VERDIEPINGSARTIKEL

Juridische aandachtspunten als uw onderneming een ‘nieuwe weg’ inslaat

Veel ondernemers zijn in de coronacrisis met hun onderneming een andere weg ingeslagen of zijn dat van plan. U ook? Dan bent u waarschijnlijk vooral druk met de praktische kant: hoe pak ik dat aan? Met welke leveranciers ga ik in zee?

Maar er spelen óók juridische vragen. Kwesties die u moet aanpakken voordat u definitief een nieuwe weg inslaat. Anders is het risico dat juridische problemen straks een rem zetten op uw succes.


6 januari 2021 6 minuten Door redactie

Dit verdiepingsartikel wordt u aangeboden door Rendement Online en is geschreven door Jasminke Meester en Jan de Wrede, advocaten bij Marxman Advocaten, e-mail: meester@marxman.nl en dewrede@marxman.nl


De volgende juridische vragen kunt u uzelf stellen als u ‘iets nieuws’ gaat doen: zijn de bestaande algemene voorwaarden ook bruikbaar voor de nieuwe activiteit en kan ik daar een beroep op doen? Mag ik de nieuwe activiteit verrichten in mijn pand, ook als ik daarvoor een nieuwe onderneming opricht? En mag ik de nieuwe activiteit verrichten op mijn locatie?

Algemene voorwaarden moeten aansluiten bij activiteit

De meeste ondernemers maken gebruik van algemene voorwaarden, maar passen die tussentijds niet aan. Bij een nieuwe activiteit passen zij vaak de bestaande algemene voorwaarden toe, met het risico dat zij daar geen beroep op kunnen doen.

Denk aan een onderneming die eerst alleen diensten aanbood, maar nu ook een webshop opent om producten te gaan verkopen. Dan komen er ineens tal van regels bij om aan te voldoen. Bijvoorbeeld rondom privacy, maar ook op het gebied van risico: wanneer komt het voor rekening van de koper als er iets niet deugt aan het product?

Om dit alles goed af te bakenen moet u dus zorgen dat uw algemene voorwaarden aansluiten bij de nieuwe activiteit. En als het even kan ook al vóórdat de leveringen beginnen. Let bij het aanpassen van de voorwaarden vooral op onderwerpen als:

  • aansprakelijkheid;
  • overmacht;
  • eigendomsvoorbehoud (simpel gezegd: de koper van goederen wordt pas eigenaar als hij heeft betaald);
  • levering; en
  • annulering.

Bij overmachtclausules moet u er rekening mee houden dat de huidige pandemie en haar gevolgen in nieuwe overeenkomsten niet meer onder overmacht vallen, tenzij dit expliciet in de overeenkomst staat. Overigens kunnen ‘nieuwe’ (nog niet eerder genomen) maatregelen vanwege de huidige pandemie mogelijk nog wél onder overmacht vallen.

Checklist aanpassen van algemene voorwaarden

Zorgen dat uw algemene voorwaarden passen bij uw nieuwe activiteit? Doorloop dan de volgende stappen:

  1. Vergelijk de algemene voorwaarden met de nieuwe activiteit.
  2. Pas de set algemene voorwaarden waar nodig aan.
  3. Verklaar de nieuwe algemene voorwaarden van toepassing in de offerte.
  4. Stel de nieuwe algemene voorwaarden op de goede manier ‘ter hand’.
  5. Wijs de toepasselijkheid van de algemene voorwaarden van de andere partij uitdrukkelijk van de hand.

Is de aanpassing klaar, dan moet u zorgen dat u een succesvol beroep kunt doen op de algemene voorwaarden. Daarvoor moet u aan drie vereisten voldoen.

1 Van toepassing verklaren

Het eerste vereiste is dat u de voorwaarden van toepassing moet verklaren. Dit kunt u doen door dit te vermelden in de offerte.

Vaak staat in de algemene voorwaarden zelf vermeld dat zij van toepassing zijn, maar dat is niet voldoende. Ook alleen de algemene voorwaarden toesturen zonder er naar te verwijzen in de offerte is niet genoeg om de voorwaarden van toepassing te laten zijn.

2 Terhandstelling

Het tweede vereiste gaat over de ‘terhandstelling’. Daarbij maakt het verschil of u goederen verkoopt of diensten aanbiedt. Bij ‘zuivere verkoop’ moet u de algemene voorwaarden fysiek ter hand stellen.

Dat kan door de algemene voorwaarden op de achterzijde van briefpapier af te drukken, als pdf-bestand bij een e-mail te voegen of digitaal beschikbaar te stellen, zodat de koper het document kan downloaden en opslaan.

Let op: de laatste twee opties zijn alleen mogelijk als u de overeenkomst ook digitaal heeft gesloten of als de andere partij daar uitdrukkelijk toestemming voor heeft gegeven.

Bij dienstverlening kan de terhandstelling op de volgende manieren:

  • U stelt de voorwaarden fysiek ter hand of stuurt de voorwaarden toe.
  • U legt de voorwaarden ter inzage op de plaats waar u de dienst verricht of waar de overeenkomst wordt gesloten.
  • U zet de algemene voorwaarden op een website waar de tekst direct te zien is en de klant de voorwaarden ook kan downloaden en opslaan, en meldt het webadres aan uw klant. Dit is juridisch de veiligste weg, omdat rechters deze vorm van terhandstelling tot nu toe altijd goedkeuren. Met andere werkwijzen gaat de rechter niet altijd akkoord.
  • U stuurt de algemene voorwaarden mee met de documenten waarin de dienst wordt beschreven.

3 Battle of forms voorkomen

Het derde vereiste gaat over een ‘battle of forms’. Daar is sprake van als beide partijen de eigen algemene voorwaarden van toepassing verklaren. Dat kan ertoe leiden dat ze allebei niet gelden.

Om dit scenario te voorkomen moet u de toepasselijkheid van de algemene voorwaarden van de andere partij uitdrukkelijk van de hand wijzen. Als juist de andere partij de toepasselijkheid van uw algemene voorwaarden afwijst moet u er snel bij zijn.

U moet – vóórdat u gaat leveren – eerst in een schriftelijke reactie de voorwaarden van de andere partij uitdrukkelijk van de hand wijzen en uw eigen voorwaarden opnieuw van toepassing verklaren. Levert u toch eerder, dan accepteert u alsnog de voorwaarden van de andere partij.

Mag u wel ‘iets nieuws’ doen op uw locatie?

Wat staat er in de huurovereenkomst?

Ondernemers huren in de meeste gevallen een winkel-, kantoor- of bedrijfspand. Zij willen de nieuwe activiteit ook in dat pand opzetten. Maar soms steekt de huurovereenkomst daar een stokje voor.

De wet stelt dat de huurder slechts bevoegd is ‘tot het overeengekomen gebruik van het gehuurde’. En wanneer hierover niets is afgesproken, moet de huurder het pand gebruiken zoals het ‘naar zijn aard bestemd is’.

In de meeste huurovereenkomsten of de bijbehorende algemene bepalingen staat dat de huurder het pand ‘daadwerkelijk, geheel, behoorlijk en zelf’ moet gebruiken én zich moet houden aan de afgesproken bestemming. Vaak ligt ook vast dat de verhuurder toestemming moet geven als de huurder het pand anders wil gebruiken. Dit is bijvoorbeeld zo als gebruik is gemaakt van het ROZ-model (standaardovereenkomsten opgesteld voor verhuurders).

Als de huurder zonder schriftelijke toestemming het pand anders gaat gebruiken, handelt hij dus in strijd met de huurovereenkomst. Het is vaste rechtspraak dat de verhuurder de huurovereenkomst in zo’n geval mag ontbinden. Rechters oordelen in de meeste gevallen namelijk dat verhuurders specifiek belang hebben bij de afgesproken exploitatie en dat zij nadeel hebben van afwijkend gebruik.

Overeenkomst kan verbod op onderhuur bevatten

Mogelijk wilt u de nieuwe activiteiten onderbrengen in een nieuwe onderneming. Ook dat kan gevolgen hebben voor de huur. Want zoals gezegd kan het verplicht zijn dat de huurder (uw bv) het pand zélf gebruikt.

Ook moet u erop bedacht zijn dat de huurovereenkomst een verbod op onderhuur kan bevatten. Wanneer u als huurder het pand in gebruik geeft aan de nieuwe onderneming loopt u het risico dat dit als onderhuur wordt gezien. Dan handelt u dus ook in strijd met de huurovereenkomst.

In beide situaties kan de verhuurder nakoming van de huurovereenkomst, een boete, schadevergoeding of ontbinding van de huurovereenkomst vorderen. Win juridisch advies in als dat nodig is, maar zorg ook dat u tijdig overlegt met de verhuurder om te voorkomen dat er een discussie (of erger) ontstaat.

In de praktijk willen verhuurders vaak best meewerken aan afwijkend gebruik. Vaak ontstaan de problemen als er toch al een conflict is, en dan óók nog eens blijkt dat de huurder het pand op een andere manier is gaan gebruiken.

Afwijking van het bestemmingsplan

Verder moet u ook rekening houden met de ‘bestemming’ die de gemeente heeft gegeven aan het perceel waar uw pand op staat. Op basis van het bestemmingsplan kunt u bepalen welke activiteiten zijn toegestaan.

Past uw nieuwe activiteit niet binnen het bestemmingsplan, dan kunt u een omgevingsvergunning aanvragen om hiervan af te mogen wijken. De gemeente kan een afwijking toestaan als:

  • die mogelijkheid in het bestemmingsplan zelf is opgenomen;
  • uw plan past in de ‘kruimelgevallenregeling’ (dit is een lijst van situaties waarin de gemeente met een verkorte procedure de omgevingsvergunning kan verlenen); of
  • als u uw idee voldoende ruimtelijk kunt onderbouwen. Wat in dit geval ‘voldoende’ is hangt sterk af van de locatie waar uw plan over gaat.

U kunt de gemeente vroegtijdig betrekken bij uw ideeën om te zien of zij wil meewerken. Dat is zeker aan te raden als u slechts tijdelijk iets anders gaat doen.

Checklist afwijkend gebruik

Mag u wel ‘iets nieuws’ doen op uw locatie? Daar horen de volgende aandachtspunten bij:

  • Check in uw huurovereenkomst of de voorgenomen activiteit is toegestaan.
  • Check in uw huurovereenkomst of onderhuur is toegestaan als u de activiteit uitvoert in een andere rechtsvorm of onderneming.
  • Check in het bestemmingsplan of u de nieuwe activiteit mag uitvoeren op uw locatie.

Er vroeg bij zijn, kan problemen voorkomen

Kortom, allerlei juridische kwesties om rekening mee te houden. Vaak is het van belang om er vroeg bij te zijn om problemen te voorkomen. Het kan dus geen kwaad om tussen de praktische zaken door óók tijd te nemen om juridische hobbels uit de weg te ruimen.