VERDIEPINGSARTIKEL

Bepaalde vaardigheden zijn onmisbaar voor ieder OR-lid

Bij OR-verkiezingen hebben kandidaten die over bepaalde eigenschappen beschikken een voorsprong op de rest. Een kritische instelling, een vlotte babbel, charisma of een groot netwerk? Het is allemaal handig als een OR-lid hierover beschikt. Gelukkig staat u er in de OR nooit alleen voor. OR-leden kunnen elkaar prima aanvullen en leren van elkaar. Toch zijn er vaardigheden die voor ieder OR-lid handig zijn.


19 oktober 2020 5 minuten Door redactie

Dit verdiepingsartikel wordt u aangeboden door Rendement Online


Zeker in roerige tijden, zoals in de coronacrisis, komt er van alles op uw OR af. Uw OR moet over uiteenlopende onderwerpen een standpunt innemen en met verschillende partijen onderhandelen. U moet van goeden huize komen om al het OR-werk goed te kunnen doen. Niet voor niets verdelen de meeste ondernemingsraden de taken en nemen de OR-leden de rol op zich die het beste bij hen past.

Dat neemt niet weg dat bepaalde basisvaardigheden nuttig zijn voor alle OR-leden. Als u zich deze vaardigheden eigen maakt, heeft u een goede basis om het OR-werk goed te kunnen doen en bent u breed inzetbaar binnen uw OR. OR Rendement zet de belangrijkste basisvaardigheden op een rij.

Studeren

Uw OR krijgt met uiteenlopende vraagstukken te maken: de arbeidsvoorwaarden, financiën, organisatiestrategie, duurzaamheid, overheidsmaatregelen die gevolgen hebben voor uw organisatie en nog veel meer. Over al deze onderwerpen moet u een standpunt innemen en dat moet u met goede argumenten kunnen verdedigen.

Om een serieuze gesprekspartner te zijn voor uw bestuurder, moet u zich in het onderwerp verdiepen. U moet dus geregeld aan de studie. Hierbij staat u niet alleen. Uw OR mag een deskundige inschakelen voor begeleiding en advies als u een lastige kwestie moet bespreken met uw bestuurder (artikel 16 WOR). U kunt ook gebruikmaken van uw scholingsrecht (artikel 18 WOR) om uw kennis bij te spijkeren.

Laat scholing niet schieten! 

OR-werk is een leerproces. Uw OR mag van zijn leden verwachten dat zij bereid zijn om hun vaardigheden te trainen en zich nieuwe vaardigheden eigen te maken. OR-leden hebben nu eenmaal bepaalde vaardigheden nodig om op verschillende niveaus een volwaardige gesprekspartner te zijn en het OR-werk naar behoren te kunnen doen.

 

Uw OR moet dus structureel nadenken over de persoonlijke ontwikkeling van OR-leden. OR-leden hebben recht op minimaal vijf dagen scholing per jaar, onder werktijd en met behoud van loon (artikel 18 WOR). Als uw OR die scholingsdagen laat liggen, is dat een gemiste kans!

Samenwerken

Door samen te werken en taken te verdelen, werkt uw OR niet alleen efficiënter, maar bereikt u ook betere resultaten. Ook in de contacten met andere partijen waarmee uw OR te maken heeft, zoals uw achterban, bestuurder, de arbodeskundige of vakbond, moet samenwerking het uitgangspunt zijn. Zoek naar gemeenschappelijke belangen en houd altijd het langetermijnbelang voor ogen. Dan komt u er – ook als u het een keer niet eens bent – samen wel uit.

Slimme taakverdeling houdt rekening met vaardigheden 

In iedere OR zijn rollen of taken te verdelen. De OR heeft een voorzitter en secretaris, er zitten mogelijk OR-leden in een speciale OR-commissie of OR-leden nemen graag bepaalde taken voor hun rekening omdat zij hier veel ervaring mee hebben. Een voorzitter heeft andere kwaliteiten nodig dan een commissielid of een OR-lid dat de nieuwsbrief opstelt.

 

Het spreekt voor zich dat de OR de taken toebedeelt aan de leden die over de benodigde vaardigheden beschikken. Zijn er punten waaraan OR-leden nog kunnen werken? Bespreek dit dan in uw OR.

Scholing

Wellicht kan een training uitkomst bieden. OR-leden hebben recht op minimaal vijf scholingsdagen per jaar (onder werktijd en met behoud van loon). Benut dit recht om uw kwaliteiten verder aan te scherpen.

Communiceren

Bij communicatie gaat het erom dat de boodschap van de één goed overkomt bij de ander. Dat is in de praktijk lastiger dan het lijkt. Bij communicatie, zowel mondeling als schriftelijk, treedt namelijk altijd ruis op. Om misverstanden te voorkomen, is het van belang dat de zender zijn boodschap helder en eenduidig brengt en dat de ontvanger goed luistert. Door gerichte vragen te stellen, krijgt u meer duidelijkheid over wat de ander wil.

Luisteren is niet alleen horen, maar vooral begrijpen wat de ander zegt

Een goed voorbeeld is een instemmingsverzoek van uw bestuurder (artikel 27 WOR). Hierbij moet u precies weten wat het voorgenomen besluit inhoudt en welke gevolgen dit heeft voor uw achterban. Staan er onduidelijkheden in? Vraag dan om een toelichting. Alleen dan kunt u een weloverwogen beslissing nemen.

Onderhandelen

Uw OR is een belangenbehartiger bij uitstek. Het is soms wikken en wegen, waarbij verschillende partijen druk op u uitoefenen. Dat vergt nogal wat van uw onderhandelingsvaardigheden. Het is een hele kunst om objectief te beoordelen, standpunten te verdedigen en overtuigend te communiceren.

Bedenk vooraf wat mogelijke tegenargumenten kunnen zijn, houd vast aan uw standpunt – uw OR heeft hier immers goed over nagedacht – en zoek naar gezamenlijke belangen. Komt u er samen niet meteen uit? Plan dan gerust een vervolgafspraak in. Dat geeft ook uw OR de ruimte om aanvullend advies in te winnen (artikel 16 WOR).

Netwerken

Bij uw OR-werk gaat het niet alleen om kennis, maar ook om kennissen. Uw OR heeft met veel partijen te maken: de HR-manager, arboprofessional, raad van commissarissen (RvC), vakbond of arbodienst. Bouw goede relaties op met de partijen die nuttig (kunnen) zijn voor uw raad.

Bij uw OR-werk gaat het niet alleen om kennis, maar ook om kennissen.

Al deze relaties hebben bovendien hun eigen netwerk waarmee zij u in contact kunnen brengen als dat nodig is. Het praat makkelijker en de gunfactor is misschien nét iets groter als u elkaar kent.

Presenteren

Uw OR moet regelmatig presentaties geven. Bijvoorbeeld ter onderbouwing van uw standpunt, het informeren van uw achterban of de presentatie van uw jaarverslag. Deze staat of valt met een goede voorbereiding:

  • Zet uw presentatie puntsgewijs op papier. Zo creëert u structuur.
  • Oefen uw presentatie vooraf met andere OR-leden.
  • Bedenk welke vragen u kunt verwachten, dan heeft u uw antwoord paraat.
  • Maak overzichtelijke sheets met steekwoorden, geen lappen tekst.
  • Test vooraf of de apparatuur goed werkt.

Feedback

Wie zich wil ontwikkelen, kan vaak veel leren van de ervaringen van anderen. Een ervaren OR-lid kan een beginnend OR-lid veel tips geven hoe hij zijn OR-werk het beste kan aanpakken. Het geven of krijgen van feedback is echter niet voor iedereen even gemakkelijk.

Bij het geven van feedback is het de kunst om de ander verbeterpunten aan te reiken zonder dat hij zich beledigd voelt of onzeker wordt. Benoem daarom ook nadrukkelijk wat goed gaat en geef concrete aanwijzingen hoe de ander zijn prestaties kan verbeteren. Met een duidelijke uitleg en goede argumenten zal de ander er meer voor open staan om feedback van u te krijgen en zal hij hier meer van opsteken.

Conflicthantering

Uw OR moet de belangen behartigen van zowel de organisatie als de werknemers. Door de kritische opstelling van uw OR liggen conflicten met uw bestuurder op de loer. Uw OR geeft namelijk regelmatig ongevraagd advies (artikel 23, lid 3 WOR) en formuleert waarschijnlijk aanvullende eisen voordat u instemt met een voorgenomen besluit van uw bestuurder. Ook met andere betrokkenen en tussen OR-leden onderling zult u het niet altijd met elkaar eens zijn.

In de vorige uitgave van OR Rendement kon u lezen hoe een meningsverschil kan uitgroeien tot een conflict. Het is verstandig om een dreigend conflict in de kiem te smoren. Eventueel kunt u hierbij een beroep doen op de bedrijfscommissie. Deze commissie bemiddelt en geeft een niet-bindend advies. Het themadossier ‘OR in conflict: van vete tot vredespijp’ gaat uitgebreid in op conflicthantering.

Ik ga in de ondernemingsraad en neem mee…

Hét ideale OR-lid bestaat natuurlijk niet. Ieder lid heeft zijn specifieke kwaliteiten, eigenschappen, kennis en ervaring. De kracht van de OR zit ’m juist in de synergie: doordat u elkaar aanvult, kunt u efficiënter werken en staat uw OR sterker. Toch zijn er enkele kwaliteiten te benoemen die een werknemer tot een sterk OR-lid kunnen maken.

 

Een goed OR-lid is bijvoorbeeld:

  • kritisch;
  • analytisch;
  • een teamplayer;
  • een onderhandelaar;
  • een netwerker;
  • een goed luisteraar;
  • een ambassadeur;
  • een overtuigend spreker;
  • standvastig; en
  • heeft een uitgebreid netwerk.