VERDIEPINGSARTIKEL

Nieuwe handreiking voor de BHV bij brandveiligheid

Bedrijfshulpverleners (bhv’ers) spelen een belangrijke rol bij het omgaan met brandrisico’s en bij het bestrijden van een beginnende brand. Het Nederlands Instituut voor Bedrijfshulpverlening (NIBHV) geeft werkgevers een nieuwe handreiking voor bhv-organisaties. Bewust omgaan met brandrisico’s is de kernboodschap van deze handreiking.


29 juli 2019 5 minuten Door redactie

Dit verdiepingsartikel wordt u aangeboden door Rendement online en Mariëlle van Bemmel, manager marketing en communicatie bij NIBHV, e-mail: vanbemmel@ nibhv.nl, nibhv.nl


Brand kan leiden tot veel leed en forse schade. Een brand kan niet alleen gezondheidsrisico’s opleveren en schade toebrengen aan een gebouw, maar ook de bedrijfscontinuïteit onderbreken. Niet voor niets is de helft van de ondernemingen binnen twee jaar na een grote brand failliet. Het risico op brand is nooit volledig uit te bannen, maar gebouweigenaren – in uw geval is dat doorgaans de werkgever – zijn wel verantwoordelijk voor een goede omgang met brandrisico’s. Een risicoanalyse is hiervoor een goede eerste stap. Vanuit het programma De Zorg Brandveilig is daarom bijvoorbeeld een app ontwikkeld, waarmee zorgorganisaties de risico’s bij brand kunnen inschatten en vervolgens passende maatregelen kunnen nemen.

Nood

Bedrijfshulpverleners (bhv’ers) helpen om de veiligheid in een organisatie te vergroten, ook als het gaat om brand en het voorkomen ervan. Bhv’ers zijn opgeleid om in geval van nood de werknemers en derden, zoals klanten, cliënten en bezoekers, in veiligheid te brengen. In de Arbowet staat dat bedrijven verplicht zijn om maatregelen te nemen op het gebied van bedrijfshulpverlening. Werkgevers hebben de taak om een goede bedrijfshulpverlening te organiseren en daarvoor één of meer bhv’ers aan te stellen. Eén van de wettelijke taken van bhv’ers is het bestrijden van beginnende brand. Daarbij is een adequate aanpak van levensbelang. Snel en kundig handelen kan levens redden, ongevallen voorkomen en materiële schade beperken. Bhv-coördinatoren en hoofden bhv zorgen voor het beleid om de bhv-taken binnen de organisatie in te vullen. Hoe kunnen u, uw werkgever en HR-manager ervoor zorgen dat de bhv’ers hun taken op het gebied van brandpreventie goed uitvoeren? Het nieuwe kennisdocument ‘Bewust omgaan met (brand)risico’s’ van NIBHV geeft de antwoorden op deze vraag. De handreiking helpt bhv’ers om veiliger en effectiever op te treden bij brand. Bhv-coördinatoren en -hoofden vinden er praktische inzichten voor de optimale inrichting van de bhv-organisatie. De brandweer en het bedrijfsleven denken de laatste jaren steeds minder vanuit regelnaleving en steeds meer vanuit brandrisico’s. Bij brandveiligheid staat dan niet compliance centraal, maar de intrinsieke motivatie om met risico’s om te gaan. Dit wil zeggen dat een organisatie niet alleen maatregelen treft uitsluitend omdat de wet of een verzekering daarom vraagt; de werkgever wil echt voorkomen dat er brand ontstaat.

Bijscholing van bedrijfshulpverleners in BOBR

Kennisinstituut NIBHV zet het thema Bewust omgaan met brandrisico’s (BOBR) nadrukkelijk op de agenda van alle partijen die een rol spelen bij de bedrijfshulpverlening. NIBHV stelt regelmatige nascholing verplicht voor álle instructeurs. Hiervoor heeft NIBHV een aantal trainingen ontwikkeld. Voor instructeurs Brand en ontruimen met een NIBHV-registratie is het de bedoeling dat zij in 2019 zijn bijgeschoold op het vlak van BOBR. Verder kunnen bhv-instructeurs een tweede training kiezen, bijvoorbeeld over feedback geven. De nascholing van instructeurs zorgt ervoor dat bhv’ers straks optimaal zijn toegerust op het omgaan met brandrisico’s. Behalve de bhv’ers zelf vervullen bhv-coördinatoren een sleutelrol in brandpreventie. Bewustwording van de risico’s van brand is hierbij de eerste stap. Daarnaast zorgt de kennisdeling over BOBR ervoor dat bhv’ers dezelfde visie hebben en dezelfde taal spreken als de brandweer en andere hulpdiensten met wie zij te maken krijgen bij risico’s en calamiteiten. Daarmee kan de bhv echt een partner zijn voor een brandveilige werkomgeving. Alle informatie over de trainingen, die speciaal zijn ontwikkeld om de didactische vaardigheden van bhv-instructeurs te verbeteren, is te vinden op de website van NIBHV (nibhv.nl).

Voorkomen en afhandelen van brand en letselongevallen

Het kennisdocument ‘Bewust omgaan met (brand)risico’s’ schetst het kader voor een bhv-organisatie die goed is toegerust op het voorkomen en afhandelen van brand en letselongevallen. Er komen vier samenhangende thema’s aan bod:

  • de visie op de bhv-organisatie;
  • de uitwerking daarvan in zes bouwstenen;
  • de uitgangspunten voor de (wettelijke en niet-wettelijke) taken van de bhv’ers
  • de inzet en betrokkenheid van nietbhv’ers bij noodsituaties en ongevallen.

Het tweede deel van het kennisdocument bespreekt de zogenoemde Specifieke Brandveiligheids Analyse-bhv (SBA-bhv). Deze integrale analysemethode biedt inzicht in de bouwkundige, installatietechnische en organisatorische brandbeveiliging van een gebouw en in de manieren waarop de bhv-organisatie en brandweer hierbij kunnen optreden. In vijf stappen kunnen u en uw werkgever tot een transparante, onderbouwde werkwijze komen voor de optimale bhv-organisatie. In de bijlagen bij het kennisdocument kunt u onder andere statistieken en casuïstieken over branden vinden. Daarnaast bevat de publicatie een analysemodel voor vluchtveiligheid, dat handvatten biedt om op een systematische manier de kritische aspecten van vluchtveiligheid in een gebouw te analyseren.

Kentering

Deze kentering in het denken heeft belangrijke gevolgen voor professionals die zijn betrokken bij brandpreventie en bhv. Van de bhv’er en de bhv-coördinator tot de veiligheidsdeskundige, de arbo-coördinator, de inkoper van opleidingen en de werkgever. Een voorbeeld: als er niemand meer in een gebouw is en het mogelijk is om van buiten af te blussen, gaat de brandweer tegenwoordig niet meer naar binnen. Bhv’ers die bij brand zorgen voor de ontruiming moeten dit wel weten. Maar ook voor bhv-coördinatoren en werkgevers is deze werkwijze van belang. Bijvoorbeeld omdat zij een gedegen risico- analyse nodig hebben over de impact van een brand. Een andere belangrijke ontwikkeling voor de bhv van nu, zijn de nieuwe inzichten uit Nederlandse en internationale onderzoeken over brand. Zo blijkt uit de brandonderzoeken van de Brandweeracademie van het Instituut Fysieke Veiligheid (IFV) dat bij branden steeds vaker een zeer snelle, hevige rookontwikkeling plaatsvindt. Het betekent dat een organisatie niet alleen moet nadenken over de risico’s van brand, maar vooral ook over de risico’s van rook bij de inzet van bhv’ers bij een brand. Rook verspreidt zich sneller dan brand en is altijd een fase (‘cascade’) verder dan de uitbreiding van brand. De bhv’er moet weten hoe hij dit risico moet waarnemen en hoe hij dit moet afwegen om veilig op te treden bij een brand. Daarnaast weten we dankzij het brandonderzoek bijvoorbeeld op welke plekken in een gebouw branden meestal ontstaan. Daarmee kunnen bhvcoördinatoren en hoofden bedrijfshulpverlening in hun aanpak rekening houden, bijvoorbeeld door op die plekken extra controles uit te (laten) voeren.

Uniek

NIBHV heeft de laatste inzichten uit het brandonderzoek vertaald in concrete handreikingen voor de bhv-praktijk. Dat is uniek, want tot nu toe namen brandbestrijders beslissingen vaak intuïtief en op basis van ervaring. Met de wetenschappelijk onderbouwde kennis uit het kennisdocument, kunt u op basis van een gedegen methodiek afwegingen maken over hoe u en de bhv’ers in uw organisatie het beste handelen. Een voorbeeld hiervan is de zogenoemde deurprocedure. Dit houdt in dat bhv’ers bij een (vermoeden van) brand, moeten beoordelen of en hoe ze de ruimte kunnen betreden. Daarom moeten ze inschatten wanneer blussen nog mogelijk is. Op basis van het brandonderzoek en kennisinzichten van brandweerexperts zijn hiervoor nu heldere indicatoren te geven. Zo is blussen bij vlammen die groter zijn dan een onderarm niet meer verantwoord. Hetzelfde geldt voor situaties waarin rook een dunne laag aan het plafond vormt.

Toekomst

De expertise van bhv’ers in de toekomst betreft vooral soft skills, zoals communicatievaardigheden. Bhv’ers zijn opgeleid om in de eerste tien minuten van een calamiteit het gebouw te ontruimen, de beginnende brand te blussen en de hulpdiensten in te schakelen. Omdat de brandweer steeds meer nadruk legt op brandbestrijding vanuit de omgeving van een gebouw, is het van belang dat bhv’ers een perfecte overdracht doen naar de brandweer als die ter plaatse komt. Dat kan door gebruik te maken van het zogenoemde brandweer-kwadrantenmodel. De bhv’er leert hiermee snel informatie te verstrekken over de aard, omvang en locatie van de brand. Dan is het voor de brandweer gemakkelijker om een goed inzetplan te ontwikkelen en vervolgens effectief op te treden.

De brochures met afwijkende regels voor werk- en rusttijden zijn te vinden op rijksoverheid.nl. Zoek op ‘brochuresarbeidstijdenwet- en-arbeidstijdenbesluit’.