Klokkenluiders trekken niet altijd aan de bel

Medewerkers die misstanden of strafbare feiten op het werk aankaarten – de zogenoemde klokkenluiders – komen er nogal eens bekaaid van af. Slechts een heel klein deel heeft een positieve ervaring met het melden van mistanden. Ook blijkt het melden van mistanden niet altijd even effectief. In bijna de helft van de gevallen wordt er geen actie ondernomen.

7 augustus 2014 | Door redactie

Uit het onderzoek ‘Veilig misstanden melden op het werk (pdf)’ van onderzoeksbureau Berenschot in opdracht van het ministerie van Binnenlandse Zaken onder ruim 7.545 medewerkers in de publieke en private sector blijkt dat 32% van de klokkenluiders de persoonlijke gevolgen van de melding als negatief beoordeelt. Negatieve gevolgen zijn een groeiend gevoel van frustratie, gezondheidsproblemen en een verslechterd loopbaanperspectief. Zo was sommige medewerkers een promotie toegezegd die na het maken van de melding ineens van de baan was.

Veel klokkenluiders houden hun mond uit angst

Van de ondervraagde medewerkers blijkt 29% in de afgelopen twee jaar vermoedens te hebben gehad van strafbare feiten, schending van regels en gedragscodes en misbruik van bevoegdheden en gezagsrelaties. Gemiddeld maakte de helft hiervan melding bij zijn leidinggevende of de vakbond. De rest hield zijn mond uit angst voor de mogelijke negatieve gevolgen of het gebrek aan bewijs.

Beleving organisatiecultuur vaak beslissend voor klokkenluiders

Of medewerkers melding maken van eventuele misstanden blijkt afhankelijk te zijn van het beleid op dat punt binnen de organisatie. Weten medewerkers bijvoorbeeld dat zij met dit soort zaken terecht kunnen bij een vertrouwenspersoon? Ook speelt het gevoel dat ze hebben bij de organisatiecultuur een rol. Ervaren ze een open en transparante sfeer binnen de organisatie, dan trekken ze eerder aan de bel dan wanneer dit niet het geval is. Daar staat tegenover dat medewerkers minder misstanden signaleren binnen organisaties met een open en transparante cultuur. Een klokkenluider kan ook naar een externe partij stappen zoals het Adviespunt klokkenluiders. Het Adviespunt adviseert en ondersteunt klokkenluiders bij de stappen die ze kunnen zetten om een misstand aan te kaarten.