Kunnen we van werkgroepen onderdeelcommissies maken?

22 juli 2019

Onze OR wil zijn werkgroepen de status van onderdeelcommissies (OC) geven zodat ze rechtstreeks met de eigen directeur zaken kunnen doen. Maar we werken op één locatie. Kan dat wel en wat betekent dat voor de samenstelling van de OC?

Een onderdeelcommissie (OC) is een commissie van de OR die is ingesteld voor een organisatieonderdeel met een eigen leiding die ook over eigen bevoegdheden beschikt. Het woord ‘onderdeel’ verwijst dus niet naar een locatie.

Bevoegdheid

Als u OC’s wilt instellen die rechtstreeks zaken van de OR afhandelen voor dat betreffende onderdeel, moet u ook uw bevoegdheden overdragen. Dat doet u door in het instellingsbesluit vast te leggen dat de OC daarover overlegbevoegdheid heeft met de eigen directeur. Uw OR is dan in deze onderwerpen niet langer bevoegd, want de Wet op de ondernemingsraden (WOR) bepaalt in artikel 23c en artikel 35, lid 2 dat er maar één medezeggenschapsorgaan op hetzelfde moment bevoegd kan zijn over een bepaald onderwerp. De OC heeft dan dus niet alleen het overlegrecht, maar ook het initiatief-, informatie, advies- en instemmingsrecht over deze zaken. Wel kan de OR ervoor kiezen om een onderwerp alsnog zelf te behandelen. Het onderwerp komt dan niet op de OC-agenda.

Samenstelling

Door het overdragen van de overlegbevoegdheid gaat de OC feitelijk als een soort onderdeel-OR functioneren. Dan ligt het voor de hand ook de omvang van de commissie af te stemmen op wat artikel 6 WOR hierover bepaalt: tot 50 werknemers drie leden, bij 50-100 werknemers vijf leden en zeven leden bij 100-200 werknemers. Hoewel uw OR de commissieleden mag benoemen, is het beter voor de democratische positie van de OC als de leden worden gekozen door en uit de werknemers van het eigen onderdeel. Om de samenwerking tussen de OC en de OR te versterken, is het slim om één of twee zetels te laten benoemen door en uit de OR. De omvang en manier van samenstellen van de OC moeten in het instellingsbesluit zijn geregeld. De enige bevoegdheid die met het overdragen van het overlegrecht niet automatisch overgaat op de OC, is bevoegdheid om gerechtelijke procedures te voeren. Als het dus eens mis loopt in het overleg tussen commissie en directeur, zal de OR de zaak moeten voorleggen aan de onafhankelijke rechter; meestal een kantonrechter, soms het Hof in Amsterdam. De onderdeelcommissie kan de bedrijfscommissie wel om bemiddeling vragen. Uw OR kan in een overeenkomst met de bestuurder vastleggen dat de zaak in zo’n geval eerst wordt behandeld door de OR en de bestuurder.

Gelijk

De zittingsperiode van een commissie valt samen met die van de OR. Dat betekent dat de werknemers zich kandidaat stellen voor de OR of de OC en dat beide organen tegelijk worden gekozen. Vervolgens kan de nieuwe OR de OC-zetels bezetten die daarvoor in het instellingsbesluit zijn gereserveerd. Bij voorkeur natuurlijk door leden die ook in het betreffende onderdeel werken, maar noodzakelijk is dat niet. In de onderdeelcommissie zijn alle leden gelijk, of ze nu van de OR komen of door de werknemers rechtstreeks zijn gekozen.

Instellingsbesluit onderdeelcommissie opstellen

Om tot een OC te komen moet er een instellingsbesluit zijn waarin u het onderdeel benoemt en de taak, samenstelling, bevoegdheid en werkwijze beschrijft. Dit legt u eerst in concept voor aan uw bestuurder zodat hij de mogelijkheid krijgt om hierover met u te praten. Als u daar niet uitkomt, kunt u (na eventuele bemiddeling door de bedrijfscommissie) de kantonrechter om een bindend besluit vragen. Een eventueel bezwaar van de bestuurder zal doorgaans betrekking hebben op de extra urenvrijstelling voor de OC-leden die niet al in de OR zitten. Daaraan kunt u tegemoet komen door het aantal OR-zetels te verminderen. Dat mag op grond van artikel 6, lid 1 WOR. Dat ligt ook wel voor de hand, omdat de OR minder zelf hoeft te doen.