VERDIEPINGSARTIKEL

Uw OR heeft de nodige rechten en bevoegdheden bij een fusie

Door de coronacrisis lijdt een deel van de organisaties grote omzetverliezen. Dit kan leiden tot fusies.

Kopers kunnen deze organisaties relatief gunstig overnemen en voor verlieslijdende ondernemers is verkopen vaak interessanter dan faillissement. Uw OR heeft de nodige rechten en bevoegdheden bij een fusie. Dat biedt u dus de mogelijkheid om invloed uit te oefenen.


9 juni 2020 5 minuten Door redactie

Dit verdiepingsartikel wordt u aangeboden door Rendement Online en Sophia Geelkerken van de Sociaal-Economische Raad, e-mail: s.geelkerken@ser.nl, www.ser.nl


Een fusie is het samengaan van economische of sociale eenheden die voorheen zelfstandig waren. Dit kunnen ondernemingen zijn of onderdelen daarvan.

Het verschil tussen een fusie en een overname is dat een fusie gelijkheid tussen beide partners impliceert en een overname ongelijkheid; de overnemende partij krijgt het dan voor het zeggen. Dit artikel gaat in op fusies en overnames.

Het fusietraject is grofweg in te delen in drie fasen: de verkenningsfase, de fase van onderhandeling en fusiebesluit, en de integratiefase na de fusie. U kunt de meeste medezeggenschapsrechten in alle fasen inzetten en sommige in het bijzonder in één van de fasen. In de tabel hiernaast ziet u welke artikelen van de Wet op de ondernemingsraden (WOR) in welke fase van toepassing zijn.

Fasen van een fusie

Een fusie is een complex proces. Probeer daarom om in alle fasen gebruik te maken van uw recht om deskundigen te raadplegen.

Zorg daarnaast voor goede contacten met andere belangrijke spelers in het fusieproces, zoals de bestuurder, leden van de raad van commissarissen, aandeelhouders, vakbonden en overkoepelende medezeggenschapsorganen zoals een centrale ondernemingsraad (COR), een groepsondernemingsraad (GOR) of een Europese ondernemingsraad (EOR). Via deze contacten kunt u informatie en advies krijgen en invloed op het fusieproces uitoefenen.

Verkenningsfase: interne voorbereiding

De verkenningsfase is de fase van (interne) voorbereiding. De bestuurder ontwikkelt de strategie van de onderneming, onderzoekt opties en wenselijkheid van een fusie, neemt het principebesluit om te gaan fuseren, formuleert criteria waar de fusiepartner aan moet voldoen en oriënteert zich op kandidaat-partners.

Vaak schakelt de bestuurder een externe deskundige in om zich te laten adviseren over bijvoorbeeld de prijs, de meerwaarde van de fusie en het fusieproces. Uw OR heeft adviesrecht over het verstrekken en formuleren van zo’n adviesopdracht aan een externe deskundige.

U kunt dus meebeslissen over de keuze van de deskundige én over de inhoud van de probleemstelling die uw bestuurder aan de deskundige voorlegt.

Informatierecht

Laat u in de verkenningsfase goed informeren en zorg dat uw bestuurder uw OR vroegtijdig betrekt bij de voorgenomen plannen. Zo kunt u meedenken over zaken zoals de strategie, criteria voor de fusie en de kandidaat-partners.

Vraag en verzamel in dit kader informatie zoals: Hoe is de positie van de organisatie? Wat is de toekomst van de organisatie? Wat zijn de verschillende strategische opties? Wat zijn de gevolgen daarvan? Hoe zit het met werkgelegenheid? Vorm hierover een mening. Wees niet afwachtend, maar neem initiatief en maak gebruik van uw recht op informatie.

Uw bestuurder moet uw OR alle informatie geven die u redelijkerwijze nodig acht voor het vervullen van uw taak. U heeft ook recht op financieel-economische informatie! 

Benut ook het halfjaarlijks overleg over de algemene gang van zaken in de onderneming, waarin uw bestuurder moet aangeven wat de plannen voor de toekomst zijn. Laat u informeren en stel kritische vragen Probeer met uw bestuurder afspraken te maken over hoe hij u betrekt en informeert over het traject.

Onderhandelingsfase en fusiebesluit

In de fase van onderhandeling en fusiebesluit verkent de ondernemer verschillende kandidaat-partners en voert hij uiteindelijk exclusieve onderhandelingen met één kandidaat die kunnen leiden tot een besluit tot fusie.

Is uw bestuurder van plan om een fusie aan te gaan, dan moet hij uw OR om advies vragen nog vóór hij het daadwerkelijke besluit tot fusie neemt. Zo kan uw OR invloed uitoefenen op het uiteindelijke besluit.

Let op: in deze fase kan het proces in een stroomversnelling komen, moet u snel schakelen en betaalt het voorwerk uit de vorige fase zich uit.

Adviesaanvraag

Ontvangt uw OR een adviesaanvraag, controleer dan of deze volledig is. Stel kritische vragen als er informatie mist of onduidelijk is, zodat u goed kunt adviseren.

Kijk of duidelijk is wat de beweegredenen en gevolgen zijn. Hoe is de financiering? Wat zijn de verwachte gevolgen voor de werknemers op korte én lange termijn? Wat gebeurt er met de werkgelegenheid? Welke maatregelen zijn in dat kader aangekondigd? Is er bijvoorbeeld een sociaal plan? Hoe is geborgd dat de verkrijgende onderneming deze maatregelen nakomt?

Probeer ook afspraken te maken met de verkrijgende partij over de medezeggenschap(sstructuur) na de fusie en de uitgangspunten voor het te voeren beleid na de fusie rond bijvoorbeeld werkgelegenheid en arbeids­voorwaarden. Na de fusie is deze partij immers uw gesprekspartner.

Advies

Als alle relevante aspecten duidelijk zijn, kunt u uw standpunt bepalen en advies uitbrengen. U kunt daarin ook aangeven wat de randvoorwaarden en condities zijn en het advies van de vakbonden erin meenemen.

De Fusiegedragsregels van de Sociaal-Economische Raad (SER) verplichten de fuserende partijen om de betrokken vakbonden zo tijdig mogelijk te informeren over de fusie die in voorbereiding is, zodat de ze de OR kunnen adviseren. Nadat uw OR advies heeft uitgebracht, neemt de ondernemer het uiteindelijke besluit. Volgt hij daarbij uw advies niet of slechts deels op, dan moet hij uitleggen waarom.

Vindt u de uitleg onbevredigend, dan kunt u binnen één maand na het besluit naar de rechter stappen. In die tijd mag de ondernemer de fusie nog niet doorvoeren.

Na de fusie: integratiefase

Na de fusie worden de gefuseerde ondernemingen meestal in elkaar geschoven tot één nieuwe onderneming. Dat brengt advies- en instemmingsplichtige besluiten met zich. Zo heeft u adviesrecht over besluiten tot een belangrijke wijziging in de werkzaamheden, in de organisatie en in de verdeling van bevoegdheden.

Ook heeft u instemmingsrecht over besluiten tot een belangrijke wijziging in arbeidsomstandigheden, in het functie­waarderingssysteem, in een regeling over personeelsopleiding, in een regeling over werkoverleg.

Let op! Meestal gaan de vakbonden over de wijziging of harmonisatie van arbeidsvoorwaarden.

Evaluatie

Evalueer enige tijd na de fusie het besluitvormingsproces. Hoe is het proces verlopen? Heeft uw OR de belangen van de werknemers en de organisatie goed kunnen borgen? Hoe verloopt de uitvoering van het besluit in de praktijk? Worden de afgesproken maatregelen om de gevolgen van de fusie voor de werknemers zo veel en zo goed mogelijk op te vangen nagekomen? Volstaan deze maatregelen of moeten nieuwe afspraken gemaakt worden?

De SER werkt aan een handreiking over de rol van de OR bij fusie en overname. Deze verschijnt dit jaar op ser.nl/nl/thema/or-medezeggenschap.

Lees meer in het verdiepingsartikel 'Uw rechten en bevoegdheden bij een fusie in de praktijk'.


 

Bevoegdheden OR bij fusie per fase volgens de Wet op de ondernemingsraden (WOR)

Artikel WOR Inhoud artikel
In alle fasen fusie
16 WOR Raadplegen deskundige
18 WOR Recht op scholing en onderling beraad
20 WOR Geheimhoudingsplicht
23 WOR Overleg met ondernemer en initiatiefrecht
31 WOR Algemeen informatierecht
31a WOR Recht financiële informatie
32 WOR Ondernemingsovereenkomst voor nadere afspraken
Verkenningsfase
24 WOR Halfjaarlijks overleg over algemene gang van zaken
25, lid 1n WOR Adviesrecht bij adviesopdracht aan externe deskundige
Fase van onderhandeling en fusiebesluit
25, lid 1a WOR Adviesrecht bij overdracht van zeggenschap over (een deel van) de onderneming
25, lid 1b WOR Adviesrecht bij besluit m.b.t. een andere onderneming, zoals overname
25, lid 1h, i, j WOR Adviesrecht t.a.v. de financiering van de onderneming
25, lid 2, 3, 4 WOR Adviesprocedure
26 WOR Beroepsrecht bij Ondernemingskamer
Integratiefase
25 WOR Adviesrecht
26 WOR Beroepsrecht bij Ondernemingskamer (m.u.v. uitvoeringsbesluit)
27 WOR Instemmingsrecht
31c WOR Ondernemer informeert OR over voorgenomen adviesopdracht aan externe deskundige m.b.t. onderwerpen in artikel 27 WOR.
36 WOR Geschillenregeling bij kantonrechter
37 WOR Laagdrempelige bemiddeling bij geschillen via Bedrijfscommissie