VERDIEPINGSARTIKEL

Integrated reporting, een nieuwe vorm van verantwoording

Integrated Reporting, het rapporteren van een geïntegreerd jaarverslag, is een nieuwe vorm van verantwoording waarbij de waardecreatie en impact van een onderneming centraal staan.

Een geïntegreerd jaarverslag geeft niet alleen inzicht in financiële resultaten, maar gaat ook in op andere resultaten waar een onderneming aan heeft bijgedragen, bijvoorbeeld op het gebied van duurzaamheid.


4 mei 2021 5 minuten Door redactie

Dit verdiepingsartikel wordt u aangeboden door Rendement Online en is geschreven door Ferdy van Beest, directeur Data Proposities en Integrated Reporting bij Flynth adviseurs en accountants, e-mail: ferdy.vanbeest@flynth.nl, www.flynth.nl.


Een belangrijk doel van een onderneming is het creëren van waarde. Lange tijd werd die waardecreatie uitgedrukt in winst, maar de visie op winst is veranderd sinds de toename in populariteit van maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO).

Waardecreatie zit niet langer meer alleen in tastbare zaken zoals geld of investeringen, maar ook in minder tastbare aspecten, zoals het bewustzijn van de eigen marktpositie, imago, servicegerichtheid en aandacht voor duurzaamheid.

Voor het opstellen van een duurzaamheidsverslag kan een accountant gebruikmaken van standaarden

Meer dan alleen financieel

Een geïntegreerd jaarverslag bevat meer dan alleen financiële gegevens: het besteedt ook aandacht aan de menselijke maat, de intellectuele en sociale factoren en het milieu.

Het verslag bevat de strategie, de wijze waarop en de mate waarin een onderneming waarde creëert (het waardecreatiemodel), en de waarden waar het in de onderneming om draait (de materialiteitsmatrix) vertaald naar Key Performance Indicator (KPI) waarin allerlei resultaten, waarden en doelen zijn uit te drukken. Voor het opstellen van zo’n duurzaamheidsverslag kan een accountant gebruikmaken van standaarden zoals die van de International Integrated Reporting Council (IIRC) en de Global Reporting Initiative (GRI).

Zes vormen van kapitaal

De kwaliteit van Integrated Reporting neemt toe als er ook sprake is van Integrated Thinking. Integrated Thinking staat voor actief nadenken over de relaties tussen de diverse operationele en functionele elementen van een onderneming en de volgende zes vormen van kapitaal:

  • financieel;
  • vervaardigd;
  • intellectueel;
  • menselijk;
  • sociaal;
  • relationeel.

Deze vormen van kapitaal beïnvloeden een onderneming. Het betreft tastbaarheden zoals winst, maar ook het feit dat werknemers graag bij een onderneming willen blijven werken.

Goede Integrated Thinking komt van binnenuit, maar moet ook breed gedragen worden binnen een onderneming. Het leidt uiteindelijk tot geïntegreerde besluitvorming en acties die leiden tot waardecreatie op de korte, middellange en lange termijn.

Steeds meer dienstverleners willen maatschappelijk verantwoord waarde creëren

Geïntegreerd denken

Geïntegreerd denken houdt rekening met de onderlinge samenhang tussen een reeks van factoren die van invloed zijn op het vermogen van een onderneming om in de loop der tijd waarde te creëren. Deze factoren bestaan onder andere uit:

  • de zes eerder genoemde vormen van kapitaal die voor een onderneming van belang zijn en hun onderlinge afhankelijkheid en relatie tot elkaar;
  • het vermogen van een onderneming om te reageren op de legitieme behoeften en belangen van belangrijke aandeelhouders (stakeholders);
  • de wijze waarop een onderneming haar bedrijfsmodel en bedrijfsstrategie afstemt op haar externe omgeving en de risico’s en kansen;
  • de activiteiten, prestaties (financiële en andere) en resultaten van een onderneming.

Maatschappelijk verantwoorde waardecreatie

Steeds meer zakelijke dienstverleners willen op een maatschappelijk verantwoorde manier waarde creëren voor hun klanten, werknemers en de maatschappij. Dit betekent meer waardecreatie, en niet alleen op het gebied van financiële waarden.

Dit gaat verder dan goed zorgen voor de werknemers, integer en ethisch willen handelen, de wet niet overtreden of het niet aantasten van het milieu. Het toevoegen van duurzame waarde heeft niet alleen als doel het waarborgen van de continuïteit en toekomstbestendigheid van de eigen onderneming en van klanten, maar ook die van functionerende samenlevingen en ecosystemen als geheel.

Accountants werken samen met de klant vanuit de Sustainable Development Goals (SDG’s) van de Verenigde Naties (VN) om samen een geïntegreerd jaarverslag te kunnen opstellen.

Rol van de accountant bij niet-financiële informatie

De beoordeling van niet-financiële informatie is gericht op het verkrijgen van een beperkte mate van zekerheid. Er is geen standaard raamwerk waaraan getoetst wordt en het is niet altijd duidelijk wat er precies wordt getoetst. Daar ligt een grote rol voor de accountant.

Mate van zekerheid
De accountant moet achterhalen wat het object van onderzoek is en wat de werkzaamheden en verantwoordelijkheden exact zijn. De werkzaamheden die worden verricht zijn gericht op het vaststellen van de plausibiliteit van informatie. En die variëren in aard en timing van andere assurance-opdrachten, en zijn ook beperkter in omvang. De mate van zekerheid die wordt verkregen bij beoordelingsopdrachten is dus aanzienlijk lager dan de zekerheid die wordt verkregen bij controleopdrachten.

Tips voor accountants

De grootste impact die een accountantskantoor heeft op de maatschappij, komt voort uit zijn dienstverlenende rol. Enkele nuttige tips voor kantoren:

  • Daag uw klanten uit met een duurzame toekomst in gedachten. Geef ze inzicht en maak vertrouwen mogelijk.
  • Voeg betrouwbaarheid toe bij verantwoordingen. Blijf onafhankelijk, objectief en integer.
  • Ondersteun klanten bij lastige vraagstukken.

Daarnaast zijn solide financiën en een goede bedrijfsvoering cruciaal als een onderneming een grote impact wil maken en waarde wil creëren.

Lokaal ondernemerschap is een van de hoekstenen van de maatschappij

Sustainable Development Goals

Het handelen van accountants zal impact hebben op een aantal van de in totaal 17 SDG’s. Zij kunnen bijvoorbeeld bijdragen aan de SDG ‘Afdoende werk en economische groei’. Zakelijke dienstverleners kunnen via hun diensten ervoor zorgen dat hun klanten zich kunnen richten op het laten floreren van hun onderneming, en daarmee het creëren van lokale werkgelegenheid. Lokaal ondernemerschap is een van de hoekstenen van de maatschappij, waarbij ondernemingen toekomstbestendig ondernemen en op een duurzame manier waarde creëren.

Lokale economie

Ook aan de SDG ‘Duurzame steden en gebieden’ kan een bijdrage worden geleverd. Ondernemers zijn het fundament van de lokale economie, die met hun relatief grote impact het verschil maken in de overgang naar een duurzame economie.

Duurzame ambities

Accountants kunnen ondernemers begeleiden bij hun ambities op het gebied van duurzaamheid. Zij kunnen ondernemingen bijvoorbeeld wijzen op de SDG’s ‘Duurzame en verantwoorde productie en consumptie’ en ‘Klimaatontwikkelingen’. Voor veel ondernemingen bestaat een belangrijk deel van de negatieve milieu-impact uit de uitstoot van broeikasgassen door onder andere energieverbruik.

‘Waartoe zijn wij op aarde?’

‘Core and more’

De kern voor een organisatie, ‘waartoe zijn wij op aarde’, kan gevangen worden door ‘core and more’ toe te passen, waarbij door een beknopte beschrijving van de organisatie (core) en het weglaten van overtollige informatie binnen het jaarverslag de relevantie sterk toeneemt. De overige informatie kan in additionele documenten worden gepubliceerd (more).

Assurance bij maatschappelijke verslagen

Integrated Reporting is altijd specifiek voor een onderneming. Ondernemingen vragen echter steeds vaker aan hun accountant om assurance bij het betreffende geïntegreerde jaarverslag. De Nadere voorschriften controle- en overige standaarden (NV COS) 3810 ondersteunt de accountant bij het uitvoeren van een assurance-opdracht bij:

  • maatschappelijke verslagen die zijn gericht op het verkrijgen van een redelijke mate van zekerheid (een controleopdracht);
  • maatschappelijke verslagen die zijn gericht op het verkrijgen van een beperkte mate van zekerheid (een beoordelingsopdracht).
De accountant onderzoekt of het maatschappelijk verslag voldoet aan de criteria

Limited assurance-opdracht

Het doel van een (limited) assurance-opdracht bij een maatschappelijk verslag is dat de accountant onderzoekt of de informatie in het maatschappelijk verslag voldoet aan verslaggevingscriteria. De optiek van de beoogde gebruikers van het verslag staat bij dit soort assurance-opdrachten centraal.

Het doel van de accountant is het verkrijgen van een deugdelijke grondslag voor zijn conclusie dat het maatschappelijk verslag een betrouwbare en toereikende weergave vormt van het beleid van de verslaggevende organisatie als het gaat om:

  • MVO;
  • de bedrijfsvoering; en
  • de gebeurtenissen en de prestaties van de onderneming op deze gebieden in een verslagperiode.

Het complete verhaal over integrated reporting leest u in themadossier FA Rendement Een slim, slank en transparant verslag.