VERDIEPINGSARTIKEL

Uw rechten en bevoegdheden bij een fusie in de praktijk

Krijgt uw organisatie te maken met een fusie of overname, dan heeft uw OR verschillende rechten en bevoegdheden. Deze verschillen per fase in het proces. Dát u deze rechten en bevoegdheden heeft, is één.

Hoe u er optimaal gebruik van maakt in de praktijk is twee. Over de toepassing van uw rechten en bevoegdheden tijdens een fusie of overname leest u in dit artikel.


7 juli 2020 6 minuten Door redactie

Dit verdiepingsartikel wordt u aangeboden door Rendement Online en Sophia Geelkerken van de Sociaal-Economische Raad, e-mail: s.geelkerken@ser.nl, www.ser.nl


Bij een fusie of overname gaan twee of meer ondernemingen samen. Het traject is in beide gevallen grofweg in te delen in drie fasen: verkenning, onderhandeling & besluit en integratie na de fusie.

In het verdiepingsartikel 'Uw OR heeft de nodige rechten en bevoegdheden bij een fusie' heeft u kunnen lezen in welke fase welke rechten en bevoegdheden van toepassing zijn. In dit verdiepingsartikel komt aan bod hoe u die concreet toepast in de praktijk.

Betrokkenheid bij plannen

Zorg dat u vroegtijdig betrokken bent bij de voorgenomen plannen voor een fusie of overname. Voor uw OR is belangrijk om aan het begin van het proces al te weten of de fusie gericht is op samenvoeging van bedrijfsactiviteiten of niet.

Maak met uw bestuurder duidelijke afspraken over het moment dat hij uw OR informeert en betrekt bij dit proces én leg deze schriftelijk vast. Het is immers voor u beiden van belang om van de fusie een succes te maken.  

Tips voor het verkrijgen van informatie

Eén manier om vroegtijdig informatie te krijgen over een voornemen tot fusie is het halfjaarlijkse overleg met uw bestuurder over de algemene gang van zaken (artikel 24 WOR). Een andere manier om in een vroeg stadium weet te krijgen van een fusie, is de adviesvraag van uw bestuurder aan uw OR voor het verstrekken van een adviesopdracht aan een externe deskundige (artikel 25, lid 7 WOR).

Is uw bestuurder terughoudend om informatie of stukken zoals het businessplan of de intentieverklaring te verstrekken, wijs hem er dan op hij de informatie onder geheimhouding aan uw OR kan geven.

Helpt dit niet, zoek dan een praktische oplossing. Zo kunt u afspreken dat alleen uw adviseur de stukken in mag zien en u informeert; dit alles onder geheimhouding.

De verkenningsfase

In de verkenningsfase bereidt de ondernemer een voornemen tot een fusie voor. Betrekt hij uw OR al in deze fase bij het proces, dan kunt u meedenken over de vragen óf uw organisatie moet fuseren, op welke voorwaarden en met wie. Laat u hiervoor bijstaan door een (externe) deskundige (artikel 16 WOR).

Bij de vraag of uw organisatie moet fuseren en op welke voorwaarden, is het van belang dat u de volgende zaken met uw bestuurder bespreekt:

  • de bedrijfsstrategie, of een fusie daaraan bijdraagt, of er alternatieve oplossingen zijn;
  • de reden voor de fusie; meestal is dat het versterken van de concurrentiepositie. Dat kan op verschillende manieren, zoals: schaalvoordelen in productie, verkoop of inkoop, of een stevigere basis voor financiering, uitbreiding van het productassortiment, risicospreiding;
  • de punten waarop uw bestuurder verbetering verwacht door de fusie, zoals: levertijd, productiekosten, marktaandeel, groei;
  • de risico’s, zoals: verschil in bedrijfscultuur, draagvlak onder werknemers, managementkwaliteit, vestigingen;
  • de gevolgen voor de werknemers, zoals: wijziging werkgelegenheid, takenpakket, arbeidsvoorwaarden, arbeidsomstandigheden, locatie en ontwikkelmogelijkheden;
  • wanneer de fusie geslaagd is.

Partners

Bepaal bij de vraag met wie uw organisatie kan fuseren, samen met uw bestuurder de selectiecriteria voor potentiële fusiepartners. Denk aan geografische ligging, omvang organisatie, product/marktcombinatie, winstgevendheid, competenties, kwaliteit organisatie, kwaliteit management.

Bespreekt u concreet potentiele fusiepartners, steek uw licht dan ook op bij uw collega’s (zonder uw geheimhoudingsplicht te schenden!). Mogelijk hebben collega’s gewerkt bij deze organisatie(s) en kunnen zij u belangrijke informatie geven over het beleid, de cultuur en producten of diensten van de potentiële kandidaat.

De onderhandelingsfase

In de onderhandelingsfase verkent de ondernemer potentiële fusiekandidaten en maakt hij een keuze.

Met één of enkele kandidaten onderhandelt hij om tot een zogenoemde ‘letter of intent’ (intentieverklaring) te komen (met afspraken om het onderhandelingsproces te stroomlijnen). Na nader onderzoek en overleg komt hij met één kandidaat tot een overeenkomst tot fusie.

Kandidaat

Betrekt uw bestuurder uw OR in deze fase pas bij de fusie, dan kunt u vragen stellen over het waarom van de voorgenomen fusie en de gekozen voorwaarden. Zijn er nog potentiële kandidaten in de race, probeer dan met elke kandidaat een gesprek te hebben. Zo kunt u goed adviseren welke uw voorkeur heeft.

Is er al een keuze gemaakt, regel dan met die kandidaat een gesprek om u een beeld te vormen en informatie te krijgen. Heeft u een voorstel voor een betere kandidaat, bespreek dit dan met uw bestuurder.

Informatie

Voor het verkrijgen van informatie, heeft u een sterke positie. De ondernemer moet u informatie uit eigen beweging geven (artikel 31 WOR).

Daarnaast moet hij u alle opgevraagde informatie verstrekken die uw OR redelijkerwijze nodig heeft om uw taak te vervullen. Een interessant stuk is het businessplan voor de fusie, met informatie over de beleidskeuzes, strategie, overwegingen, financiële positie, verwachte resultaten en consequenties van de beoogde fusie.

Ook interessant zijn de ‘letter of intent’ en de fusieovereenkomst met de afspraken en voorwaarden van de fusie. Laat u bijstaan door deskundigen die de informatie, in het bijzonder de financiële en juridische aspecten, kunnen duiden. Komt het eenmaal tot een besluit, dan is uw adviesrecht van toepassing.

Adviesrecht over besluit tot fusie

Uw OR heeft adviesrecht over het voorgenomen besluit tot fusie (artikel 25 WOR). U ontvangt de adviesaanvraag doorgaans in de onderhandelingsfase en meestal onder geheimhouding.

Vaak heeft de bestuurder zelf ook geheimhouding moeten beloven aan de beoogde fusiepartner, is alleen de top van de organisatie op de hoogte en wordt er gevoelige bedrijfsinformatie gedeeld. Deze geheimhouding sluit echter ook raadpleging van uw achterban uit. Spreek daarom duidelijk af tot wanneer uw geheimhoudingsplicht geldt.

Bent u al intensief betrokken geweest bij het voortraject, dan bevat de adviesaanvraag waarschijnlijk weinig nieuws en kunt u deze snel afhandelen.

Is de adviesaanvraag het eerste moment dat u hoort van de fusie, begin dan met informatie opvragen, overleg voeren met uw bestuurder en het raadplegen van deskundigen. Als het kan, voert u ook overleg met anderen, zoals de raad van commissarissen, uw achterban, de betrokken vakbonden en de bestuurder en OR van de fusiepartner.

In uw advies kunt u voorwaarden opnemen om ervoor te zorgen dat de fusiepartijen de gevolgen van de fusie voor de werknemers opvangen, bijvoorbeeld in een sociaal plan. Denk aan regelingen inzake werkgelegenheid, verhuizing van bedrijf(sonderdelen), wijzigingen van functies en de inrichting van de medezeggenschap. Stem dit ook af met de vakbonden.

Afspraken vóór de fusie

De WOR regelt niet of een OR blijft bestaan na een fusie. Laat de fuserende partijen daarom al vóór de fusie afspraken maken over de inrichting van de medezeggenschap na de fusie, de momenten waarop de nieuwe OR na de fusie adviesvragen krijgt over de uitvoeringsbesluiten in de integratiefase, de samenwerking met de nieuwe OR, het besluitvormingproces en het (personeels)beleid na de fusie.

Laat de afspraken schriftelijk vastleggen zodat de bestuurder van de nieuwe onderneming eraan gebonden is.

Optie: werk de eerste periode na het fusiebesluit met een tijdelijke OR (TOR). De TOR bestaat uit alle of een deel van de OR-leden van uw onderneming en die van de fusiepartner, fungeert als OR en organiseert de verkiezingen voor de nieuw te vormen OR na de fusie.

Een TOR is handig omdat het organiseren van verkiezingen enkele maanden duurt, de leden van het fusietraject af weten, de uitvoering van de fusie tijd kost en de integratie van bedrijfsactiviteiten organisatieveranderingen brengt.

Punten ter beoordeling van een voorgenomen fusie

Stel bij de beoordeling van een voorgenomen fusie de volgende vragen:

  • Wat is het motief voor de fusie?
  • Hoe is de fusie gefinancierd?
  • Vullen de activiteiten van de fusiepartners elkaar aan of overlappen ze?
  • Worden activiteiten geïntegreerd?
  • Wat voor management krijgt het voor het zeggen?
Maak bij de beoordeling ook een inschatting over de beoogde fusiepartner:
  • Concurreert hij vooral op kosten of investeert hij juist in vernieuwing?
  • Wat voor beleid voert de fusiepartner over het algemeen?
  • Hoe ziet het personeelsbeleid in andere concernonderdelen eruit?
  • Welke arbeidsvoorwaardenregelingen worden in de regel overeengekomen?
  • Hoe is de bedrijfscultuur?
  • Hoe gaat de beoogde fusiepartner om met medezeggenschap?
  • Is de beoogde fusiepartner een buitenlands bedrijf?