VERDIEPINGSARTIKEL

De toekomst van scholing

Veel trainingen, evenementen en congressen zijn geannuleerd als gevolg van de coronapandemie. Ondanks de impact van corona in 2020 en 2021 heeft de pandemie bij meer dan de helft van de organisaties helemaal geen invloed gehad op het scholingsbeleid. Toch worden genoeg veranderingen verwacht op het gebied van scholing. Dit blijkt uit een onderzoek van Rendement Uitgeverij.


9 augustus 2021 5 minuten Door redactie

Dit verdiepingsartikel wordt u aangeboden door Rendement Online


Om inzicht te krijgen in het scholingsbeleid van organisaties en de ontwikkelingen op dit gebied liet Rendement in de periode 18 juni tot en met 12 juli 2021 onderzoek uitvoeren door Motivaction. Uit dit onderzoek, waar 466 professionals aan deelnamen, blijkt dat de pandemie in ongeveer een derde (36%) van de organisaties iets heeft veranderd in de scholing.

Corona heeft scholingsbudget meestal niet veranderd

Met het scholingsbudget is meestal weinig gebeurd. Bij de meeste organisaties is geen extra geld beschikbaar gesteld, is het scholingsbudget niet herverdeeld en is dit budget ook niet ingetrokken.

Vast budget voor werknemers

Ongeveer driekwart van de ondervraagde organisaties geeft aan een budget gereserveerd te hebben voor opleiding en ontwikkeling van werknemers.
Organisatiebrede budgetten variëren van rond de € 10.000 bij kleine organisaties tot € 100.000 of meer bij grote organisaties. Het individueel budget varieert per organisatie van minder dan € 500 (12%) tot € 5.000 of meer (7%) en ligt in de meeste gevallen (modaal en mediaan) tussen de € 750 en € 1.000. Het budget ligt iets hoger bij grotere organisaties dan bij kleinere organisaties.
Scholingsbudget dat is overgebleven kan meestal niet worden meegenomen naar het volgende jaar.

Online scholing frequenter ingezet

Veranderingen door corona worden in het algemeen niet als blijvend gezien. De respondenten verwachten wel dat online scholing (62%) frequenter zal worden ingezet in de komende jaren. Ook is de verwachting dat ‘training on the job’ (34%) bewuster zal worden toegepast en dat scholing (28%) überhaupt steeds vaker zal worden ingezet. Dat geldt ook voor coaching (26%).

Meer data-analyse rondom scholingsbeleid verwacht

Al deze ontwikkelingen zijn vooral van toepassing op organisaties met meer dan 50 werknemers. Zij verwachten ook dat in het scholingsbeleid meer gebruik zal worden gemaakt van data-analyse (22%). Het onderzoek wijst ook uit dat meer organisaties in de komende jaren eerder een stijging van scholingsbudgetten voorzien dan een daling.

Veranderingen in scholingsbehoefte

De onderzoeksresultaten laten een wisselend beeld zien op het gebied van de scholingsbehoefte na de coronapandemie. Iets meer dan de helft van de respondenten (53%) vindt dat in de coronatijd niets is veranderd aan de scholingsbehoefte. Een substantieel deel van de respondenten vindt echter dat er wel degelijk zaken zijn gewijzigd. Van deze groep professionals vindt:

  • 14% dat er behoefte is aan andere kennis of vaardigheden;
  • 10% dat er minder behoefte is aan scholing;
  • 7% dat er meer behoefte is aan scholing;
  • 6% dat de nadruk is verschoven van kennis naar vaardigheden;
  • 3% dat de nadruk is verschoven van vaardigheden naar kennis;
  • 1% dat de nadruk is komen te liggen op omscholing.

Uit het onderzoek blijkt ook dat de meerderheid van de organisaties een duidelijk beeld heeft van de kennis en vaardigheden die de komende jaren nodig zijn.

Digitaal, op locatie of in hybride vorm

Hoewel veranderingen door de corona­pandemie in het algemeen niet als blijvend worden gezien, beamen veel organisaties wel dat scholing gemakkelijker is geworden door het online aanbod. Aan de andere kant is door het wegvallen van fysieke bijeenkomsten scholing juist lastiger geworden.

Vooral training-on-the-job gebeurt nog altijd op locatie

Aan de respondenten is gevraagd om aan te geven in hoeverre de verschillende typen scholing digitaal, op locatie of in hybride vorm worden aangeboden. Zie ook de infographic Hybride vormen van scholing zijn populair. De hybride vorm komt vooral voor bij opleidingen, traingen en seminars. De hybride vorm wordt het minst gebruikt bij coaching, intervisie en training-on-the-job. Bij de laatstgenoemde komt training op locatie nog het meeste voor.

Niet elke werknemer krijgt scholing aangeboden

Een grote meerderheid van de ondervraagde organisaties (89%) biedt scholing voor werknemers aan. Grotere organisaties doen dit vrijwel altijd. Sommige kleine organisaties doen dat niet. De redenen die zij hiervoor geven, zijn meestal dat ze:

  • ‘te klein’ zijn;
  • net gestart zijn;
  • gebrek aan tijd, geld of mogelijkheden hebben.

Redenen om wel scholing aan te bieden hebben te maken met het ontwikkelen van kennis en vaardigheden bij het personeel en met de verwachte groei en de ontwikkeling van de organisatie.

In gesprek over ontwikkeling

Werkgevers stimuleren hun werknemers vaak om aan hun ontwikkeling te werken. Deze taak ligt bij driekwart van de organisaties (73%) vooral bij de leidinggevende.
Scholing is meestal ook een standaard gespreksonderwerp in de zogenoemde functioneringscyclus (70%). Scholing is dus een onderwerp dat werkgever en werknemer voornamelijk aan de orde stellen in het kader van het beoordelings- of functioneringsgesprek.

Leerdoelen afspreken en vastleggen

Bij ruim de helft van de organisaties stelt de werkgever samen met de werknemer ook leerdoelen op. Bij een kwart van de organisaties is dit zelfs verplicht. Het opstellen van leerdoelen gebeurt overigens meer in grote dan in kleine organisaties. Bij organisaties met meer dan 50 maar minder dan 250 werknemers stelt 53% leerdoelen op en bij organisaties met meer dan 250 werknemers geldt dat voor 58%. Bij organisaties met minder dan 50 werknemers is het opstellen van leerdoelen slechts bij 45% gebruikelijk.

Afspraken op papier

Leerdoelen worden meestal vastgelegd in de vorm van een studieovereenkomst (64%), maar in een kwart van de gevallen gebeurt dat in een brief of ­e-mail (26%) of in een digitaal scholingssysteem (12%). Van de respondenten geeft 9% aan afspraken over leerdoelen op een andere manier vast te leggen, bijvoorbeeld in een persoonlijk ontwikkelingsplan (POP) of via een apart aanvraagformulier. Eveneens voor 9% geldt dat de afspraken helemaal niet worden vastgelegd.

Aan welke scholing is behoefte?

Veel respondenten geven aan dat de organisaties waar zij werkzaam zijn op de één of andere manier onderzoek doen naar de behoefte van werknemers aan scholing, maar in slechts een kwart van de organisaties die deelnamen aan het onderzoek gebeurt dat op een systematische manier.

Scholingsbehoeften lang niet altijd in kaart gebracht

In de helft van de organisaties die hebben meegewerkt aan het onderzoek is de scholingsbehoefte in het afgelopen anderhalf jaar – dus tijdens de coronapandemie – helemaal niet in kaart gebracht. Blijkbaar was in deze organisaties de coronapandemie geen aanleiding om extra onderzoek te doen naar de scholingsbehoefte van hun werknemers.

Keuzevrijheid in opleidingen

Werknemers zijn in de meeste organisaties redelijk vrij in de keuze van het type scholing of opleiding. In 73% van de organisaties kunnen werknemers ook scholing volgen die niet direct op de eigen functie aansluit. 
In de meeste gevallen (60% binnen de 73%) moet de scholing wel worden toegepast binnen de eigen organisatie. De keuzevrijheid hangt samen met de omvang. In de categorie grootste organisaties is 79% vrij in de keuze voor scholing en in de categorie kleinste organisaties is 65% vrij in de keuze.

Meeste organisaties gebruiken geen scholingssubsidies

Van de respondenten geeft 60% aan geen gebruik te maken van scholingssubsidies. Het gros (51%) geeft aan daar niet voor in aanmerking te komen, maar sommige organisaties vinden het bijvoorbeeld ook te veel gedoe of zijn er gewoon niet mee bekend. 

Meer informatie over scholingssubsidies vindt u in de toolbox Zo regelt uw organisatie scholing zonder hoge kosten.

Bij subsidies die wel door organisaties worden gebruikt gaat het vaak om:

  • de subsidie praktijkleren (28%); en
  • een opleidings- en ontwikkelingsfonds (O&O-fonds) of branchespecifieke tegemoetkoming (22%).

Organisaties bieden het personeel meestal de gelegenheid om scholing te volgen onder werktijd. Slechts bij 12% is het zo dat zij verplicht zijn om scholing in hun eigen tijd te volgen.

Interne en externe hulp gevraagd bij opleidingsbeleid

In bijna twee derde van de organisaties wordt externe hulp ingeroepen bij het invullen van het opleidingsbeleid. Interne hulp komt in de meeste gevallen van een interne coach of specialist (30%). Bij externe hulp komt dit meestal van een opleidingsinstituut (28%), van een brancheorganisatie (23%) en soms ook van een externe coach (15%).
In ruim 20% van de ondervraagde organisaties wordt geen hulp gezocht bij het invullen van het opleidingsbeleid of is de ondervraagde functionaris hiervan niet op de hoogte.