Snel aan de slag met de aanpak van grensoverschrijdend gedrag
Elke organisatie heeft de wettelijke verplichting om de risico’s van psychosociale arbeidsbelasting (PSA) door ongewenst gedrag tegen te gaan. Het kan dan gaan om agressie en geweld, discriminatie, seksuele intimidatie en pesten. Welke vorm ook aan de orde is, het beleid van de organisatie moet hieraan paal en perk stellen. Deze toolbox – die bij nieuwe ontwikkelingen steeds wordt aangevuld – helpt bij het effectief voorkomen en aanpakken van (seksueel) grensoverschrijdend gedrag. Ook de rol van de OR komt aan bod.
-
1
Blijf op de hoogte van de ontwikkelingen
Snel aan de slag met de aanpak van grensoverschrijdend gedrag
Verplicht beleid voeren om de risico's van PSA aan te pakken
De vele onthullingen in de media over grensoverschrijdend gedrag bij prominente werkgevers bevestigen het: elke organisatie kan tekortschieten in het beleid tegen ongewenst gedrag. Het is belangrijk dat een organisatie weet welke vormen en dreigingen er zijn en welke maatregelen je kunt of moet nemen om een onveilige werkomgeving te voorkomen. Deze toolbox helpt je op weg. De informatie in deze toolbox wordt steeds verder aangescherpt.
-
2
Grensoverschrijdend gedrag in een notendop
Grensoverschrijdend gedrag: de stand van zaken
Nieuws Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) Publicatiedatum: 06-02-2026
Nu de media vol staan met berichtgeving over de Epstein-files en het programma The Voice of Holland weer is teruggekeerd op tv, wordt het tijd om de balans op te maken. Wat hebben organisaties geleerd over het tegengaan van grensoverschrijdend gedrag? En is het nu goed geregeld?
Sociale veiligheid onder druk op de werkvloer
Nieuws Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) Publicatiedatum: 10-12-2025
Sociale veiligheid staat bij veel organisaties hoog op de agenda. Toch blijkt uit het HR Trendrapport 2025 van DUO Market Research en Rendement Uitgeverij dat een veilige werkomgeving lang niet voor iedereen vanzelfsprekend is. Wat speelt er op de werkvloer?
Wat is seksueel grensoverschrijdend gedrag?
Vraag & Antwoord Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) Publicatiedatum: 12-07-2024
We werken aan beleid om seksueel grensoverschrijdend gedrag in onze organisatie te herkennen en te voorkomen. Maar wat is precies de definitie van seksueel grensoverschrijdend gedrag?
Vormen van pestgedrag
Infographic Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) Publicatiedatum: 07-01-2025
Pesten kan vele vormen aannemen. Vaak gebeurt het onder de oppervlakte en is het voor buitenstaanders niet makkelijk te herkennen. Zie je toevallig een van de volgende interacties, maak dan eens een praatje met de ‘ontvangende’ partij om te achterhalen wat er speelt.
Toch geen wettelijk verplichte gedragscode in organisaties
Nieuws Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) Publicatiedatum: 09-06-2026
Het kabinet gaat werkgevers niet verplichten om een gedragscode ongewenst gedrag op te stellen. Dat schrijft minister Aartsen van Participatie en Werk in een brief aan de Tweede Kamer. Eerder was het plan om hiervoor per 1 juli 2026 regels in te voeren.
Werkinstructie intern ongewenst gedrag gepubliceerd
Nieuws Arbeidsinspectie Publicatiedatum: 13-03-2026
De Arbeidsinspectie gebruikt Basisinspectiemodules (BIM) en Werkinstructies als richtlijn om controles uit te voeren bij organisaties. Inmiddels is de nieuwe werkinstructie over intern ongewenst gedrag gepubliceerd. Werkgevers kunnen zich hiermee voorbereiden op een inspectie.
Seksuele intimidatie op werkvloer vaak strafbaar feit
Nieuws Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) Publicatiedatum: 02-09-2025
Seksuele intimidatie op de werkvloer en daarbuiten heeft enorme impact. Door de Wet seksuele misdrijven kan dergelijk gedrag vaker strafbaar zijn. Voor werkgevers een extra reden maatregelen te nemen die voorkomen dat werknemers hiermee te maken krijgen.
Welke mythes zijn er rondom seksueel wangedrag?
Vraag & Antwoord Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) Publicatiedatum: 23-07-2024
Er wordt veel gesproken over seksueel wangedrag binnen organisaties, met soms uiteenlopende beweringen. Welke daarvan zijn mythes?
Stap voor stap door de Wet bescherming klokkenluiders
Toolbox Klokkenluidersregeling Publicatiedatum: 16-04-2026
Werknemers die een (vermoeden van een) misstand melden binnen hun organisatie, krijgen na die melding vaak te maken met benadeling, zoals intimidatie of zelfs ontslag. De Wet bescherming klokkenluiders (Wbk) biedt zulke klokkenluiders een betere bescherming. Deze toolbox vertelt hoe je aan de wet voldoet en zorgt voor een veilig meldklimaat.
-
3
Grensoverschrijdend gedrag voorkomen
Starten met PSA bij de RI&E
Verdiepingsartikel Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) Publicatiedatum: 10-06-2026
Veel organisaties beginnen een RI&E breed en algemeen. Maar vaak is één risico zo urgent dat het slimmer is om dáár eerst op in te zoomen. Bij veel organisaties gaat het dan om PSA: werkdruk, agressie of sociale onveiligheid. Door strategisch te kiezen waar je start, wordt de RI&E meer dan een verplicht vinkje: het wordt een instrument voor echte verandering.
Gedragscode ongewenst gedrag
Tool Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) Publicatiedatum: 08-01-2025
Gebruik deze voorbeeldregeling om duidelijk te maken welk gedrag binnen de organisatie niet acceptabel is.
PSA: de kracht van preventie en een open werkcultuur
Verdiepingsartikel Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) Publicatiedatum: 11-12-2025
Bij psychosociale arbeidsbelasting (PSA) is er sprake van mentale en sociale last die ontstaat door werkdruk, pesten, discriminatie, agressie of seksuele intimidatie. Dat kan leiden tot stress, ziekteverzuim en vertrek. De oorsprong van PSA ligt vaak diep in de organisatie, namelijk in de ongeschreven regels en cultuur. Met goed arbobeleid kun je bijdragen aan sociale veiligheid door het creëren van een gezonde, open werkomgeving.
Bevorder psychologische veiligheid op de werkvloer
Tool Leidinggeven Publicatiedatum: 14-04-2026
De vijf acties in deze checklist kunnen u helpen om de psychologische veiligheid op de werkvloer te bevorderen.
Wat kunnen we doen om seksuele intimidatie te voorkomen?
Vraag & Antwoord Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) Publicatiedatum: 04-09-2024
In onze organisatie is een incident geweest met ongewenst gedrag. Welke maatregelen moeten wij nemen om seksuele intimidatie voortaan te voorkomen?
Sociale veiligheid breed aanpakken
Verdiepingsartikel Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) Publicatiedatum: 16-07-2026
Eén op de zes werknemers is slachtoffer van ongewenst gedrag op het werk. Dat kan leiden tot een onveilige werksfeer en verzuim. Volgens deskundigen vraagt de aanpak daarom om meer dan het bestrijden van incidenten of het aanspreken van daders. Ook de organisatiecultuur en het bevorderen van sociale veiligheid verdienen aandacht.
Onderzoek de sociale veiligheid op de werkvloer
Verdiepingsartikel Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) Publicatiedatum: 11-09-2024
Voor het bevorderen en borgen van een veilige werkcultuur is het soms nodig om onderzoek te (laten) verrichten. Onderzoeken bieden niet alleen inzicht in bestaande problemen, maar dragen ook bij aan de ontwikkeling van effectieve strategieën om een veilige en inclusieve werkomgeving te waarborgen.
Preventie van seksueel grensoverschrijdend gedrag
Verdiepingsartikel Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) Publicatiedatum: 20-08-2024
Voorkomen is beter dan genezen. Dit aloude spreekwoord is ook van toepassing op de aanpak van seksuele intimidatie op het werk. Investeren in preventie helpt om het aantal gevallen van seksuele intimidatie te verminderen. Preventie en een goede afhandeling van meldingen en klachten kunt u overigens niet los van elkaar zien: preventie voorkomt incidenten en een goede afhandeling zorgt ervoor dat incidenten zich niet opnieuw voordoen.
Signaalonderzoek tegen ongewenst gedrag
Tool Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) Publicatiedatum: 05-12-2024
In een signaalonderzoek wordt gekeken naar zwakke plekken in de omgangscultuur van een organisatie, die ongewenst gedrag mogelijk maken.
-
4
Een vertrouwenspersoon instellen
Hoe kunnen we een vertrouwenspersoon aanstellen?
Vraag & Antwoord Vertrouwenspersoon Publicatiedatum: 01-09-2026
We willen binnen onze organisatie grensoverschrijdend gedrag tegengaan. Hiervoor willen we onder meer een vertrouwenspersoon aanstellen. Waarmee moeten we rekening houden?
Aanstellen vertrouwenspersoon
Tool Vertrouwenspersoon Publicatiedatum: 24-01-2023
Gebruik dit stappenplan om de juiste keuzes voor de inzet van een vertrouwenspersoon te maken.
Verplichte vertrouwenspersoon nog geen stap dichterbij
Nieuws Vertrouwenspersoon Publicatiedatum: 04-09-2025
Het zit al heel lang in het vat en daar blijft het ook nog even: het initiatiefvoorstel-Maatoug dat de verplichting van een vertrouwenspersoon voor organisaties regelt. De Tweede Kamer is al in 2023 akkoord gegaan met het voorstel. Het wachten is nog steeds op de Eerste Kamer.
De invulling van de rol van de vertrouwenspersoon
Verdiepingsartikel Vertrouwenspersoon Publicatiedatum: 30-04-2024
U heeft binnen uw organisatie als vertrouwenspersoon aangesteld. Nu is het tijd om de vertrouwenspersoon een duidelijke rol en positie te geven binnen de organisatie. Hij kan enkel dienstdoen als gesprekspartner en ondersteuner van een onheus bejegende werknemer, maar een vertrouwenspersoon kan meer betekenen voor de organisatie.
Aandachtspunten bij inhuur externe vertrouwenspersoon
Verdiepingsartikel Vertrouwenspersoon Publicatiedatum: 06-10-2026
Ongewenste omgangsvormen op het werk en integriteitsproblemen kunnen zeer nadelige gevolgen hebben voor organisaties. Een vertrouwenspersoon zorgt dat je organisatie meldingen hierover zo snel en goed mogelijk oppakt. Waar moet je organisatie op letten bij het inhuren van externe vertrouwenspersonen van gespecialiseerde bureaus?
-
5
Grensoverschrijdend gedrag melden & meldingen opvolgen
Meldregeling ongewenst gedrag
Tool Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) Publicatiedatum: 08-01-2025
Dit reglement zorgt voor een duidelijke procedure voor het melden van ongewenst gedrag en ongewenste omgangsvormen.
Voorbeeldregeling klachtencommissie machtsmisbruik
Tool Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) Publicatiedatum: 31-10-2024
Help uw klachtencommissie machtsmisbruik, zoals seksuele intimidatie, te signaleren, beëindigen en te voorkomen door middel van deze tool.
Veilige cultuur voorwaarde voor melden ongewenst gedrag
Nieuws Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) Publicatiedatum: 22-11-2022
Werkgevers hebben niet alleen zorgplicht voor slachtoffers van ongewenst gedrag, maar ook voor daders. Ze moeten een veilige werkvloer creëren, waarin het normaal is elkaar aan te spreken op grensoverschrijdend gedrag. Dat dwingt daders hun gedrag te corrigeren en kan escalatie voorkomen.
Met welke maatregelen kunnen we ongewenst gedrag aanpakken?
Vraag & Antwoord Arbeidsvoorwaarden Publicatiedatum: 19-07-2023
Ik stel momenteel een klachtenregeling voor ongewenst gedrag op. In onze cao is hierover niets bepaald en we hebben geen ondernemingsraad. Welke disciplinaire maatregelen kan ik opnemen in de klachtenregeling?
Procedure aanpak bij meldingen of klachten over wangedrag
Verdiepingsartikel Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) Publicatiedatum: 04-09-2024
De Arbowet bevat geen expliciete verplichtingen voor het omgaan met meldingen van en klachten over seksueel grensoverschrijdend gedrag. Vertrouwenspersonen en klachtenprocedures zijn (nog) niet wettelijk verplicht. Wel heeft het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid een leidraad ontwikkeld voor het positioneren en functioneren van vertrouwenspersonen. En op basis van jurisprudentie kan uw organisatie zelf kaders vaststellen voor het behandelen van meldingen en klachten.
Melding grensoverschrijdend gedrag goed aanpakken
Verdiepingsartikel Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) Publicatiedatum: 19-07-2023
Organisaties schieten vaak in een kramp als er een melding komt van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Alsof ze er dan pas over na gaan denken. Als gevolg daarvan kiezen ze vaak voor een verkeerde aanpak. De handreiking van regeringscommissaris Mariëtte Hamer moet organisaties helpen bij de aanpak van ongewenst gedrag en de opvolging van meldingen.
-
6
Grensoverschrijdend gedrag aanpakken
Angstcultuur? Kies de juiste aanpak
Verdiepingsartikel Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) Publicatiedatum: 30-04-2026
Regelmatig verschijnen er berichten over vermeende angstculturen op het werk. Bij de overheid, in de culturele sector en in ziekenhuizen; in allerlei organisaties komen angstculturen aan het licht. Gaat het om een modeterm die te pas en te onpas wordt gebruikt? Of is het voor veel mensen de bittere realiteit? Voordat je een angstcultuur kunt aanpakken, moet je eerst weten: is er inderdaad sprake van een angstcultuur?
Nieuwe handreiking tegen seksueel wangedrag uitgebracht
Nieuws Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) Publicatiedatum: 14-03-2024
Regeringscommissaris Hamer heeft een nieuwe versie van de handreiking tegen seksueel grensoverschrijdend gedrag uitgebracht. De handreiking helpt werkgevers om te gaan met meldingen van seksueel wangedrag, maar zet nu ook in op cultuurverandering.
Gebrekkig onderzoek naar ongewenst gedrag is schadelijk
Nieuws Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) Publicatiedatum: 02-06-2026
Onderzoek naar aanleiding van meldingen over seksueel grensoverschrijdend gedrag in organisaties wordt vaak niet goed uitgevoerd. Daarom adviseert regeringscommissaris Mariëtte Hamer het instellen van een onafhankelijke autoriteit voor onderzoeksbureaus.
Omgaan met meldingen over seksuele intimidatie
Verdiepingsartikel Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) Publicatiedatum: 07-07-2026
Voordat een werknemer een melding doet over seksuele intimidatie op de werkvloer, is daar meestal heel wat aan voorafgegaan. Het is zaak dat je de melding serieus neemt en er op een zorgvuldige manier opvolging aan geeft. Daarbij heb je oog voor zowel het slachtoffer als voor de vermeende dader en zorg je voor een duidelijke en transparante procedure. Dat helpt bij de verwerking en draagt bij aan een open en veilige omgangscultuur in je organisatie.
Intern onderzoek integer uitvoeren
Tool Klokkenluidersregeling Publicatiedatum: 17-02-2026
Doe op zorgvuldige wijze onderzoek na een melding van een misstand
Mogelijke sancties na seksueel grensoverschrijdend gedrag
Verdiepingsartikel Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) Publicatiedatum: 19-09-2024
Maakt een werknemer zich schuldig aan seksueel grensoverschrijdend gedrag, dan kan dat niet zomaar onbestraft blijven. Er zijn diverse (arbeidsrechtelijke) maatregelen die uw organisatie kan nemen. Er zijn meerdere mogelijkheden, maar de inhoud van dit artikel blijft zo veel mogelijk beperkt tot de juridische aspecten die specifiek van belang zijn bij seksueel grensoverschrijdend gedrag.
Disciplinaire maatregelen bij ongewenst gedrag
Verdiepingsartikel Disfunctioneren Publicatiedatum: 13-05-2025
Als een werknemer zich misdraagt, is ingrijpen soms noodzakelijk. Het principe van goed werkgeverschap in artikel 611 van Burgerlijk Wetboek 7 is de leidraad voor het maken van de juiste afweging voor het optreden tegen ongewenst gedrag. Hoe komt u als werkgever tot een zorgvuldige afweging en welke disciplinaire maatregelen kunt u treffen?
Voorbeeldregeling disciplinaire maatregelen
Tool Arbeidsvoorwaarden Publicatiedatum: 16-08-2021
Met dit voorbeeldreglement weet de werknemer welke consequenties hij kan verwachten bij misdragingen.
Arbeidsmediation bij grensoverschrijdend gedrag
Verdiepingsartikel Mediation Publicatiedatum: 29-03-2024
Er zijn in een zakelijke setting veel situaties denkbaar waarin er geen misdrijven worden gepleegd, maar waarin tóch iemands grenzen worden overschreden. Om een oplossing te vinden voor (dreigende) conflicten op de werkvloer door grensoverschrijdend gedrag, kan men aankloppen bij een gespecialiseerde arbeidsmediator.
Wat kan de werkgever doen tegen agressie?
Verdiepingsartikel Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) Publicatiedatum: 28-05-2024
Geweld tegen politie, brandweer en hulpverleners, tegen NS-conducteurs en andere ‘gewone’ werkenden: daar is steeds meer sprake van. Het is belangrijk dat alle werkgevers in Nederland erover nadenken hoe ze hun medewerkers kunnen beschermen. Wat kunt u als arboadviseur bijdragen?
Pesten op de werkvloer tijdig benoemen en aanpakken
Nieuws Psychosociale arbeidsbelasting (PSA) Publicatiedatum: 11-12-2024
Pestgedrag begint vaak klein, maar kan zich ontwikkelen tot iets groots dat een hele afdeling in zijn greep houdt. De omgeving houdt het pestgedrag vaak in stand. Deep democracy pakt de onderliggende spanningen aan in een groep, zoals het team of een afdeling.
-
7
De rol van de OR bij grensoverschrijdend gedrag
Zo draagt de OR bij aan een veilig werkklimaat
Verdiepingsartikel OR en arbeidsomstandigheden Publicatiedatum: 19-06-2026
Regelmatig verschijnen in de media berichten over (seksueel) grensoverschrijdend gedrag. Voor de bestuurder is het belangrijker dan ooit om een veilig werkklimaat te creëren. Dat is hij zelfs wettelijk verplicht. De OR kan een belangrijke bijdrage leveren aan een veilig werkklimaat en de bestrijding van grensoverschrijdend gedrag.
Moeten we de OR informeren over ongepast gedrag werknemer?
Vraag & Antwoord Arbeidsvoorwaarden Publicatiedatum: 30-05-2024
Een werknemer heeft een waarschuwing gekregen voor ongewenst gedrag, conform onze gedragscode. De ondernemingsraad (OR) heeft dit via via vernomen en geeft aan graag over dit soort zaken geïnformeerd te worden. Moeten wij de ondernemingsraad informeren als er sprake is van overtreding van onze gedragscode?
Kan een OR-lid ook vertrouwenspersoon zijn?
Vraag & Antwoord OR en arbeidsomstandigheden Publicatiedatum: 25-03-2026
In onze organisatie staat een vacature open voor een vertrouwenspersoon. Een OR-lid is geïnteresseerd. Mag een OR-lid deze taak op zich nemen naast het OR-lidmaatschap?
Instemmingsrecht OR: interne klachtenregeling
Nieuws Instemmingsrecht Publicatiedatum: 09-09-2022
Heeft uw organisatie een klachtregeling of komt die eraan? Let dan goed op, want de OR heeft instemmingsrecht op het opstellen, wijzigen of intrekken van die klachtenregeling. Daarbij zijn een aantal aandachtspunten van belang.
Gedragscode: niet verplicht, wel raadzaam!
Nieuws OR en arbeidsomstandigheden Publicatiedatum: 15-06-2026
Het kabinet heeft een streep gezet door het wetsvoorstel voor een verplichte gedragscode ongewenst gedrag. Ook al wordt het niet verplicht, het is wel raadzaam om een gedragscode te hebben. De ondernemingsraad (OR) kan daarvoor pleiten en er zijn stempel op drukken.
OR moet pleiten voor gespecialiseerd vertrouwenspersoon
Nieuws OR en arbeidsomstandigheden Publicatiedatum: 27-03-2026
Nog lang niet alle werkgevers hebben een vertrouwenspersoon aangesteld. Dat is ook (nog) niet verplicht. Overweegt de bestuurder om deze rol aan een OR-lid of HR-medewerker toe te bedelen, dan moet de OR aan de bel trekken.
Werkgever schiet tekort in aanpak seksuele intimidatie
Nieuws OR en arbeidsomstandigheden Publicatiedatum: 22-01-2024
De werkgever moet zorgen voor een veilige werkomgeving en beleid voeren om ongewenst gedrag, zoals seksuele intimidatie, tegen te gaan. In de praktijk schieten werkgevers vaak tekort in hun zorgplicht, blijkt uit recente oordelen van het College voor de Rechten van de Mens. De ondernemingsraad (OR) moet erop aansturen dat de werkgever op de juiste manier optreedt tegen ongewenst gedrag.
-
8
Meer informatie
De nieuwe vertrouwenspersoon
Boek
De urgentie om een goed opgeleide vertrouwenspersoon aan te stellen is enorm. Zo’n vertrouwenspersoon is er voor de eerste opvang van medewerkers die te maken hebben met ongewenst gedrag. Daarnaast is het hun taak gevraagd en ongevraagd advies te geven en daarmee een veilige bedrijfscultuur te stimuleren.
Het boek De nieuwe vertrouwenspersoon zet op overzichtelijke en begrijpelijke wijze op een rij wat een vertrouwenspersoon is, welke rol die heeft – en ook juist niet moet hebben. Welke plek in de organisatie het beste past, hoe de vertrouwenspersoon het best tot zijn recht komt. En wat de vertrouwenspersoon kan doen ter preventie van ongewenst gedrag. Ook de Arbowet komt aan bod.