen. U kunt ervoor kiezen minder premies af te dragen en eigenrisicodrager te worden.


3 maart 2020 6 minuten Door redactie

Dit verdiepingsartikel wordt u aangeboden door Rendement Online en Dick van Deventer van Valegis Advocaten, e-mail: d.vandeventer@valegis.com, www.valegis.com


Uw werknemers zijn verplicht verzekerd voor de WIA. Als zij na twee jaar ziekte nog niet in staat zijn om arbeid te verrichten, krijgen zij een WIA-uitkering.

UWV voert de WIA uit terwijl de kosten hiervan voor rekening komen van uw organisatie. U betaalt hiervoor WIA-premie als onderdeel van de premies werknemersverzekeringen.

Die WIA-premie bestaat uit een vaste basispremie en een gedifferentieerde premie: de zogenoemde gedifferentieerde premie Werkhervattingskas (Whk). De gedifferentieerde premie is afhankelijk van de instroom van werknemers in de Regeling werkhervatting gedeeltelijk arbeidsgeschikten (WGA): een onderdeel van de WIA.

Daarnaast betaalt u premies voor de ZW. Als een werknemer op basis van de ZW een uitkering krijgt, voert UWV deze uit.

Geen of lagere werkgeverspremies afdragen

U kunt ervoor kiezen geen of lagere werkgeverspremies voor de WGA of ZW af te dragen. U wordt dan eigenrisicodrager. U kunt eigenrisicodrager worden voor de ZW en voor de WGA.

U kunt ervoor kiezen voor één van deze wetten eigenrisicodrager te worden of voor beide. De Belastingdienst moet hier toestemming voor geven. Door geen of lagere premies te betalen, bent u in eerste instantie in de meeste gevallen goedkoper uit.

Verantwoordelijk voor uitkeringen en re-integratie

Als een werknemer in de ZW komt, krijgt hij normaal gesproken van UWV een ZW-uitkering. Ook als een werknemer een WGA-uitkering krijgt, betaalt in principe UWV.

Als eigenrisicodrager bent u zelf verantwoordelijk voor deze uitkeringen. Dit betekent dat UWV de uitkering kan betalen, waarna u het bedrag aan UWV betaalt. U kunt de uitkering ook rechtstreeks aan de werknemer betalen.

Daarnaast bent u verantwoordelijk voor de re-integratie. Concreet houdt dit in dat u zorg moet dragen voor verzuimbegeleiding en re-integratie naar passende arbeid. Maar denkt u ook aan begeleiding in de vorm van het aanbieden van scholing, sollicitatietrainingen en het controleren van sollicitatie-inspanningen.

Als eigenrisicodrager draagt u zelf de kosten van de re-integratie en de begeleiding die u uw werknemer in dat kader geeft. Als u eigenrisicodrager voor de ZW bent, moet u bovendien een verzuimadministratie bijhouden. Ook doet u de ziek- en betermeldingen bij UWV.

Eigen bevoegdheden

Als eigenrisicodrager heeft u ook eigen bevoegdheden. U bent bijvoorbeeld bevoegd om bepaalde sancties op te leggen als een werknemer zijn re-integratieverplichtingen niet nakomt.

Ook kunt u bijvoorbeeld tijdelijk geheel of gedeeltelijk de WGA-uitkering weigeren. In de hoedanigheid van eigenrisicodrager wordt u gezien als bestuursorgaan. Dit betekent dat u bij uw beslissingen de algemene beginselen van behoorlijk bestuur moet toepassen.

U mag dus niet zomaar een uitkering stopzetten of aan een werknemer sancties opleggen: u moet eerst met hem in overleg, hem de ruimte geven om zijn leven te beteren en natuurlijk een heel goed dossier opbouwen.

Verantwoordelijk voor (ex-)werknemers

Als uw organisatie ervoor kiest om eigenrisicodrager te worden, draagt u ook het risico voor alle al lopende uitkeringen op het moment dat u eigenrisicodrager wordt. Dit heet het inlooprisico.

Als eigenrisicodrager voor de WGA blijft u verantwoordelijk voor werknemers met een WGA-uitkering die niet meer bij uw organisatie werken.

Als u besluit te stoppen met het eigenrisicodragerschap, blijft u bovendien verantwoordelijk voor lopende WGA-uitkeringen en re-integratietrajecten.

Dit geldt ook voor werknemers die ziek waren op het moment dat u nog eigenrisicodrager was, maar pas een WGA-uitkering kregen nadat uw eigenrisicodragerschap al is gestopt. Ook als u eigenrisicodrager bent voor de ZW, bent u verantwoordelijk voor ex-werknemers.

Dat geldt zowel voor de ZW-uitkering als de re-integratieverplichtingen.

Duur verantwoordelijkheid

Bij eigenrisicodragerschap voor de WGA-uitkering blijft u tien jaar na het ingaan van een WGA-uitkering verantwoordelijk voor de uitkering en re-integratie. U draagt dus maximaal twaalf jaar de kosten van re-integratie.

Daarna neemt UWV die verantwoordelijkheid en kosten van u over. De ZW-uitkering duurt maximaal twee jaar. In beginsel bent u maximaal die periode eigenrisicodrager voor de ZW.

Als u eigenrisicodrager voor de ZW bent en de werknemer vraagt na twee jaar ziekte en arbeidsongeschiktheid een WIA-uitkering aan, kijkt UWV of u voldoende re-integratie inspanningen hebt verricht.

Als dat niet het geval is, kan UWV besluiten dat u langer de ZW-uitkering moet doorbetalen.

Re-integratie kan ook tot schade leiden!

Een werkgever was eigenrisicodrager voor de ZW toen een werkneemster een WIA-uitkering aanvroeg. UWV beoordeelde vervolgens de re-integratie-inspanningen van de werkgever, kwam tot de conclusie dat die niet voldoende waren en verlengde de loondoorbetalingsplicht met 52 weken.

Volgens UWV had de werkgever niet adequaat gereageerd toen bleek dat het herstel van de werkneemster stagneerde. Hij had toen meteen een andere interventie moeten inzetten.

Psychiater
De werkgever was het daar niet mee eens: volgens hem waren er wegens psychische klachten van de werkneemster geen re-integratie-activiteiten mogelijk. Hij stapte daarom naar de rechter.

In hoger beroep bij de Centrale Raad van Beroep (CRvB) overlegde de werkgever daarop rapporten van psychiaters om zijn standpunt te onderbouwen. Bovendien voerde hij aan dat re-integratie-activiteiten juist tot onverantwoorde gevolgen bij de werkneemster hadden kunnen leiden.

De CRvB oordeelde dat de door UWV ingebrachte rapporten van verzekeringsartsen en arbeidsdeskundigen onvoldoende aanknopingspunten boden voor de conclusie dat de werkgever zonder deugdelijke grond re-integratiekansen voor de werkneemster had gemist.

De werkgever had binnen de grenzen van de redelijkheid zijn re-integratieverplichtingen verricht en hoefde niet langer door te betalen. 

Centrale Raad van Beroep, 13 april 2016, ECLI (verkort): 1431

Uitvoering verzekeren

Als u eigenrisicodrager bent, kunt u de uitvoering hiervan onderbrengen bij een (private) verzekeraar. Hier betaalt u (verzekerings)premies voor.

Het voordeel van verzekeren kan zijn dat u als werkgever meer grip heeft op het verzuim van uw werknemers. Als u zich voor de uitvoering van het eigenrisicodragerschap verzekert, blijft u wel (eind)verantwoordelijk voor de uitvoering van het eigenrisicodragerschap.

Toch bent u niet afhankelijk van de re-integratie-aanpak van UWV.

Deadline aanvraag eigenrisicodragerschap

U kunt er twee keer per jaar – per 1 januari en per 1 juli – voor kiezen om eigenrisicodrager te worden voor WGA of ZW of juist terug te keren naar UWV. De aanvraag voor het eigenrisicodragerschap moet in beide gevallen 13 weken voor de ingangsdatum bij de Belastingdienst binnen zijn.

De eerstvolgende deadline is dus 1 april 2020. Bij uw aanvraag moet u een garantieverklaring van een bank of verzekeraar inleveren. Zonder die verklaring mag u geen eigenrisicodrager worden.

Scholing, training of arbeidstherapie moet ook

Een werkneemster was in dienst van een uitzendbureau en tewerkgesteld als magazijnmedewerker. Het uitzendbureau was eigenrisicodrager voor de ZW toen de werkneemster zich ziek meldde.

Op grond van de cao is de arbeidsovereenkomst met het uitzendbureau daarop geëindigd. De werkneemster kreeg vervolgens een ZW-uitkering.

Toen zij later een WIA-uitkering aanvroeg, oordeelde UWV dat de re-integratie-inspanningen van de werkgever onvoldoende waren geweest en hij langer het loon moest doorbetalen.

Scholing
Nadat het bezwaar van de werkgever bij UWV ongegrond werd verklaard, stapte de werkgever naar de rechter. Daar voerde hij aan dat de werkneemster geen arbeidsmogelijkheden had en er dus geen re-integratiemogelijkheid was.

De rechtbank verklaarde het beroep ongegrond, omdat uit medische rapporten bleek dat de werkneemster wél mogelijkheden had. Volgens de rechtbank had de werkgever onvoldoende naar passend werk gezocht en had hij niet zonder meer elke re-integratieactiviteit achterwege mogen laten.

Hij had moeten nagaan of de werkneemster met behulp van scholing, training of werk op arbeidstherapeutische basis had kunnen re-integreren. Dat had hij niet gedaan en dus moest hij het ziekengeld langer doorbetalen.

Centrale Raad van Beroep, 22 augustus 2018, ECLI (verkort): 2597