Hoe pakken we cyberpesten aan?

Question

Binnen onze organisatie merken we dat soms sprake is van online pestgedrag. We willen dit heel graag aanpakken, maar hoe kunnen we dat het beste doen?

Accepted Answer

Een collega die niet voor een online vergadering wordt uitgenodigd en ondertussen via de chat belachelijk wordt gemaakt. Of een appgroep voor een select groepje medewerkers van een afdeling, waarin over collega’s wordt geroddeld.

Cyberpesten kan eenvoudig via de telefoon of computer en onttrekt zich dus aan het zicht. Een vervelende post of rare foto’s verspreiden via social media, WhatsApp of e-mail is zo gebeurd en kan zelfs anoniem. Dat maakt de aanpak ervan een stuk lastiger, maar niet onmogelijk.

Pesten valt onder PSA

Cyberpesten is net zo schadelijk als fysiek pesten. Uiteraard hoort pesten, als één van de vormen van ongewenst gedrag die onder psychosociale arbeidsbelasting (PSA) vallen, thuis in de RI&E. Daarnaast zijn werkgevers vanuit de Arbowet verplicht om beleid te hebben voor het tegengaan van ongewenst gedrag. Een gedragscode of protocol is daar onderdeel van.

Pesten op de werkvloer kan namelijk enorme impact hebben. Volgens TNO zijn ongeveer vier miljoen verzuimdagen in Nederland gerelateerd aan pesten, en bedragen de kosten binnen Nederland meer dan € 1 miljard aan loondoorbetalingen en overige kosten, zoals verzuimbegeleiding. Daarbij is nog niet eens gekeken naar de kosten van het verlies aan kennis als werknemers om deze reden besluiten de organisatie te verlaten.

Direct of indirect pesten

Onder directe vormen van pesten wordt het verbaal of fysiek aanvallen van collega’s geschaard. Onder indirecte vormen van pesten wordt relationeel en emotioneel pestgedrag verstaan: buitensluiten, roddelen, negeren, voortdurend kritiek leveren.

Hoewel de verschillende vormen van digitaal pesten ook onder direct of indirect pesten kunnen vallen, kun je die beter als aparte categorie omschrijven in het arbobeleid en er in het pestprotocol extra aandacht aan schenken. Ook kun je er dan naar verwijzen in overige relevante communicatie.

Digitaal pestprotocol

In een cyberpestprotocol (of digitaal pestprotocol) staat welke stappen je kunt nemen als iemand gepest wordt. De belangrijkste stappen zijn:

Het verzamelen van bewijslast (denk aan screenshots).
Het melden van het pestgedrag. Dit kan bij de vertrouwenspersoon, maar ook bij de leidinggevende of HRM.
Het voeren van een gesprek met het slachtoffer.
Nagaan wie betrokken zijn, als dit mogelijk is.
In gesprek gaan met de dader(s) en eventuele overige maatregelen toepassen.

Het hebben van een protocol is belangrijk, maar dit heeft alleen zin als werknemers deze stappen ook kennen. Zorg dus dat werknemers voorlichting krijgen over de inhoud van het protocol. Dit kan in een speciale bijeenkomst of via de bestaande informatiekanalen binnen de organisatie.

Maak gebruik van exitgesprekken

Er kan een taboe rusten op slachtofferschap. Mensen besluiten om de organisatie te verlaten in plaats van het probleem aan te pakken. Zorg dus ook voor een goede kijk op uitstroom door middel van exitgesprekken, waarbij mensen in een veilige omgeving hun redenen durven uit te spreken.

Een protocol en voorlichting zijn slechts het begin van een aanpak. In het plan van aanpak bij de RI&E moeten aanvullende maatregelen staan. Vergeet niet HRM en de OR hierbij te betrekken. Alleen samen kun je een veilige werkcultuur bereiken.

Pesten kent vele gezichten

Er zijn verschillende vormen van digitaal pesten. Stichting Stop Pesten Nu (stoppestennu.nl) en Stichting Pesten op de werkvloer (pestenopdewerkvloer.nl) benoemen onder andere de volgende vormen:

haat- of dreigmails;
kwetsende WhatsAppberichten;
uitsluiting van digitale bijeenkomsten;
bespotten van collega’s in de chat bij videocalls;
(privé)foto’s of video’s delen via internet;
vervelende berichten op social media (X, Facebook, Instagram en dergelijke) posten;
nepaccounts uit naam van het slachtoffer maken (om berichten te posten of bestellingen te doen).

Dit antwoord is geschreven door Peter Reinerink, trainer & adviseur medezeggenschap, arbo en duurzame inzetbaarheid bij TRAINIAC, e-mail: peter@trainiac.nl

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Hoe pakken we cyberpesten aan?

28 april 2026

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema Psychosociale arbeidsbelasting (PSA)