VERDIEPINGSARTIKEL

Zonder ingebrekestelling komen zakenpartners weg met een wanprestatie

U kunt op juridisch gebied tamelijk roekeloos te werk gaan zonder dat het dramatische gevolgen heeft. U zult contracten niet uitspellen en algemene voorwaarden al helemaal niet lezen voordat u een contract ondertekent. Dat loopt meestal goed af.

De grootste fout die u op juridisch gebied echter kunt maken, zit hem in een ogenschijnlijk onbenullig detail: het niet (goed) versturen van een ingebrekestelling. Daarmee verprutst u zelfs de sterkste zaak. Het is het eerste waar een rechter naar kijkt.


8 december 2020 5 minuten Door redactie

Dit verdiepingsartikel wordt u aangeboden door Rendement Online en is geschreven door Bert van Mieghem van Wybenga Advocaten, e-mail: vanmieghem@wybenga-advocaten.nl, www.wybenga-advocaten.nl


Een ingebrekestelling is een schriftelijke aanmaning waarmee u uw zakenpartner een laatste kans geeft om alsnog te doen wat hij moet doen. Dat is niet iets wat u alleen maar doet uit beleefdheid of om de druk een beetje op te voeren.

Het is wettelijk verplicht als u uw recht wilt halen. Het is een plicht met zware consequenties. Voldoet u er niet aan, dan wordt uw vordering afgewezen bij de rechtbank, hoeveel gelijk u verder ook heeft.

Als de partij waarmee u handelt niet doet wat hij moet doen (hij levert niet of niet goed), dan wilt u niet tot in de eeuwigheid blijven wachten of er misschien toch nog goed geleverd wordt. U wilt uw geld terug of van uw betalingsverplichting af, de overeenkomst kunnen ontbinden en misschien een schadevergoeding ontvangen voor de vertraging.

Allemaal redelijke wensen, maar u heeft daar pas recht op als de ander ‘in verzuim’ is, zoals dat juridisch heet. En dat is vaak pas het geval als u hem in gebreke heeft gesteld.

Wat moet erin staan

Een ingebrekestelling is niet ingewikkeld. Er moet in staan dat de ander nog niet aan zijn verplichtingen heeft voldaan en dat hij dat binnen een bepaalde – redelijke – termijn alsnog moet doen. U moet dus melden wat de ander nog moet doen (leveren, betalen, bepaalde dienstverlening afmaken) en wanneer hij dat uiterlijk moet doen. Houd het zo simpel mogelijk, al mag u best vast een beetje dreigen met schadeclaims.

De termijn die u stelt moet redelijk zijn. Dat wil zeggen dat het normaal gesproken haalbaar is. Daarbij mag u ervan uitgaan dat de ander al begonnen is met de voorbereidingen vóór hij uw aanmaning ontving.

Gebruik liever geen absurd korte termijn, want dan krijgt u discussie over de vraag of uw ingebrekestelling wel geldig is. De termijn die u stelt mag korter zijn als u al eerder heeft aangedrongen op nakoming. Dat mag ook gewoon een mailtje zijn waarin u de ander vraagt om eindelijk eens op te schieten.

Een termijn van twee dagen om een betaling te doen is over het algemeen redelijk. Een termijn van een week om goederen die klaarstaan te leveren is ook redelijk.

Gaat het om productie die nog moet worden voltooid, dan moet u bedenken hoeveel manuren er ongeveer nodig zijn om het werk af te maken. Die uren moeten passen in de termijn die u stelt, waarbij u in het algemeen niet kunt verwachten dat er dag en nacht wordt doorgewerkt.

Als de ontvanger in verzuim is gaat er een wereld met rechten en mogelijkheden voor u open

Rechten en mogelijkheden

U mag de term ingebrekestelling gebruiken, maar dat hoeft niet. Het bericht hoeft ook niet formeel te zijn, zolang maar duidelijk is dat u een termijn stelt.

U mag de ingebrekestelling per e-mail verzenden. Een aangetekende brief is niet nodig, maar heeft vaak wel een wat meer intimiderend effect. Dat kan nuttig zijn.

Nog meer indruk maakt het als u de ingebrekestelling laat bezorgen door een deurwaarder. Dat kost flink meer dan een postzegel (circa € 100), maar de ontvanger weet dan dat het menens is.

Als de ontvanger van de ingebrekestelling niet gepresteerd heeft op de door u genoemde datum, is hij in verzuim en gaat er een wereld met rechten en mogelijkheden voor u open. U heeft recht op vertragingsschade en u kunt uw geld terughalen. Maar als u liever heeft dat er toch nog geleverd wordt, kunt u ook dat afdwingen bij de rechter.

Het klinkt zo simpel, maar in de praktijk gaat het heel vaak mis. Ondernemers sturen geen ingebrekestelling, maar bellen een aantal keer met degene die het laat afweten.

Die komt met excuses of smoesjes, belooft dat het in orde komt, enzovoorts. Wordt er dan toch niet geleverd, volgen er e-mails waarin staat dat het een schande is en wordt gevraagd wanneer er nu eindelijk wel geleverd wordt.

Doorbladeren

Zo’n e-mail laat aan duidelijkheid niets te wensen over, maar het is geen ingebrekestelling. In het slechtste geval komt u uiteindelijk tegenover elkaar te staan in een procedure.

Als de zaak dan eindelijk op zitting komt, zal de rechter het dossier nog eens doorbladeren en constateren dat er nooit een ingebrekestelling is verstuurd. Uw vorderingen, hoe terecht ook, worden dan vaak keihard afgewezen.

In gebreke stellen mág altijd (zie ook het kader). Stuur in twijfelgevallen dus liever wel een ingebrekestelling, daar verliest u niets mee. Zelfs als de leverancier al maanden te laat is en u weet dat een aanmaning weinig helpt, is het goed om zo uw dossier compleet te maken. Dan kan de rechter dit onderdeel meteen afvinken.

Het oogt misschien wat vreemd als u na maanden nog een termijn stelt aan de ander. Maar u kunt open en duidelijk zijn. Vermeld gerust dat u er weinig vertrouwen in heeft dat de ander zijn verplichtingen nog nakomt, maar dat u hem formeel in gebreke stelt met het oog op de verdere stappen die u overweegt.

Ingebrekestelling is misschien niet altijd verplicht, maar wél extra zeker

Juridische scherpslijpers zullen opmerken dat de ingebrekestelling niet altijd verplicht is. Als er een duidelijke termijn is afgesproken voor levering of betaling, hoeft u de ander geen tweede kans te geven met een ingebrekestelling. Hij wist dan al wanneer hij uiterlijk moest presteren. Haalt hij dat niet, dan is hij automatisch in verzuim.

U hoeft ook geen tweede kans te geven als dat objectief gezien volslagen zinloos is, bijvoorbeeld omdat de ander al heeft laten weten dat hij niet (goed) zal leveren. In dit scenario is het wel een risico om geen ingebrekestelling te sturen.

Komt de zaak voor de rechter, dan moet u bewijzen dat de ander concreet heeft laten weten dat hij niet aan zijn verplichtingen zou voldoen. U staat dan niet sterk als u zich moet beroepen op telefoongesprekken of mails die op meerdere manieren kunnen worden uitgelegd.

Tijdig klagen

Wat nu als de ander weliswaar op tijd geleverd heeft, maar de kwaliteit niet deugt? Ook dan moet u op tijd en op de juiste manier ingrijpen door te klagen.

Wie te laat klaagt, verliest zijn rechten. Dat staat in de wet, maar veel ondernemingen hebben dat in hun algemene voorwaarden nog verder ingevuld. Daar staat bijvoorbeeld in dat u onmiddellijk na aflevering moet controleren of de aantallen en de kwaliteit van het geleverde in orde zijn.

Laat u de spullen een week in het magazijn staan en ziet u dan pas dat er schade is ontstaan bij het transport, dan is die schade voor uw eigen rekening. Dat is niet helemaal onredelijk. Als u op tijd klaagt, kan de leverancier zelf nog de schade beoordelen en ingrijpen.

Aantoonbaar nadeel

In de rechtspraak is de trend nu om niet te streng te zijn met de wettelijke ‘klachtplicht’. Als de leverancier er geen aantoonbaar nadeel van heeft gehad dat een klacht pas laat binnenkomt, is hij gewoon aansprakelijk. Maar pas op: deze soepelheid geldt alleen voor de wettelijke klachtplicht en niet voor de algemene voorwaarden waarin soms heel korte termijnen staan.