VERDIEPINGSARTIKEL

Coronafraude aanpakken

De steunmaatregelen die het kabinet snel heeft opgetuigd voor ondernemers om de coronacrisis door te komen hebben voor velen onder u (hopelijk) even voor wat lucht gezorgd.

Maar er zijn natuurlijk altijd figuren die onterecht een beroep doen op de financiële bijdrage en andere fiscale steunmaatregelen. En hiertegen moet wel opgetreden worden. De FIOD en inspectie SZW zijn druk bezig om de coronafraudeurs op te sporen.


23 juli 2020 4 minuten Door redactie


De economische en maatschappelijke gevolgen van het coronavirus zijn in Nederland voor iedereen voelbaar. Daarom ondersteunt het kabinet (zelfstandig) ondernemers met tijdelijke financiële regelingen. Het gaat  hierbij om:

  • belastingmaatregelen: (zie kader);
  • tegemoetkoming voor vaste lasten: tegemoetkoming Vaste Lasten MKB (TVL)
  • kredietverstrekking: KKC, rentekorting Qredits;
  • garantiestelling: regeling Borgstelling MKB, GO-regeling;
  • subsidie voor loonkosten: NOW;
  • inkomensondersteuning: TOZO, TOGS (inmiddels gesloten) en de TOFA.

Fiscale steunmaatregelen in coronacrisis

De belangrijkste belastingmaatregelen die in verband met de coronacrisis zijn genomen:

  • uitstel van betaling belastingschulden;
  • versoepeling urencriterium zelfstandig ondernemer;
  • vormen coronareserve voor verliezen in de VPB;
  • vrije ruimte WKR verhoogd;
  • deblokkering g-rekening;
  • verzoek om verlaging voorlopige aanslagen
  • versoepeling gebruikelijkloonregeling;
  • belastingrente/invorderingsrente bijna nul;
  • BTW-tarief mondkapjes 0%.

Voorwaarden

Iedere steunmaatregel heeft natuurlijk zijn eigen voorwaarden waaraan voldaan moet worden om ervoor in aanmerking te komen. Deze moeten er voor zorgen dat er geen misbruik van de regelingen wordt gemaakt.

Voor ondernemingen die onder de VPB vallen geldt dat zij over 2020 en tot en met de aandeelhoudersvergadering in 2021 geen dividend of bonus mogen uitkeren en er mogen ook geen eigen aandelen worden ingekocht, als er sprake is van een steunbedrag op of boven het bedrag waarvoor een accountantsverklaring vereist is.

Voor werkmaatschappijen die als onderdeel van een concern een NOW-subsidie hebben gekregen geldt dit drempelbedrag niet. Zij moeten zich hier altijd aan houden.

Onderzoek naar misbruik

De inspectie SZW en FIOD zijn nu samen aan het onderzoeken of ondernemers misbruik maken van de steunmaatregelen die het kabinet heel snel heeft ingevoerd vanwege het coronavirus. Daarbij is afgesproken dat het Openbaar Ministerie ervoor zorgt dat verdachten daarna snel voor de rechter komen.

De rechercheurs van de Opsporing Inspectie SZW en de FIOD geven voorrang aan het opsporen en oppakken van ondernemers die fraude plegen met de steunmaatregelen. Politie, toezichthouders en private partijen ondersteunen hen hierbij met signalen, meldingen en de opsporing van misbruik. 

Bij het SZW kan iedereen, ook anoniem, online doorgeven dat er is gefraudeerd. De Belastingdienst en UWV wisselen deze gegevens uit. Volgens minister Koolmees van Sociale Zaken en Werkgelegenheid komen er achteraf ‘risicogerichte controles’.

Voorbeelden coronafraude

Enkele voorbeelden van coronafraude zijn:

  • Het inschrijven van een eenmanszaak bij de KvK om zo in aanmerking te komen voor de TOGS (recht op inkomenssteun van € 4.000).
  • Ondernemingen die al voor maart geen salaris uitkeerden doen toch een beroep op de NOW.
  • Personeel op de loonlijst, looninkomstensteun ontvangen maar personeel ontvangt niets.

Nieuwe aanpak

De FIOD gaat bij de opsporing wel voor een nieuwe aanpak. Deze aanpak moet ervoor zorgen dat de cororonafraude snel in de kiem wordt gesmoord. Normaal gesproken doet de FIOD namelijk langdurig en uitgebreid onderzoek en gaat dan wanneer nodig over tot aanhouding.

Als er nu gedacht wordt dat er coronafraude is gepleegd gaan de FIOD-rechercheurs meteen bij een verdachte langs om aan te geven dat diegene bij de FIOD in beeld is en dat hij met zijn activiteiten moet stoppen.

Er zijn bij de FIOD de afgelopen maanden honderden meldingen/signalen van coronafraude binnengekomen. Ruim de helft van deze zaken had te maken met oplichting door de handel in vooral mondkapjes, die dan dus niet geleverd worden.

Ook kwamen er bij de FIOD meldingen binnen van de Financial Intelligence Unit (FIU) die van banken had doorgekregen dat er op rekeningen ongebruikelijke transacties voorbij kwamen waarbij in de omschrijving werd verwezen naar (nep)coronamedicijnen of beschermingsmiddelen.

NOW-aanvraag is wel fraudegevoelig

De aanvraag voor de NOW moest/moet u digitaal indienen. Bewijsstukken zijn daarbij niet nodig en het voorschot wordt zo snel mogelijk aan u betaald. De enige voorwaarde is dat er een te verwachten omzetdaling is van minstens 20% in drie maanden tijd. Deze regeling is natuurlijk erg fraudegevoelig.

Als achteraf blijkt dat de subsidie niet terecht was of te hoog, wordt het onterecht ontvangen bedrag verrekend, maar dat is niet het enige. Blijkt er sprake te zijn van misbruik, dan kan het OM overgaan tot strafrechtelijke vervolging.

Oplichting
Opzettelijk verkeerde informatie verstrekken of op een andere manier misbruik maken kan bijvoorbeeld valsheid in geschrifte of oplichting opleveren.

Ongebruikelijk

Banken, accountants- en administratiekantoren moeten als zij ongebruikelijke transacties ontdekken deze melden bij de FIU. Subsidies die direct naar een buitenlandse rekening worden overgeboekt zijn daarbij natuurlijk vaak als ongebruikelijk te bestempelen.

Inkomenssteun

De laatste tijd komen er bij de diverse instanties wel meer meldingen binnen over misbruik van de steunmaatregelen. Het gaat dan voornamelijk om zzp’ers die aanspraak probeerden te maken op de inkomenssteun van € 4.000 (TOGS) door hun slapende onderneming nieuw leven in te blazen of door een nieuwe onderneming in te schrijven bij de Kamer van Koophandel.

Gigantisch

Er is natuurlijk een gigantisch bedrag aan steun uitgekeerd. De verwachting is dat gezien het aantal beperkte meldingen veel van de financiële steun wel op de goede plek terecht is gekomen. Het is natuurlijk mogelijk dat er later na meer onderzoek meer fraude aan het licht komt.