Klikken op ‘bestellen’ is geen koopovereenkomst
Als een klant tijdens het online winkelen op ‘bestellen’ klikt en daarmee de bestelling afrondt, kan de koop achteraf alsnog vernietigd worden. De bestelknop geeft namelijk niet duidelijk genoeg aan dat het om een betalingsverplichting gaat volgens de Hoge Raad.
Webwinkels maken gebruik van verschillende verkooptrajecten die een consument moet doorlopen om een bestelling te plaatsen. Vaak stuiten deze trajecten uiteindelijk op een bestelknop met een tekst zoals ‘bestellen’, ‘bestelling afronden’ of ‘bestelling plaatsen’. Er kan dan verondersteld worden dat na op deze knop geklikt te hebben, de consument het proces afgerond heeft en daarmee verplicht is om te betalen. De Hoge Raad heeft onlangs geoordeeld dat dit echter niet zo is: zulke knoppen geven namelijk niet duidelijk genoeg aan dat de consument tot betaling verplicht is. De informatie die een webwinkel aan consumenten moet verstrekken, is veel uitgebreider dan die van een fysieke winkel. Ondernemers met webwinkels doen er daarom goed aan op de hoogte te zijn van informatieverplichtingen tegenover klanten (artikel).
Bestelknop mag niet dubbelzinnig zijn
Volgens het Europese consumentenrecht moet een bestelknop of een soortgelijke functie waarmee de consument de bestelling plaatst op een duidelijke en goed leesbare wijze alleen de woorden 'bestelling met betalingsverplichting' of een overeenkomstige ondubbelzinnige formulering" bevatten. Deze eis is ook te vinden in het Nederlands Burgerlijk Wetboek; de formulering moet de consument erop wijzen dat door op die knop te klikken, hij of zij een betalingsverplichting aangaat.
Geen duidelijkheid, geen overeenkomst
Een consument had op de website van bol.com een aantal artikelen besteld en daarbij gekozen voor de optie om achteraf te betalen. Door op de knop ‘bestelling plaatsen’ te klikken, had de consument de bestelling afgerond, alleen vond de betaling die achteraf moest plaatsvinden nooit plaats. Bol.com eiste betaling van de consument in een juridische procedure. Rechtbank Rotterdam klopte vervolgens bij de Hoge Raad aan, met prejudiciële vragen over deze zaak. In een zaak bij rechtbank Noord-Holland had de rechter al een keer aangegeven dat de consument niet hoefde te betalen
Informatieplicht kwam niet van pas
De Hoge Raad oordeelde dat een bestelknop met de tekst ‘bestelling plaatsen’, ‘bestellen’ of ‘bestelling afronden’ aan de consument niet voldoende duidelijk maakt dat het om een betalingsverplichting gaat. Uit het oordeel kwam naar voren dat de rechter de koopovereenkomst in zo’n situatie volledig of gedeeltelijk kan vernietigen, tenzij de consument hier bezwaar tegen heeft. Bij vernietiging moet de consument de gekochte zaken teruggeven, maar ook het volledig betaalde bedrag terugkrijgen. In de procedure van bol.com was de consument niet verschenen, dus kon deze ook geen bezwaar maken tegen de vernietiging van de overeenkomst. In zulke gevallen stelt de Hoge Raad als richtlijn een korting van een derde op het te betalen bedrag voor. Overigens geldt deze dit arrest alleen voor de verkoop aan consumenten, bij verkoop aan zakelijke klanten (artikel) mogen ondernemers een stuk strenger zijn.
Hoge Raad 4 oktober 2024, ECLI (verkort):1355