Wat is een misstand en wat is een integriteitsschending?

Question

Onze organisatie telt sinds kort meer dan vijftig werknemers en daarom hebben we een interne meldregeling opgesteld voor het melden van misstanden. Er is alleen nog discussie over wat er precies gemeld kan worden. We komen de begrippen misstand en integriteitsschending tegen, wat is het verschil en waarvoor is de meldregeling bedoeld?

Accepted Answer

Voor een veilig werkklimaat is het belangrijk dat werknemers ergens terecht kunnen als ze het vermoeden hebben van een misstand. Iedere organisatie met vijftig werknemers of meer is daarom wettelijk verplicht om een regeling te hebben voor het melden van misstanden. De Wet bescherming klokkenluiders (Wbk) regelt waar deze meldregeling aan moet voldoen.

De Wbk geeft ook een definitie van een misstand. Misstanden zijn onder te verdelen in twee categorieën. In de eerste plaats ‘een schending of een gevaar voor schending van het Unierecht’. Dat betekent dat er iets wordt gedaan (of juist niet gedaan) dat niet strookt met de wet- en regelgeving van de Europese Unie. Voorbeelden zijn de bescherming van het milieu of de bescherming van persoonsgevens.

De tweede categorie is een maatschappelijke misstand. In dat geval is er iets gedaan (of juist nagelaten) waardoor sprake is van één of meer van de volgende zaken:

Er is sprake van overtreding van de wet of overtreding van interne regels vastgesteld door de werkgever, op grond van een wettelijk voorschrift.
Er is gevaar voor de volksgezondheid.
Er is gevaar voor de veiligheid van personen.
Er is gevaar voor de aantasting van het milieu.
Er is gevaar voor het goed functioneren van de organisatie als gevolg van onbehoorlijk handelen of nalaten.

Integriteitsschending ook melden?

De verplichte meldregeling uit de klokkenluiderswet is dus bedoeld voor het melden van misstanden. Maar een organisatie kan ook besluiten een bredere opzet te hanteren. Want wanneer een werknemer tegen andere zaken oploopt die niet door de beugel kunnen, moet hij deze ook ergens kunnen melden. Dan kan het bijvoorbeeld gaan om grensoverschrijdend gedrag, plagiaat, verduistering of discriminatie.

Dit soort handelen noemen we een integriteitsschending. Het gaat dan om het overschrijden van morele waarden en normen en de daarmee samenhangende regels in een organisatie. Elke misstand is ook een integriteitsschending, maar niet elke integriteitsschending is een misstand.

Het verschil zit hem vooral in de omvang en reikwijdte. Een misstand overstijgt individuele belangen, het raakt dus altijd meer dan één persoon. Ook is er sprake van een patroon of structureel karakter (dus geen eenmalige misstap) en zijn de gevolgen ernstig en/of omvangrijk. Kortom: pas als het maatschappelijk belang in het geding is, wordt een integriteitsschending een misstand.

Verschil in behandeling

Besluit je organisatie één meldregeling te hanteren voor zowel misstanden als andere integriteitsschendingen? Dat is verstandig, want hoe meer medewerkers kunnen melden via een en hetzelfde kanaal, hoe gunstiger dit uiteindelijk is voor de organisatie. Het is goed om op de hoogte te zijn van alle integriteitsschendingen.

Wel is het belangrijk om duidelijk te maken dat niet alle meldingen op dezelfde manier opgepakt kunnen of mogen worden. Voor de behandeling van misstanden gelden andere (wettelijke) eisen dan voor de behandeling van andere integriteitsschendingen. Zo is er bij integriteitsschendingen bijvoorbeeld geen mogelijkheid om direct extern te melden. Ook kan het Huis voor Klokkenluiders deze schendingen niet onderzoeken.

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Wat is een misstand en wat is een integriteitsschending?

5 februari 2026

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema Klokkenluidersregeling