VERDIEPINGSARTIKEL

Maak op tijd werk van vorderingen, anders zijn ze straks niks meer waard

Sommige juridische begrippen klinken, zeker in het Latijn, vreselijk ingewikkeld, maar zijn eigenlijk heel simpel. Met het fenomeen verjaring is het precies andersom. Dat klinkt makkelijk, maar is in werkelijkheid vaak razend ingewikkeld. Alle soorten vorderingen – van schade die uw bv vergoed wil hebben tot een openstaande factuur – verjaren. Maar de vraag is hoe snel.


29 mei 2020 6 minuten Door redactie

Dit verdiepingsartikel wordt u aangeboden door Rendement online en Bert van Mieghem, advocaat bij Wybenga Advocaten, e-mail: vanmieghem@wybenga-advocaten.nl


De moeilijkheid begint al met het tijdstip waarop de verjaring begint te lopen. Als uw bv schade heeft geleden, begint de verjaring van uw claim te lopen op het moment dat de schade ontstaat.

Dat is een termijn van 20 jaar. Als u in die periode van 20 jaar niets doet, is uw vordering sowieso verjaard.

Maar intussen gaat er nóg een termijn lopen en die is maar 5 jaar. Deze termijn gaat in op het moment dat u bekend wordt met uw schade én met degene die daarvoor waarschijnlijk aansprakelijk is.

Wanneer dat precies het geval is, is een grijs gebied. De termijn gaat al lopen als u redelijkerwijs een idee zou moeten hebben over wat ongeveer de schade is en wie er aansprakelijk voor is.

Andere termijnen

Dit is nog te overzien. Er is een termijn van 20 jaar en een van 5 jaar. De termijn van 5 jaar geldt vanaf het moment dat u weet dat u schade heeft en een idee heeft wie daarvoor aansprakelijk is.

Maar ook als u daarvan geen idee hebt, loopt de verjaringstermijn van 20 jaar. Ook zonder grote haast moet het lukken om die termijnen te halen.

Maar pas op, voor andere gevallen gelden andere termijnen. Stel: uw bv heeft een overeenkomst gesloten, maar vervolgens blijkt dat er bedrog in het spel was of dwaling (een onjuiste voorstelling van belangrijke zaken). U wilt dan van de overeenkomst af.

Dat kan, maar dat moet u regelen binnen 3 jaar nadat u de dwaling of het bedrog heeft ontdekt. Daarna is uw mogelijkheid om van de overeenkomst af te komen namelijk verjaard.

Binnen bekwame tijd klagen

Het kan nog veel sneller gaan. Stel: uw bv krijgt een partij laptops geleverd die niet voldoen aan de afgesproken specificaties. Dan moet u volgens de wet ‘binnen bekwame tijd’ klagen.

De wet zegt er niet bij hoe snel dat precies is, maar geeft wel hints. Consumenten zijn snel genoeg als ze binnen 2 maanden aan de bel trekken over een product dat niet deugt.

Dit wil niet zeggen dat bv’s ook altijd 2 maanden de tijd hebben. Dit zal afhangen van de aard van het product en van het gebrek.

Als de laptops bij levering al aan gruzelementen liggen, moet u daar meteen (per mail) over klagen. Over een fout in de software mag u later klagen, omdat het redelijkerwijs langer zal duren voordat dit aan het licht komt.

Als u geen laptops heeft besteld, maar een partij tomaten die bij levering rot blijken te zijn, moet u daar in principe dezelfde dag nog over klagen. Het idee achter deze regel is dat de leverancier dan nog diezelfde dag iemand langs kan sturen om de kwaliteit op dat moment van levering te beoordelen.

Als er 2 weken overheen gaan, kan dat niet meer. U bent dan te laat en de partij rotte tomaten komt voor uw rekening.

Om het nog lastiger te maken is aan dit soort twisten ook weer een verjaringstermijn gekoppeld. Als u op tijd geklaagd heeft, maar het lukt niet om in overleg tot een oplossing te komen, moet u binnen 2 jaar na uw klacht een procedure starten tegen de leverancier. Anders is die mogelijkheid verjaard.

De verjaringstermijn blijkt vaak toch te kort te zijn

Tijd te kort

Of de verjaringstermijn nu 2, 3 of 5 jaar is, dat lijkt in alle gevallen ruim genoeg om een procedure te starten. Toch blijkt die tijd vaak te kort te zijn. Niemand stapt onmiddellijk naar de rechter om zijn rechten op te eisen.

Het is ook niet altijd meteen duidelijk wat er gebeurd is en wie waarvoor aansprakelijk is. Vervolgens vertrekt er een werknemer, gaat er een zomervakantie overheen en tegen de tijd dat een advocaat ernaar heeft kunnen kijken is de zaak verjaard.

Bepaalde schadesoorten worden per definitie pas na lange tijd ontdekt, zoals bodemvervuiling. Daarom is de verjaringstermijn voor dat soort schades verruimd naar dertig jaar.

Soms dringt ook niet meteen door op welk moment schade ontstaat. Bij een brand is dat meteen duidelijk, maar bij een beroepsfout van een advocaat minder.

De verjaring stuiten

Verjaring is gemakkelijk te voorkomen. De verjaringstermijn begint opnieuw te lopen op het moment dat u een briefje stuurt waarin u de verjaring ‘stuit’.

Dat hoeft geen erg formele brief te zijn, maar het is wel aan te raden de brief aangetekend te versturen. Ook is het handig om daarin het woord ‘stuiting’ te gebruiken (al geldt een aanmaning bij een onbetaalde factuur ook als stuiting).

Voor de ontvanger van de brief moet duidelijk zijn dat hij er rekening mee moet houden dat hij in de toekomst nog wordt aangesproken voor een bepaalde vordering.

Of deze partij echt aansprakelijk is, hoeft nog helemaal niet vast te staan. Als u twijfelt over de vraag of uiteindelijk partij A, B of C voor uw schade moet opdraaien, moet u vooral bij alle 3 de verjaring stuiten.

Wees bovendien voorzichtig met de termijn: stuur de stuitingsbrief liever niet op de allerlaatste dag. En zorg ervoor dat u kunt bewijzen dat u de verjaring heeft gestuit.

Overigens stopt de verjaringsklok ook met lopen op het moment dat u een procedure start bij de rechtbank. Zolang die procedure loopt, verjaart uw aanspraak tegen de betrokken partij niet.

Eventuele aansprakelijkheid van anderen verjaart intussen wel, dus zij moeten op tijd een stuitingsbrief krijgen. De gedachte achter zo’n brief is dat de ontvanger zijn gegevens en bewijzen bewaart omdat hij weet dat hij zich ooit misschien nog moet verdedigen.

Niet verplicht te melden

Mogelijk heeft u nog vorderingen van leveranciers liggen die u er na het lezen van dit artikel nog fijntjes op kunt wijzen dat hun verjaringstermijn is verlopen. En als u nu met grote schrik vaststelt dat bepaalde vorderingen van uw bv verjaard zijn, moet u dat vooral niet van de daken schreeuwen.

Dat een vordering verjaard is, is geen reden om er niets meer mee te doen. U kunt gerust om betaling blijven vragen.

Pas als de ander wakker genoeg is om verjaring vast te stellen, kan hij onder zijn verplichtingen uitkomen. Doet hij geen beroep op verjaring, dan moet hij gewoon betalen.

Dat geldt ook tijdens een procedure bij de rechtbank. Sterker nog: als uw tegenpartij en zijn advocaat niet in de gaten hebben dat uw claim eigenlijk al verjaard is, moet de rechter daar ook zijn mond over houden. De rechter mag dus ook niet tijdens de zitting met een veelbetekenende blik constateren dat het allemaal wel érg lang geleden is.

U kunt verjaarde claims nog inzetten voor verrekening

Verrekenen na verjaring

Als vast komt te staan dat uw vordering toch echt verjaard is, is nog steeds niet alle hoop verloren. U kunt uw claim dan namelijk nog wél inzetten als een zogeheten tegenvordering.

Als de ander een ton van u te vorderen heeft, maar u heeft nog een verjaarde claim van € 30.000, dan kunt u dat bedrag verrekenen. Gek genoeg is dat een mogelijkheid die nooit verjaart.

Klachttermijn inkorten voor zakelijke klanten

U kunt de verschillende verjaringstermijnen natuurlijk in uw voordeel gebruiken. Ondernemingen mogen de wet waarin staat dat de ontvanger van een product op tijd moet klagen zelf verder invullen. De termijn voor consumenten mag niet korter zijn dan 2 maanden, maar als u levert aan ondernemingen kunt u de klachttermijn veel korter maken.

Het is verstandig om in uw algemene voorwaarden concrete korte klachttermijnen op te nemen. U kunt bijvoorbeeld verlangen dat zakelijke klanten klachten over geleverde aantallen of onmiddellijk zichtbare beschadigingen binnen een week moeten melden. Dat is ruim genoeg, zo blijkt uit de jurisprudentie.

Komen er na die tijd nog klachten dan kunt u er altijd nog voor kiezen om daar coulant mee om te gaan, maar dat hoeft niet.