Je hebt vast weleens een collega bezig gezien met ChatGPT. Of misschien gebruik je het zelf al dagelijks. AI is overal, wat ook logisch is. Het scheelt tijd, helpt bij brainstormen en maakt werkzaamheden makkelijker.
Maar hier komt het: uit onderzoek van KPMG blijkt dat 61% van de mensen die AI gebruiken op het werk nog nooit een training heeft gehad. Tegelijkertijd gebruikt 58% het gewoon dagelijks (KPMG). Een beetje zoals autorijden zonder rijbewijs. Het gaat wellicht een tijdje goed, totdat het misgaat.
De gemiste kans? Onderzoek toont aan dat medewerkers met de juiste AI-training tot 66% productiever kunnen worden. Dat scheelt gemiddeld 40 tot 60 minuten per dag per medewerker. Oftewel: een volledige werkdag per week. Maar zonder degelijke training blijft die productiviteitswinst liggen.
Als HR- of L&D-professional zie je het waarschijnlijk om je heen gebeuren. Mensen experimenteren erop los, terwijl de kennis achterblijft. En dan? Dan krijg je datalekken, onverantwoord gebruik en een hoop gemiste kansen. Tijd om die AI-training goed aan te pakken. We zetten de vijf grootste valkuilen voor je op een rij.
Valkuil 1: AI-training als afvinklijstje
We kennen het allemaal wel: die verplichte online training die je zo snel mogelijk doorklikte. Een certificaatje erbij, klaar. Bij AI-geletterdheid zie je dat ook gebeuren. Organisaties geven iedereen één module, zetten er een vinkje achter en denken: geregeld.
Maar zo werkt het niet. AI verandert zo snel dat wat je vandaag leert over drie maanden alweer anders kan zijn. En belangrijker: mensen denken vaak dat ze het wel snappen, terwijl ze eigenlijk geen idee hebben wat de risico's zijn. Dat is gevaarlijk, vooral als ze met klantdata of vertrouwelijke informatie werken.
Tip:
Behandel AI-geletterdheid niet als een eenmalig ding, maar als een doorlopend leertraject. Zorg voor updates als er iets nieuws is. Maak het ook praktisch: gebruik concrete voorbeelden uit jullie eigen werk. Dan zien mensen meteen waarom het belangrijk is. Dat motiveert meer dan welk certificaat ook.
Valkuil 2: Iedereen krijgt dezelfde training
Een marketeer gebruikt AI anders dan een HR-professional. Iemand van finance heeft andere vragen dan iemand van de klantenservice. Toch krijgen ze vaak allemaal dezelfde generieke training. Het gevolg? De één zit zich te vervelen, de ander haakt af omdat het te ingewikkeld wordt.
Dat is zonde. Want als de training niet aansluit bij wat iemand echt doet, denkt diegene: dit heeft niks met mij te maken. Waardoor er niks mee wordt gedaan.
Tip:
Maak verschillende leertrajecten voor verschillende groepen. Iemand die met gevoelige data werkt, heeft meer kennis nodig over privacy en beveiliging. Iemand die AI vooral gebruikt voor brainstormen, heeft dat minder nodig. Door het relevant te maken voor de functie, wordt het ineens veel interessanter. En interessant betekent beter onthouden.
Valkuil 3: Te weinig focus op productiviteit en praktische toepassing
AI-training draait vaak om risico's en compliance: wat mag wel, wat mag niet en hoe voorkom je fouten. Begrijpelijk, maar het vertelt maar de helft van het verhaal. Want het echte potentieel van AI zit hem in de productiviteitswinst.
Uit onderzoek blijkt dat medewerkers met goede AI-training 66% productiever kunnen worden (Nielsen Norman Group). Dat scheelt 40 tot 60 minuten per dag, oftewel een hele werkdag per week. Maar als je training alleen focust op wat er mis kan gaan, missen mensen het grotere plaatje: wat het hen oplevert.
Ja, er leven ook zorgen. "Pakt AI mijn baan af?" is een terechte vraag. Maar het antwoord is genuanceerder: AI neemt niet je baan over, maar verandert wel hoe je werkt. En wie leert hoe je AI slim inzet, wordt waardevoller, niet overbodig.
Tip:
Zet productiviteit centraal in je training. Laat mensen zien hoeveel tijd ze kunnen besparen met concrete use cases uit hun eigen werk. Geef ze praktische voorbeelden: hoe schrijf je sneller rapporten, hoe analyseer je data efficiënter, hoe automatiseer je repetitieve taken. Als mensen direct resultaat zien, groeit het enthousiasme vanzelf. En behandel zorgen wel, maar frame ze realistisch: AI versterkt je werk, het vervangt het niet.
Valkuil 4: Geen ruimte om te oefenen
Sommige organisaties blokkeren AI-tools uit angst voor misbruik. Het probleem? Mensen gebruiken het dan toch, alleen stiekem, op hun eigen laptop, zonder dat er iemand meekijkt.
Aan de andere kant zie je ook organisaties die alles toestaan zonder regels. Dat leidt tot datalekken, verkeerde informatie en juridische hoofdpijn. Want vergeet niet: de EU AI-verordening komt eraan. Deze wet verplicht organisaties om aan te tonen dat hun AI-systemen veilig, transparant en verantwoord worden gebruikt. Voor hoog-risico AI moet je kunnen bewijzen dat je medewerkers weten waar ze mee bezig zijn.
Tip:
Creëer een veilige plek om te oefenen. Maak duidelijk wat wel en niet mag. Laat mensen experimenteren met prompt engineering, maar dan met voorbeelddata, niet met échte klantgegevens. Wijs ook iemand aan die richting geeft, vragen beantwoordt en het goede voorbeeld laat zien. Zo leren mensen verantwoord om te gaan met AI, in plaats van het te verstoppen.
Valkuil 5: Onduidelijke ownership en gebrek aan mandaat
AI-training landt vaak bij HR of L&D. Logisch, want jullie zijn verantwoordelijk voor ontwikkeling. Maar AI is zo nieuw dat de ownership ook bij een AI-expert, digital transformation manager of IT-afdeling kan zitten. Omdat het een nieuwe dynamiek is, ontstaat er soms een grijze zone: wie pakt het op, wie geeft richting?
Het probleem? Als niemand duidelijk eigenaar is, gebeurt er weinig. En als het management er zelf niks mee doet, waarom zouden medewerkers het dan wel serieus nemen? Zonder mandaat en zichtbare steun van bovenaf, zakt de prioriteit.
Tip:
Maak AI-geletterdheid een gezamenlijke verantwoordelijkheid. HR/L&D kan de pedagogische kant oppakken, IT of de AI-expert de technische sturing en het management zorgt voor commitment en zichtbaarheid. Werk samen en maak duidelijke afspraken over wie wat doet. Zorg dat leidinggevenden als eerste de training volgen en vooral: laat ze delen wat ze ermee doen. Als een manager vertelt hoe AI hem of haar drie uur per week bespaart, werkt dat aanstekelijk. Mensen denken dan: oh, als zij het kunnen, kan ik het ook. Zo wordt het een onderdeel van de cultuur, niet alleen een project van HR/L&D.
Dus: waar begin je?
AI-geletterdheid hoeft geen ingewikkeld project te zijn. Begin klein: kies een groep om mee te starten, maak het praktisch en zorg dat het aansluit bij wat ze écht doen. En belangrijker: maak er een doorlopend verhaal van. Geen eenmalige training, maar iets wat groeit en meegaat met de ontwikkelingen.
De organisaties die daar nu al mee bezig zijn, hebben straks een voorsprong. En met de EU AI-verordening is het sowieso geen keuze meer. Het wordt verplicht om aan te tonen dat je medewerkers weten waar ze mee bezig zijn.
Benieuwd hoe je AI-geletterdheid praktisch aanpakt in je organisatie? In dit artikel leggen we de basis uit en geven we concrete handvatten om te starten.
Lees het artikel over AI-geletterdheid
https://www.goodhabitz.com/nl-nl/inspiratie/blog/ai-geletterdheid-uitleg