VERDIEPINGSARTIKEL

Hulpmiddel voor opstellen scholingsplan voor uw ondernemingsraad

Is uw OR actief met scholing bezig? De kans is groot dat andere zaken voorrang krijgen. Slechts 25% van de ondernemingsraden maakt volledig gebruik van het wettelijke scholingsrecht. Een scholingsplan is een bruikbaar instrument om daar verandering in te brengen. Een nieuw stappenplan van de Sociaal-Economische Raad (SER) maakt het uw OR makkelijker om zo’n scholingsplan op te stellen.


15 februari 2019 5 minuten Door redactie

Dit verdiepingsartikel wordt u aangeboden door Rendement online, Felix de Fijter en Danielle Haenen.


Het ligt voor de hand dat goed geschoolde ondernemingsraden van grotere waarde zijn voor hun organisatie: enerzijds als belangenbehartiger van de achterban, anderzijds als gesprekspartner voor de bestuurders. Uit onderzoek van het onderzoeksinstituut ITS van de Radboud Universiteit (2016) in opdracht van de SER blijkt dat maar liefst 96% van de ondernemingsraden aangeeft baat te hebben bij scholing. Toch maakt driekwart van de ondernemingsraden geen of niet volledig gebruik van het scholingsrecht zoals dat is geregeld in artikel 18 van de Wet op de ondernemingsraden (WOR). Ondernemingsraden hebben in het onderzoek aangegeven dat ze geen of niet volledig gebruikmaken van OR-scholing vanwege de hoge werkdruk en de toenmalige economische crisis. Ook is de behoefte aan scholing niet bij alle OR-leden even groot.

Scholingsplan OR

Om scholing te stimuleren, adviseert de SER-Commissie Bevordering Medezeggenschap (CBM) ondernemingsraden om een scholingsplan op te stellen. Op die manier staat uw OR van tijd tot tijd stil bij de scholingsbehoefte in de OR. Met de informatie die dat oplevert, kunt u vervolgens het gesprek met de bestuurder aangaan. Het belang van goede scholing is immers wederzijds. Daar komt bij dat een OR vaak een vastgesteld budget heeft, dat de organisatie beschikbaar stelt voor OR-scholing.

Kwaliteitskeurmerk en certificering van SCOOR

Opleiders die zijn gecertificeerd door de Stichting Certificering Opleiding Ondernemingsraden (SCOOR) moeten voldoen aan een reeks kwaliteitseisen, bijvoorbeeld op het gebied van kwaliteitsbeleid en klantgerichtheid. Na audits door een onafhankelijk bureau kunnen de opleiders het keurmerk krijgen. Alle gecertificeerde opleidingsbureaus hanteren vaste tarieven. Het register met alle gecertificeerde opleidingsbureaus, inclusief adresgegevens, vindt u op scoor.nl. Momenteel zijn er vijftien opleidingsbureaus gecertificeerd.

Hulpmiddel OR-scholing

Scholing is maatwerk. Niet elk OR-lid heeft evenveel kennis, expertise of ervaring. Misschien zijn er nieuwe OR-leden en hebben zij meer vragen dan de meer ervaren OR-leden. Of misschien doet zich plotseling een nieuwe kwestie voor, waarover binnen de OR nog maar weinig kennis beschikbaar is. Om voor zowel de korte als de lange termijn meer grip en inzicht op scholing te krijgen, is een scholingsplan een bruikbaar instrument. Om ondernemingsraden te ondersteunen bij het opstellen van zo’n plan, heeft de CBM een hulpmiddel samengesteld. Deze tool helpt u in vijf stappen op weg, van inventarisatie tot evaluatie.

Stap 1: Inventarisatie kennis en vaardigheden OR
De eerste stap is bedoeld om duidelijk te krijgen waar uw OR staat en hoe uw OR zich in de toekomst wil manifesteren. Wat is de visie van uw OR op medezeggenschap? Wat voor OR wilt u zijn? Hierbij kijkt u ook naar de ontwikkelingen binnen en buiten de organisatie. Hoe gaat het met uw organisatie? Wat speelt er in de markt? Afhankelijk van de antwoorden op deze vragen, kunt u bepalen welke kennis en vaardigheden binnen de OR al aanwezig zijn, en wat er nog ontbreekt. Kijk vervolgens ook breder. Is er binnen het netwerk van de ondernemingsraad aanvullende kennis of expertise aanwezig waaruit uw OR kan putten? U hoeft niet altijd alle kennis in huis te halen, om er toch over te kunnen beschikken.

Stap 2: Scholingsbehoefte OR
Met de tweede stap stelt u de scholingsbehoefte vast; van de OR als geheel, maar ook van de afzonderlijke OR-leden. Welke kennis en vaardigheden ontbreken of moeten verder geschoold worden, om uw taak als OR goed te kunnen uitvoeren? Waar het om kennisontwikkeling gaat, is het belangrijk om goed na te gaan welke onderwerpen tijdens de zittingsperiode van uw OR aan de orde komen. Staat er een fusie, overname of reorganisatie op stapel? Rolt uw organisatie misschien een nieuwe bedrijfsactiviteit uit? Spelen er vragen rond automatisering en digitalisering? Dient zich nieuwe wet- en regelgeving aan? Zijn er bedrijfsprocessen die veranderen? Hoe zit het met arbeidsvoorwaarden, arbeidsomstandigheden en de strategische personeelsplanning? Kijk vervolgens ook naar de verschillende vaardigheden die aanwezig zijn binnen uw OR. Elk OR-lid heeft zo z’n kwaliteiten. Die variatie in vaardigheden is ook hard nodig. Waar de één een echte ‘communicator’ is en gemakkelijk netwerkt en spreekt in het openbaar, is de ander juist een organisator en planner bij uitstek. Ga in elk geval na welke van de volgende vaardigheden al in huis zijn en welke nog meer aandacht nodig hebben, denk aan: spreken, schrijven, vergaderen, netwerken, onderhandelen, organiseren, proactief handelen, projectmatig werken, hoofd- en bijzaken onderscheiden en (snel) lezen.

Breng uw OR op koers met inzicht in speer- en knelpunten

De SER lanceerde in 2017 ook al een tool voor ondernemingsraden. De KoersKaart (ontwikkeld in samenwerking met adviesbureau De Koers) is een spel dat uw OR helpt om binnen twee uur doelen, speerpunten en knelpunten inzichtelijk te maken. Uw OR kan deze tool dus ook gebruiken om de behoefte aan OR-scholing in beeld te brengen. De Koerskaart is tot stand gekomen in samenwerking met werkgevers, werknemers, OR-leden, bestuurders, opleiders en wetenschappers. De KoersKaart is verkrijgbaar via ser.nl.


Stap 3: OR-scholing organiseren
In stap 3 gaat het over de vraag hoe u (verdere) scholing concreet kunt organiseren. Het is verstandig hier eerst de nodige informatie over te verzamelen. Zowel binnen de organisatie, want misschien hebben werknemers hier al eerder ervaring mee opgedaan, alsook daarbuiten. Wissel ervaringen uit met andere ondernemingsraden of win advies in bij deskundigen. Met deze informatie op zak, kunt u op zoek naar de juiste aanbieder voor de scholing en vorming die u nodig heeft. Er is een breed aanbod van online- en offline- opleidingen, maar denk ook aan workshops en coachings-, trainings- of begeleidingstrajecten. Gedurende het jaar worden ook congressen georganiseerd waar u zich (gericht) kunt laten informeren. Ook via eigen literatuuronderzoek, opleidingsbureaus, de ambtelijk secretaris van de OR of de vakbond kunt u informatie inwinnen. Bij de zoektocht naar een geschikt opleidingsbureau kunt u kiezen voor een opleider met het SCOOR-certificaat. Hierbij verzekert u zich van de geboden kwaliteit en duidelijkheid over de gehanteerde tarieven (zie kader hieronder).

Stap 4: OR-scholingsplan opstellen
Inmiddels heeft u de scholingsbehoeften van uw OR geïnventariseerd, vastgesteld welke kennis en vaardigheden concreet nodig zijn binnen uw OR en onderzocht welk aanbod waar beschikbaar is voor scholing en vorming. Bij stap 4 is het tijd om de scholingsbehoefte in een scholingsplan vast te leggen. Formuleer heldere leerdoelen inclusief een haalbaar tijdpad, vermeld het benodigde budget en geef aan welke deskundigen kunnen helpen om de gestelde leerdoelen te realiseren. Plan ook tijd in voor een tussentijdse reflectie. Hierbij monitort u gezamenlijk de voortgang en kunt u het plan waar nodig bijstellen. Bespreek het scholingsplan vervolgens met de bestuurder.

Stap 5: Evaluatie OR-scholing
De laatste stap is het evalueren van de OR-scholing. Stap 5 gaat in op vragen zoals: zijn de leerdoelen behaald? Hebben alle afzonderlijke OR-leden hun kennis en vaardigheden naar tevredenheid kunnen bijspijkeren? Hoe hebben de OR-leden de scholing en vorming beleefd? Wat ging goed? Wat kan beter? Welke lessen kunt u trekken voor de toekomst?

Ondersteuning inschakelen voor uw scholingsplan

Lukt het uw ondernemingsraad niet om tot een goed scholingsplan te komen of heeft uw OR nog veel vragen, dan kunt u eventueel hulp inschakelen. Denk aan uw bestuurder, de ambtelijk secretaris van de ondernemingsraad (als uw OR die heeft) of een medewerker van de afdeling personeelszaken. Zij kunnen met u meedenken over bijvoorbeeld de vorm van de scholing, het onderwerp van de scholing en de praktische invulling en uitvoering ervan. Leidt deze ondersteuning nog niet tot het gewenste resultaat, vraag dan eventueel een extern adviseur of trainer van bijvoorbeeld een opleidingsbureau om advies voor zowel de voorbereidende fase als de uitvoerende fase van het scholingsplan voor uw OR.