Ontslagbescherming of opzegverbod: wat is het verschil?

Question

We horen in de praktijk regelmatig dat een werknemer niet ontslagen mag worden. Daarvoor worden steeds verschillende woorden gebruikt: ontslagbescherming, opzegverbod, ontslagverbod, niet rechtsgeldig ontslag et cetera. Wat is het verschil tussen al die termen?

Accepted Answer

Alle termen worden gebruikt om aan te duiden dat de wetgever een hindernis is opgeworpen om een werknemer ‘zomaar’ te ontslaan. Toch schuilt achter ieder woord een andere betekenis.

Wat is ontslagbescherming?

Ontslagbescherming omvat alle regels die werknemers beschermen tegen onrechtmatig ontslag. Deze wetgeving is gemaakt om te voorkomen dat werkgevers zonder goede reden werknemers op straat kunnen zetten.

Dat is belangrijk, omdat werknemers (en hun gezinnen) voor hun levensonderhoud afhankelijk zijn van hun salaris. Deze bescherming tegen onrechtmatig ontslag voorkomt ook dat werknemers zich, vanwege het risico op ontslag, niet durven te verzetten tegen onveilige werkomstandigheden, misstanden of allerlei grillen van een werkgever. De eerste arbeidswetgeving was de Kinderwet, die kinderarbeid moest tegengaan.

Een ontslagverbod is het gevolg van ontslagbescherming. Het zijn alle redenen waarom een werknemer niet rechtsgeldig ontslagen kan worden en waardoor ontslag dus verboden is.

Wat is een opzegverbod?

In de wet staan een aantal specifieke omstandigheden waarin een werkgever de arbeidsovereenkomst met een werknemer niet mag opzeggen. Ook niet met een ontslagvergunning van UWV.

Deze zogenoemde opzegverboden zijn verdeeld in twee typen:

Vanwege-opzegverboden: Een werknemer mag niet ontslagen worden vanwege een bepaalde omstandigheid. Bijvoorbeeld vanwege geslacht, ras of een bepaald geloof, vanwege overgang van onderneming of omdat hij lid is van een vakbond.
Bij deze opzegverboden kan een werknemer mogelijk wel om een andere reden worden ontslagen, maar nooit om één van de redenen die door een vanwege-opzegverbod is beschermd.
Tijdens-opzegverboden: Een werknemer mag niet ontslagen worden tijdens een bepaalde omstandigheid. Bijvoorbeeld tijdens ziekte, zwangerschap, OR-lidmaatschap (artikel) of gedurende de tijd dat hij functionaris gegevensbescherming (FG) (artikel) of preventiemedewerker (artikel) is.
Op de tijdens-opzegverboden zijn uitzonderingen mogelijk. Bijvoorbeeld via een ontslag op staande voet, tijdens de proeftijd, na twee jaar ziekte of bij een bedrijfssluiting. Als rechtsgeldig opzeggen niet mogelijk is, dan kan een werkgever de kantonrechter vragen de arbeidsovereenkomst te ontbinden. Deze beslist dan of het opzegverbod al dan niet in de weg staat aan ontbinding van de arbeidsovereenkomst.

In de praktijk wordt de term ‘ontslagverbod’ weleens gebruikt om een opzegverbod aan te duiden, maar dat is niet helemaal juist, zoals hierboven beschreven. Naast de opzegverboden zijn er namelijk nog situaties waarbij een ontslagverbod geldt.

Wat is een niet-rechtsgeldig ontslag?

Een niet-rechtsgeldig ontslag betekent dat niet voldaan is aan alle eisen die een ontslag rechtsgeldig maken. Bij een ontslag op staande voet bijvoorbeeld moet het ontslag zijn gegeven wegens een dringende reden die de werknemer direct is medegedeeld en moet het ontslag onverwijld zijn gegeven.

Als aan die eisen niet is voldaan, kan de werknemer het ontslag laten vernietigen door de rechter. Die kan dan bepalen dat het ontslag niet aan de wettelijke eisen voldoet en dus niet-rechtsgeldig is.

Een ontslag kan ook niet-rechtsgeldig zijn, omdat niet de juiste ontslagroute is gevolgd. Een ontslag vanwege bijvoorbeeld disfunctioneren of een verstoorde arbeidsrelatie moet in principe via de rechter verlopen. Als een werkgever dan opzegt, in plaats van de rechter om ontbinding van de arbeidsovereenkomst te vragen, is het ontslag in principe niet-rechtsgeldig.

Een ontslag vanwege bedrijfseconomische omstandigheden of langdurige arbeidsongeschiktheid verloopt in de regel via UWV. Als een werkgever zonder ontslagvergunning van UWV opzegt, is het ontslag meestal ook niet-rechtsgeldig.

Uitzonderingen op de regels

Het arbeidsrecht is niet eenvoudig. Op veel regels zijn ook uitzonderingen mogelijk. Goed juridisch advies inwinnen voordat je ontslag geeft, is daarom raadzaam.

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Ontslagbescherming of opzegverbod: wat is het verschil?

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema Ontslag