Welke rechten heeft de OR bij de invoering van ploegendiensten vanwege corona?

27 juli 2020

Onze bestuurder wil ploegendiensten invoeren om een terugkeer naar kantoor mogelijk te maken. Mag hij dit doen zonder overleg met onze OR?

Een aanpassing van de werktijden is voor veel werkgevers één van de manieren om de werkplek coronaproof te maken. Door de werktijden te spreiden, kan uw bestuurder ervoor zorgen dat het aantal aanwezige werknemers beperkt blijft. Zo wordt het eenvoudiger om 1,5 meter afstand van elkaar te houden, en dat is een belangrijke voorwaarde om verspreiding van het coronavirus tegen te gaan. Uw bestuurder kan zo’n nieuwe werktijdenregeling echter niet zomaar invoeren. Hij moet zich houden aan de wettelijke bepalingen en de cao, en heeft bovendien de instemming van uw OR nodig.

Cao

De regels voor arbeids- en rusttijden zijn vastgelegd in de Arbeidstijdenwet (ATW) en het Arbeidstijdenbesluit (ATB) (zie ook pagina 9). In de cao kunnen afwijkende bepalingen staan. Maar ook als in bijvoorbeeld de cao of het personeelshandboek een bepaling staat dat uw werkgever de arbeidstijden mag aanpassen, kan hij dit niet zonder meer doen.
Als uw bestuurder ploegendiensten wil invoeren of op een andere manier de werktijden wil wijzigen voor alle of voor één of meer groepen werknemers, heeft hij de instemming van uw OR nodig. Dit staat in artikel 27, lid 1b van de Wet op de ondernemingsraden (WOR). Dit is ook het geval als hij vanwege de corona­crisis aangepaste werktijden wil invoeren. Een wijziging van de werktijden kan namelijk uiteenlopende gevolgen hebben voor uw achterban. Daarom heeft uw OR de mogelijkheid om invloed uit te oefenen op de invulling van de nieuwe of gewijzigde arbeidstijdenregeling.

Alternatieven

Een wijziging van de werktijden kan met name bij werknemers met jonge kinderen en mantelzorgers tot lastige situaties in de privésfeer leiden. Overleg daarom met de werknemers voor wie de nieuwe werktijdenregeling zal gelden. Hebben zij bezwaren tegen het voorstel van uw bestuurder? Met welke omstandigheden moet uw bestuurder rekening houden? Welke roosterwijziging zou voor uw achterban wel een optie zijn? Neem hun argumenten mee in uw afweging. Dan kunt u uw bestuurder een goed onderbouwde reactie geven.

Zijn er zaken niet helemaal duidelijk of heeft u bezwaren bij de nieuwe arbeidstijdenregeling? Of heeft u de indruk dat uw bestuurder niet alle opties goed heeft onderzocht? Dan zal uw OR niet meteen instemmen met zijn voorgenomen besluit. Formuleer uw vragen helder en onderbouw uw bezwaren met goede argumenten. Geef aan onder welke aanvullende voorwaarden uw OR wel kan instemmen of draag bij uw bestuurder mogelijke alternatieven aan. Het is hoe dan ook verstandig om met uw bestuurder een overgangsperiode af te spreken. Dat geeft uw achterban de ruimte om het nieuwe rooster af te stemmen op hun privéomstandigheden.

Compromis

Het is om meer redenen belangrijk dat u goede argumenten aandraagt voor uw beslissing. Als u uw bestuurder kunt overtuigen van uw standpunt, ligt de weg open om tot een compromis te komen. Ook is het belangrijk voor als u er samen níet uit komt. Blijft uw bestuurder bij zijn standpunt, dan kan hij namelijk bij de kantonrechter vervangende toestemming vragen. De rechter zal de argumenten van beide partijen toetsen. Zijn de bezwaren van uw OR goed onderbouwd? Heeft uw werkgever zwaarwegende redenen voor het nieuwe rooster, bijvoorbeeld van bedrijfsorganisatorische, -economische of -sociale aard? De kantonrechter kan dan plaatsvervangende toestemming geven om de nieuwe regeling alsnog in te voeren.

Relatie

De kans bestaat ook dat uw bestuurder zijn besluit zonder instemming van de OR of plaatsvervangende toestemming van de kantonrechter doorvoert. In dat geval kan uw OR nietigheid inroepen van het besluit. In het uiterste geval kan uw OR bemiddeling bij de Bedrijfscommissie vragen of een procedure bij de kantonrechter starten. Die kan uw bestuurder dan dwingen om de wijziging terug te draaien. Een juridische strijd zal de relatie met uw bestuurder uiteraard geen goed doen. Het is daarom voor alle betrokken partijen beter als u er in goed overleg samen uit probeert te komen.