VERDIEPINGSARTIKEL

De gevolgen van de Wet invoering extra geboorteverlof in de praktijk

De Wet invoering extra geboorteverlof (WIEG) is afgehamerd. Dat betekent dat werknemers van wie de partner een kind krijgt na de bevalling sinds 1 januari 2019 geen recht meer hebben op twee dagen betaald kraamverlof, maar op één werkweek aan betaald geboorteverlof. Per 1 juli 2020 komt daar nog het recht op vijf werkweken aanvullend geboorteverlof bovenop. Wat betekent dit voor uw organisatie?


29 januari 2019 4 minuten Door redactie

Dit verdiepingsartikel wordt u aangeboden door Rendement Online.


De Wet invoering extra geboorteverlof, die inmiddels door de Tweede en Eerste Kamer is behandeld en aangenomen, zorgt voor vier veranderingen in de Wet arbeid en zorg (WAZO):

  • Het kraamverlof voor partners is per 1 januari 2019 vervangen door geboorteverlof.
  • Het voorschot op het ouderschapsverlof na de bevalling van de partner is per 1 januari 2019 geschrapt.
  • Er wordt per 1 juli 2020 een recht op aanvullend geboorteverlof geïntroduceerd.
  • Het wettelijke verlof bij adoptie en pleegzorg is per 1 januari 2019 uitgebreid.

Hierna vindt u de bijzonderheden over elk van deze aanpassingen.

1. Van kraamverlof naar geboorteverlof
Na de bevalling van de partner moest uw onderneming werknemers tot 1 januari 2019 twee dagen kraamverlof geven, waarbij u het volledige loon moest doorbetalen. Het deed er hierbij niet toe hoeveel dagen per week de werknemer voor uw onderneming werkte.

Onderscheid tussen parttime en fulltime

Dat is veranderd bij de invoering van het geboorteverlof; er is nu onderscheid in verlofduur tussen parttimers en fulltimers. Bij geboorteverlof heeft de werknemer recht op één werkweek aan betaald verlof. Werkt hij vijf dagen per week voor uw onderneming, dan heeft hij dus recht op zijn normale loon over vijf dagen aan geboorteverlof. Maar werkt hij maar één dag per week, dan gaat hij erop achteruit ten opzichte van de oude regeling. Zowel onder de oude regels als onder de nieuwe regels geldt dat de werknemer het verlof binnen vier weken moet opnemen. Een groot verschil is wel dat het oude kraamverlof inging op de eerste dag dat het kind feitelijk op hetzelfde adres als de moeder woonde. Beviel de moeder in het ziekenhuis, dan begon het kraamverlof pas te lopen als de baby naar huis mocht. Bij het geboorteverlof is dit gewijzigd. Het verlof gaat nu onmiddellijk in na de dag van de bevalling. Bevalt de partner van de werknemer in het weekend, dan gaat het verlof pas in op zijn eerste werkdag na het weekend.

Weg met de uitzonderingen in de cao

In de collectieve arbeidsovereenkomst (cao) die voor uw onderneming geldt (of in een regeling die is overeengekomen met de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging) konden tot 1 januari 2019 afwijkende afspraken zijn gemaakt over het kraamverlof. Zo was in sommige cao’s al een langere periode dan twee verlofdagen afgesproken, maar een kortere periode kwam in de praktijk ook voor.

Afwijken
Sinds de ingang van het geboorteverlof is afwijken van de regels voor het geboorteverlof via de cao of een regeling met de OR of PVT niet meer mogelijk.

Afwijkend

Het geboorteverlof had op 1 januari 2019 onmiddellijke inwerkingtreding. Dat betekent dat een werknemer van wie de partner op of na 1 januari 2019 bevalt recht heeft op geboorteverlof. Een werknemer van wie de partner op 31 december 2018 bevallen is, had nog recht op kraamverlof. Waren er in de cao die voor uw onderneming geldt of in een regeling met de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging afwijkende afspraken gemaakt over het kraamverlof, dan bleven deze na 1 januari 2019 nog maximaal een half jaar gelden.

2. Geen voorschot op ouderschapsverlof
Aansluitend op zijn twee dagen betaald kraamverlof had een werknemer van wie de partner is bevallen tot 1 januari 2019 recht op drie dagen voorschot op zijn ouderschapsverlof. Hij moest dit verlof opnemen binnen vier weken nadat de baby is geboren of uit het ziekenhuis is thuisgekomen. Het werd in mindering gebracht op zijn tegoed aan ouderschapsverlof (26 keer het aantal uren dat de werknemer per week werkt). Per 1 januari 2019 is dit onvoorwaardelijke recht vervallen.

Onbetaald ouderschapsverlof

Het recht op ouderschapsverlof is onveranderd, dus de werknemer kan nog steeds met uw onderneming afspreken dat hij na het geboorteverlof (een deel van) zijn ouderschapsverlof opneemt. Ouderschapsverlof is in principe onbetaald, tenzij er afwijkende afspraken zijn gemaakt in de cao.

3. Nieuw: aanvullend geboorteverlof
Per 1 juli 2020 wordt het aanvullend geboorteverlof toegevoegd aan het verlof waar de werknemer na de bevalling van zijn partner recht op heeft. Dit aanvullend geboorteverlof duurt maximaal vijf maal de arbeidsduur per week. Tijdens dit verlof ontvangt de werknemer een uitkering van UWV ter hoogte van 70% van zijn loon. UWV hanteert wel een bovengrens; die bedraagt 70% van het maximumdagloon. Dat is in de eerste helft van 2019 (70% van
€ 214,28 =) € 150 per dag.

Geboorteverlof opmaken

De werknemer moet het aanvullend geboorteverlof opnemen binnen een half jaar na de dag van de bevalling. Hij kan bovendien alleen gebruikmaken van dit aanvullende verlof als hij eerst het door uw onderneming betaalde geboorteverlof heeft opgemaakt.

4. Uitbreiding pleegzorg- en adoptieverlof
Werknemers die de zorg voor een kind voor hun rekening nemen via adoptie of pleegzorg hebben sinds 1 januari 2019 recht op zes weken pleegzorgverlof of adoptieverlof. De werknemer kan het verlof opnemen vanaf vier weken voordat het kind in het gezin komt tot en met 22 weken na de komst van het kind. Tijdens het pleegzorg- of adoptieverlof kan de werknemer een uitkering van UWV ontvangen die maximaal 100% van het (maximum)dagloon bedraagt.

Administratie bij verlofregelingen

In het geval van ouderschapsverlof en pleegzorgverlof of adoptieverlof moest uw onderneming al een administratie bijhouden om ervoor te zorgen dat de werknemer het juiste bedrag aan loon uitbetaald krijgt rondom een periode van verlof en dat hij zijn wettelijke verlofrecht niet overschrijdt. Voor het aanvullend geboorteverlof is een vergelijkbaar registratiesysteem nodig. Net als bij ouderschapsverlof heeft de werknemer het recht om het verlof te spreiden of in meerdere delen op te nemen. Hij moet dit aangeven in de aanvraag die hij bij uw onderneming indient. U mag de aanvraag niet weigeren; ouderschapsverlof, adoptieverlof, pleegzorgverlof en aanvullend geboorteverlof zijn wettelijke verlofvormen. Als het verlof uw onderneming ernstig in de problemen brengt, mag u wel een andere verdeling van de uren voorstellen.

Wie heeft er recht op geboorteverlof?

Kraamverlof en geboorteverlof (en ouderschapsverlof) zijn bedoeld voor de partner van de moeder. In de meeste gevallen is dit de vader van het pasgeboren kind, maar het kan bijvoorbeeld ook de vrouwelijke partner zijn. De werknemer kwalificeert als partner als hij (of zij) en de kersverse moeder:

  • met elkaar getrouwd zijn;
  • elkaars geregistreerde partner zijn;
  • ongehuwd samenwonen.

Erkennen
Ook als de werknemer het kind erkent terwijl niet aan de voorgaande drie eisen is voldaan, heeft hij recht op verlof na de bevalling.