VERDIEPINGSARTIKEL

Re-integratie na het oplopen van het coronavirus

Het coronavirus is een schok voor de economie, een dreun voor veel werkgevers. Maar het is vooral een zware klap voor de ziek geworden medewerker. Vaak blijken er na de eerste, acute ziekteperiode nog allerlei restklachten te bestaan. Het re-integratietraject is dan weerbarstig en langdurig. Hoe is re-integratie na herstel vorm te geven? En hoe kunnen u en andere collega’s helpen? De stand van zaken.


2 oktober 2020 5 minuten Door redactie

Dit verdiepingsartikel wordt u aangeboden door Rendement Online


Wie besmet raakt met het nieuwe coronavirus (SARS-CoV-2), krijgt COVID-19. De meeste mensen hebben geen of milde problemen; een aantal heeft (zeer) ernstige klachten. Sommige patiënten komen daardoor terecht op de intensive care. Dat is een zware periode, en iemand die daar verpleegd is, kan het Post Intensive Care Syndroom (PICS) ontwikkelen. Dat is sinds 2012 de verzamelnaam voor fysieke, cognitieve en psychische problemen ten gevolge van IC-opname.

Een deel van de mensen met symptomen, zowel lichte als zware, herstelt uiterst moeizaam, ook als ze niet in het ziekenhuis opgenomen zijn geweest. Dat is het COVID-19 Associated Syndrome (CAS), de verzamelnaam voor klachten en beperkingen die lang aanhouden na het doormaken van de infectie. Deze mensen hebben vaak longschade, maar ook last van vermoeidheid, benauwdheid, druk op de borst, duizeligheid en spierpijn.

Volgens een peiling hebben veel patiënten problemen met simpele dagelijkse activiteiten. Artsen willen natuurlijk zo goed mogelijk helpen bij het fysieke herstel, maar er is veel nog niet bekend. Daardoor gaat het helaas nu met vallen en opstaan. Het is goed daar begrip voor te hebben, en zorg dus dat de bedrijfsarts betrokken is bij re-integratie van een getroffen werknemer. Dat is mede belangrijk omdat een werknemer zichzelf kan overschatten en meer wil dan medisch gezien verstandig is.

Maatwerk in de opbouw van de belasting

Re-integratie na ziekteverzuim vraagt aan de ene kant vermindering van belasting in het werk, en aan de andere kant opbouwen van wat de werknemer aankan. Ook vanwege de onzekerheid over de gevolgen van COVID-19 is er geen simpel recept voor re-integratie. Er is een individuele aanpak nodig en maatwerk.

Veel herstellende mensen hebben gedurende een periode een beperkte longfunctie. De behandelend arts zal dat in percentages uitdrukken. De bedrijfsarts zal vaak bij de behandelaar navraag moeten doen. Dan kan hij beoordelen hoe dat uitpakt voor de zogeheten energetische belastbaarheid van de werknemer: welke inspanningen zijn te vermijden, welke zijn verantwoord, welke kunnen helpen bij de opbouw?

Zulke informatie gebruikt de bedrijfsarts om bij gecompliceerde gevallen een inzetbaarheidsprofiel op te stellen: wat zijn de beperkingen maar vooral de mogelijkheden van de werknemer? Daarmee kunnen die, zijn leidinggevende en u aan de slag.

Sites die meer achtergrondinformatie over de terugkeer na COVID-19 bieden

Onderstaande bronnen bieden informatie, die zo veel mogelijk up-to-date wordt gehouden:

 

  • Een platform voor mensen met longklachten na corona, voor informatie en ontmoeting met lotgenoten, voor invullen van een ziektelastmeter: coronalongplein.nl.
  • De Long Alliantie Nederland publiceerde in juli de ‘Handreiking voor de zorg; Behandeling en begeleiding van post-COVID-19-patiënten: het COVID-19 Associated Syndrome’, longalliantie.nl.
  • De Federatie Medisch Specialisten onderhoudt op haar site een ‘Leidraad nazorg voor patiënten met COVID-19’: demedischspecialist.nl.
  • Ernst Jurgens is bedrijfsarts, bestuurslid van de beroepsvereniging NVAB, gespecialiseerd in onder meer hartziekten en werk. Hij schreef over de vraag of terugkeer naar de werkplek verantwoord is een ‘Leidraad SMB van werkenden met gezondheidsklachten terug naar werk- COVID-19’. SMB staat voor Sociaal Medische Begeleiding. Zie nvab-online.nl.
  • Diverse arbodiensten hebben op hun site gidsen als ‘Werknemers- en werkgeversadvies coronavirus’. De AWVN, de Algemene Werkgeversvereniging eveneens. Re-integratie in werk is er nog geen uitgewerkt onderwerp, maar dat zal mettertijd verbeteren.

Re-integratietraject stokt

Als door de coronacrisis een re-integratietraject stokt, maak daar dan aantekening van: bij een eventuele WIA-aanvraag neemt UWV dat mee bij beoordeling van re-integratie-inspanningen. De werknemer kan zich ergeren aan het trage herstel, aan onbegrijpelijke moeheid en concentratiestoornissen. Een arts zal zo nodig aanraden om te stoppen met roken of op een andere manier de leefstijl te verbeteren. Daar wordt die persoon niet vrolijker van.

Daar wordt die persoon niet vrolijker van.

Ook de fysieke klachten en alle onzekerheid kunnen psychische belasting in de hand werken. Mensen met CAS kunnen meer dan gezonde personen last hebben van gevoelens van somberheid en angst, en soms ook van PTSS, het posttraumatisch stresssyndroom. Zo nodig adviseert de (bedrijfs)arts inzet van bijvoorbeeld een psycholoog.

Omgang met de werkomgeving

U als deskundig arboadviseur weet hoe belangrijk de omgeving is. De leidinggevende en collega’s zijn de eersten in het helpen beheersen van psychosociale kwesties.

Werk kan een goed medicijn zijn: mensen voelen door werk dat ze erbij horen, dat ze positief bezig zijn. De uitdaging is te zorgen dat het medicijn veilig, passend en goed gedoseerd is.

Uw beleid voor ziekteverzuim en re-integratie is daar altijd op gericht, door ‘corona’ zal het zich extra moeten bewijzen. Daar komt bij dat terugkeer naar de werkplek bij collega’s bezorgdheid kan oproepen, maar ook vragen: of en hoe ze kunnen bijdragen aan re-integratie.

Zorg dus dat ze goed geïnformeerd worden, zo nodig samen met de bedrijfsarts of bedrijfsmaatschappelijk werker.

Dilemma: wel of niet vertellen?

Werknemers die gevolgen van een ziekte ondervinden, staan vaak voor een dilemma: wel of niet op het werk vertellen? Dat is extra lastig als alle onzekerheid psychische problemen met zich meebrengt.

Het geheim bewaren, kan bijdragen aan stress en vermoeidheid

Het geheim bewaren, kan bijdragen aan stress en vermoeidheid omdat mensen zichzelf niet kunnen zijn. Sommige mensen stellen zelfs hun lichamelijke kwesties als ernstiger voor in reactie op de stress of vanwege het gevoelde gebrek aan begrip van anderen. Voor de omgeving kan het zwaar zijn te zien hoe de collega zich ziek voelt.

De werknemer – goed bedoeld – ‘met rust laten’ is vaak juist een valkuil voor de omgeving. Interesse tonen zonder aan te dringen, steeds contact houden: dat is een aanpak die helpt!

Terugval

Bedenk dat herstel van een ernstige ziekte terugval kent, en werkhervatting dus ook. Volgens onderzoek van de Tilburg University voelt bijna twee derde van de werkenden zich verantwoordelijk voor het werk, ook als ze psychische problemen zouden hebben. Ga uit van die positieve motivatie!

In Arbo Rendement 7-2020 stond een artikel over opbouw van uren werk na terugkeer bij lang verzuim. Daar werd gesteld dat re-integratie bij psychische problemen lastig is, omdat het werk deze vaak mede in de hand werkte; dat geldt bij ex-COVID-19-patiënten niet.

Een sleutelfiguur is de leidinggevende. Normaal gesproken weet hij het beste uit z’n mensen te halen. Dat kan ook hier. Hij weet of de werknemer over bepaalde taken extra enthousiast is: dat zijn goede klussen om (voorzichtig) mee te beginnen. Het artikel bevat ook ideeën voor alternatieve taken. De leidinggevende spreekt mensen aan op wat ze kunnen. Corona geeft klappen, de arboadviseur geeft raad hoe dat te boven te komen.

Er zijn nog veel medische (on)zekerheden over coronabesmettingen

Zich laten testen op het virus is nu makkelijk. De positief geteste werknemer moet thuisblijven tot minimaal 7 of 10 dagen na de start van de klachten. Bovendien moet hij én 48 uur koortsvrij én ten minste 24 uur klachtenvrij zijn. Die basisregel zal voor de meeste mensen opgaan.

 

Sommigen houden symptomen. De afspraak tussen artsen is dat ze in teamverband beoordelen of iemand nog als besmettelijk te beschouwen is, eventueel met extra tests. Er worden momenteel vaccins getest voor immuniteit tegen COVID-19. Maar niemand weet nu of die enkele maanden of een leven lang bescherming geven. Diverse medicijnen verkorten inmiddels de ernst of de duur van COVID-19. Maar er is nog geen allesomvattende behandeling.

 

Complex

De medische wereld trekt er hard aan de ziekte beter in beeld te brengen. Dat is complex. Er werd ontdekt dat het coronavirus naast longafwijkingen ook een infectie in het hart kan geven, een voorbode van een mogelijke hartziekte. Vervolgens werd duidelijk dat een ‘gewone’ griep ook wel infecteert, zonder merkbare gevolgen. Op z’n vroegst over vijf jaar is er meer duidelijkheid over de langetermijngevolgen van een corona-infectie voor het hart. Medische onzekerheid is op zich niet bijzonder bij opkomst van een nieuwe ziekte. Het draagt nu wel bij aan alle ongerustheid.