VERDIEPINGSARTIKEL

Gamification: spelenderwijs informatie en kennis overdragen

Mensen associëren ‘spelen’ met leuke momenten uit hun jeugd. Waarom stoppen we daar dan mee als we ouder zijn? Spelen is een krachtige manier om nieuw gedrag aan te leren en nieuwe kennis op te doen.

Spelvormen kunt u dus ook inzetten om zakelijke doelstellingen te behalen, bijvoorbeeld binnen de marketing. Denk aan de spelelementen in loyaliteitsprogramma’s en weggeefacties op social media. Maar serious gaming kunt u ook bedrijfsbreed succesvol inzetten.


28 mei 2020 6 minuten Door redactie

Dit verdiepingsartikel wordt u aangeboden door Rendement Online


Spelen is van alle tijden. Van kaarten tot Monopoly, van scrabble tot videogames: mensen (jong en oud) houden van spelletjes.

Ze zijn uitdagend omdat ze de speler verleiden om door te spelen. Hij wil beter worden, hogere scores halen en anderen verslaan. Spelers verleiden om nog een ‘level’ door te spelen, daar is de gaming-industrie groot mee geworden.

De principes van speeltechnieken uit die industrie worden ook toegepast in de gewone wereld. Men spreekt dan van ‘gamification’. Hierbij zet u speltechnieken in om op een positieve manier het gedrag van de gebruiker te beïnvloeden. Die spelelementen krijgen vorm in een website of een app voor tablet en smartphone.

Bewustzijn vergroten of creëren

Het doel van gamification is om het bewustzijn rond een bepaald onderwerp te vergroten of juist te creëren. Mensen ontdekken het onderwerp door er via gamification mee te experimenteren en te spelen.

Onderwerpen waar mensen zelf niet naar op zoek gaan, dringen op deze manier spelenderwijs vaak toch tot hen door. Vooral droge onderwerpen zoals wet- en regelgeving, compliance, beveiliging en privacy (AVG) worden vaak als spel aangeboden om mensen toch in beweging te krijgen.

Veel ondernemingen gebruiken gamification-toepassingen om de kennis van processen en producten bij hun werknemers te vergroten, zodat zij weten waar ze informatie en mogelijkheden vinden om elkaar niet uit het oog te verliezen (zie de voorbeelden verderop).

[kader]

Het juiste pad kiezen

Als mensen een spel spelen, dompelen ze zich onder in de ervaring en laten ze zich gewillig meevoeren langs de etalage van uw goederen en diensten. Het voordeel van spelen ten opzichte van een stuk tekst lezen of een video kijken, is dat spel vraagt om interactie.

Het spel zelf houdt mensen bij de les en op het juiste pad. Niet onder dwang, maar omdat zij willen zien wat zij nog gaan meemaken aan het einde van dat pad.

[/kader] 

Inspelen op motivatie

Bij gamification is het de kunst om in te spelen op de motivatie van mensen om zo op lange termijn gedragsverandering te realiseren. Maar pas als u weet wat de drijfveren van de gebruiker zijn, kunt u met speltechnieken een poging doen om zijn gedrag te veranderen. U moet dus weten bij welke mensen u welke technieken inzet.

Niet iedereen is gevoelig voor dezelfde motiverende en spelende vormen. Daarom is het zaak dat u onderzoekt waar uw doelgroep enthousiast van wordt en wat zij leuk vindt.

Iemand kan allerlei redenen hebben om aan een spel mee te doen:

  • de beste zijn (de ‘killers’);
  • succes ervaren door punten te scoren (‘achievers’);
  • manieren zoeken om sneller of beter te worden (‘explorers’);
  • samen met anderen een taak volbrengen (‘socializers’).

Deze zaken verwerkt u in gamification: u maakt gebruik van wat u van de doelgroep weet. Gebruik hun bestaande voorkeuren als basis voor de interesse die u wil wekken voor uw boodschap.

Speltechnieken voor training

Als u besluit gebruik te maken van speltechnieken voor uw eigen doeleinden, dan kunt u dat intern en extern doen. Een belangrijk intern doel is het trainen van uw werknemers, door hun inzicht te geven in hun taken en hen scenario’s te laten ervaren.

Een goed voorbeeld is de werknemer van de salesafdeling. Hier kan de doelstelling van het spel zijn, om de werknemer inzicht te geven in het resultaat van zijn opstelling en het effect van zijn aanpak. Hij wordt geconfronteerd met verschillende typen virtuele klanten en kan uitproberen wat er gebeurt als hij hen op een bepaalde manier benadert.

Hoe reageert ‘de afhoudende klant’ als de verkoper te snel probeert de deal te sluiten? Wat gebeurt er als hij ‘de dominante inkoper’ de korting weigert waar deze om vraagt? Zo kan de werknemer ervaring opdoen met verschillende scenario’s en zelfvertrouwen opbouwen voor moeilijke situaties.

Inzet voor marketing

Maar ook voor marketingdoeleinden en groepsgewijs zijn spelletjes in te zetten. Denk bijvoorbeeld aan een strategische invalshoek, waarbij een aantal marketeers het tegen elkaar moeten opnemen.

U kunt hen daarbij laten ervaren wat de effecten van een aantal belangrijke beslissingen kunnen zijn bij de introductie van een nieuw product, bijvoorbeeld:

  • de beprijzing;
  • de verpakkingskeuze;
  • de partners waarmee ze in zee kunnen gaan;
  • de kanaalkeuze van de bijbehorende campagne.

Een andere manier om spelletjes in te zetten, is voor een externe doelgroep, bijvoorbeeld om uw klanten een positieve merkervaring te geven of om data te verzamelen. In dit laatste geval moet u wel zorgen dat u de binnen­gehaalde informatie anonimiseert en dat u voldoet aan alle wettelijke privacyregels.

Externe doelgroep

Natuurlijk speelt de motivatie een belangrijke rol bij de interne doelgroep: uw personeel. Maar het aspect van iemand verleiden om deel te nemen is veel sterker bij een externe doelgroep waarvan u de deelnemers niet kent en die geen ‘verplichting’ kennen om deel te nemen.

In dat geval is het dus nog belangrijker dat u inspeelt op de drijfveren van uw doelgroep. Want als u dat niet doet, wordt het spel saai en gaat het vervelen.

Het is dus belangrijk om bij het schrijven van een spelscenario rekening te houden met de motieven zonder uw eigen doelstellingen uit het oog te verliezen.

[kader]

Informatie verzamelen door data te koppelen!

Een serious game loopt via een app of webapplicatie, waarmee u heel snel gegevens over de gebruiker kunt verzamelen. Zodra iemand een actie uitvoert op de app, kunt u die handeling anoniem opslaan in een database.

Database
Als u verzamelde data koppelt aan gegevens die al in uw bezit zijn, kan dat interessante nieuwe inzichten opleveren. U krijgt de kans om betrokkenen bij uw merk steeds beter te leren kennen. Kiest u voor speltechnieken waarmee u data wilt verzamelen over uw doelgroep, dan is het goed om te weten welke principes goed werken bij een game. De volgende vier basisprincipes zijn cruciaal:

  • motiveren om in actie te komen;
  • een haalbare opdracht geven;
  • stimuleren om een actie af te ronden;
  • feedback geven op zijn acties.

Zorg ervoor dat de gebruiker zo snel mogelijk terugkoppeling krijgt op een actie. Hij moet kunnen zien wat een handeling hem heeft opgeleverd.

[/kader]

Moeilijkheidsgraad bepalen

Daarnaast moet u bij het bepalen van de vorm en het onderwerp ervoor zorgen dat uw serious game goed aansluit bij de belevingswereld van uw doelgroep. Let er bij het ontwerp dus bijvoorbeeld op dat de taak haalbaar is voor de gebruiker (zie ook het kader hierboven).

Het moet voor een speler verder ook niet te moeilijk zijn om een opdracht uit te voeren, want anders haakt hij snel af. U heeft niets aan spelers die stoppen.

Integendeel, u wilt graag dat ze het spel afmaken. Dit bereikt u door tussentijdse beloningen te geven en een spelniveau dat uitdagend genoeg is, maar net niet te moeilijk.

Merkloyaliteit kweken

Vooral voor merkdoeleinden is het toekennen van status als beloning binnen het spel heel geschikt. Daarmee kweekt u merkloyaliteit.

Een paar jaar geleden is daar al eens onderzoek naar gedaan. En daaruit bleek dat een vergelijking met vreemden wel werkt, maar dat het nog veel motiverender is voor de speler als hij zichzelf kan vergelijken met vrienden en bekenden. Als hij die kan verslaan, geeft dat een veel groter gevoel van status.

U vaart er dus wel bij als u de mogelijkheid in uw spel opneemt om vrienden uit te nodigen of de inlog via Facebook te laten verlopen. Door dat laatste creëert u ook nog de mogelijkheid om scores te delen met anderen, of om elkaar te liken: een extra stimulans.

Team samenstellen

Het is lastig om in uw eentje gamification uit te werken. Hoe meer mensen vanuit verschillende disciplines meedenken, hoe gevarieerder uw gamification-toepassing. Het is dan ook aan te raden om met een multidisciplinair team te werken. Het ideale gamification-team bestaat uit:

  • een designer die verantwoordelijk is voor het ontwerp;
  • een onderwijskundige die zorgt voor de didactiek;
  • programmeur(s) om de toepassing technisch te bouwen;
  • vormgever(s) om de toepassing grafisch vorm te geven;
  • een projectmanager die verantwoordelijk is voor planning en budget;
  • verschillende vertegenwoordigers vanuit uw onderneming, zoals eindgebruikers, stakeholders en inhoudsdeskundigen.