VERDIEPINGSARTIKEL

Uitkeringen van de WAZO

In de Wet arbeid en zorg (WAZO) zijn diverse vormen van verlof vastgelegd die het combineren van werk en zorgtaken voor werknemers eenvoudiger moeten maken. Bij sommige verlofvormen krijgt de werknemer een (gedeeltelijke) uitkering van UWV. Wat zijn de regels en waar moet u als werkgever allemaal op letten?


1 augustus 2021 5 minuten Door redactie

Dit verdiepingsartikel wordt u aangeboden door Rendement Online


De wettelijke verlofvormen zijn bedoeld voor gebeurtenissen in het privéleven van de werknemer. Denk aan een zwangerschap en bevalling of de pleegzorg voor een kind. De overheid stimuleert werknemers om in deze situaties verlof op te nemen door een uitkering te betalen.

Zwangerschapsverlof

Een zwangere werkneemster heeft recht op verlof dat u in geen geval mag weigeren, en een uitkering van UWV. Het zwangerschapsverlof duurt tot aan de bevalling en bedraagt minimaal vier en maximaal zes weken (al bestaat er bij zwangerschap van een meerling recht op vier weken extra).

De werkneemster moet uiterlijk drie weken voor aanvang van de gewenste startdatum van het verlof (tool) een schriftelijk verzoek indienen bij u als werkgever. Voor haar is het van belang dat zij ook een zwangerschapsverklaring vraagt aan haar huisarts of verloskundige. Dit is nodig omdat UWV tot één jaar na afloop van de uitkering de verklaring kan opvragen ter controle.

U kunt de zwangerschapsuitkering aanvragen tussen de vier en twee weken voor aanvang van het verlof. De aanvraag verloopt via het werkgeversportaal van UWV. U vraagt de uitkering aan en heeft de keuze om deze naar uw organisatie over te laten maken of rechtstreeks naar de werkneemster.

Dit laatste kan handig zijn als het dienstverband eindigt tijdens het verlof. Als u de uitkering naar uzelf over laat maken, betaalt u het loon gedurende het verlof gewoon door. De hoogte van de uitkering bedraagt 100% van het zogeheten dagloon, maar niet meer dan 100% van het maximumdagloon (per 1 juli 2021: € 225,57 bruto per dag). Verdient de werkneemster meer, dan kunt u het meerdere aanvullen. Een cao of eigen regeling kan dit zelfs verplichten.

Bevallingsverlof

Als uw werkneemster bevallen is, start het bevallingsverlof van minimaal tien weken. De totale verlofperiode van zwangerschaps- en bevallingsverlof is altijd minimaal 16 weken; de dagen die de werkneemster minder opneemt dan de maximale zes weken zwangerschapsverlof, mogen opgeteld worden bij het bevallingsverlof (infographic).

Laat de baby zich pas na de uitgerekende bevallingsdatum zien en is de maximale zes weken zwangerschapsverlof verbruikt, dan worden de dagen tussen de geplande en daadwerkelijke bevallingsdatum opgeteld bij de termijn van 16 weken.

Tenzij de bevalling voor de start van het zwangerschapsverlof plaatsvindt, hoeft u niet door te geven dat het bevallingsverlof aanvangt. De hoogte van de uitkering is gelijk aan die van het zwangerschapsverlof: 100% van het (maximum)dagloon.

Adoptieverlof

Werknemers die een adoptie- of pleegkind in huis nemen, hebben recht op maximaal zes weken verlof. Het maakt geen verschil of uw werknemer één of meerdere kinderen adopteert of opneemt in zijn gezin, de maximale verlofperiode is altijd zes weken.

De werknemer vraagt het verlof drie weken voor de gewenste startdatum schriftelijk bij u aan. Het verlof kan aaneengesloten of verspreid opgenomen worden vanaf vier weken voordat het kind in het gezin komt tot en met 22 weken na de komst van het kind. U mag een gespreide opname van het verlof alleen weigeren bij zwaarwegende bedrijfsbelangen; de opname an sich mag u niet weigeren.

U kunt de adoptie- of pleegzorguitkering aanvragen tussen de vier en twee weken voor aanvang van het verlof via het werkgeversportaal van UWV. Voor de aanvraag is een bewijsstuk nodig waaruit de datum van adoptie of pleegzorg blijkt.

Net als bij de zwangerschapsuitkering heeft u de keuze de uitkering direct naar de werknemer over te laten maken of naar uw organisatie. De uitkering is 100% van het (maximum)dagloon. Voor een aanvulling gelden dezelfde regels als bij zwangerschaps- en bevallingsverlof.

Aanvullend geboorteverlof

Werknemers van wie de partner is bevallen, hebben recht op doorbetaald geboorteverlof van maximaal één keer de arbeidsduur per week. De regeling is sinds vorig jaar uitgebreid met het aanvullend geboorteverlof. Het aanvullend verlof bedraagt maximaal vijfmaal de wekelijkse arbeidsduur en is in één keer of verspreid op te nemen.

Wel moet de werknemer het verlof binnen zes maanden na de geboorte opnemen. De werknemer moet zijn verlofverzoek in principe minimaal vier weken voor aanvang van het verlof schriftelijk (tool) bij u indienen en hij kan alleen hele verlofweken aanvragen. U kunt tot twee weken voor de start van het verlof de verdeling van de verlofopname wijzigen (tool), maar ook hier alleen als er een zwaarwegend bedrijfsbelang is en na overleg.

UWV verstrekt de werknemer tijdens het aanvullend geboorteverlof een uitkering van 70% van het dagloon van de werknemer, maar niet meer dan 70% van het maximumdagloon. Wel kan in de cao zijn afgesproken dat u de uitkering aanvult tot 100%.

U kunt hierover ook een eigen regeling treffen. U vraagt de uitkering aan bij UWV, onder andere met een verklaring dat het geboorteverlof al is opgenomen. Dit kan (eenmalig) vanaf vier weken vóór de ingangsdatum van het verlof tot vier weken na de laatste dag waarop het verlof is opgenomen. Ook hier is betaling aan u óf aan de werknemer mogelijk. Die betaling gebeurt vierwekelijks.

Ouderschapsverlof

Iedere werknemer heeft het recht om ouderschapsverlof op te nemen (tool) voor ieder eigen kind of adoptie-, stief- of pleegkind, op voorwaarde dat het kind bij de werknemer woont en nog geen 8 jaar is. Het wettelijke verlofrecht bedraagt in totaal 26 maal de arbeidsduur per week.

U mag het verlofverzoek niet weigeren, wel mag u bij zwaarwegende bedrijfsbelangen de verdeling van de verlofuren weigeren. U moet dan overleggen met uw werknemer om tot een voor beide partijen acceptabele verdeling te komen. Dit kan tot vier weken voor de start van het verlof. Ouderschapsverlof is in principe onbetaald, tenzij anders bovenwettelijk is overeengekomen.

Naar verwachting is per 2 augustus 2022 voor 9 van de 26 verlofweken wél een uitkering te ontvangen

Naar verwachting is per 2 augustus 2022 voor 9 van de 26 verlofweken wél een uitkering te ontvangen. Het wetsvoorstel dat dit regelt, ligt bij de Eerste Kamer. Voorwaarde is dat de 9 weken in het eerste levensjaar van het kind vallen. De uitkering is beperkt, vermoedelijk 50% van het dagloon van de werknemer en maximaal 50% van het maximumdagloon. U vraagt de uitkering aan, na afloop van het verlof.

Verlofvormen van de WAZO zonder uitkering UWV

Naast de verlofvormen met een uitkering van UWV kent de WAZO nog een aantal andere verlofvormen zonder uitkering:

 

  • Kortdurend zorgverlof is bedoeld voor de noodzakelijke verzorging van onder meer een ziek kind, een zieke partner of ouder of een nabij familielid die ziek is. De werknemer heeft per jaar recht op zorgverlof voor maximaal tweemaal de arbeidsduur per week. Hij behoudt tijdens het verlof recht op 70% van het (maximumdag)loon en minimaal het minimumloon. U betaalt dit loon door.
  • Langdurend zorgverlof is voor de noodzakelijke verzorging van een naaste die ziek of hulpbehoevend is of de verzorging van een naaste die levensbedreigend ziek is. Langdurig zorgverlof duurt maximaal zes weken en is in principe onbetaald. 
  • Calamiteitenverlof is aan te vragen bij ‘onvoorziene of zeer bijzondere omstandigheden die een onmiddellijke onderbreking van de arbeid vergen’, zoals een overlijdensgeval of lekkage in huis. Het calamiteiten- en ander kort verzuimverlof kent geen vaste duur. Het gaat om een ‘korte, naar billijkheid te berekenen tijd’. U betaalt tijdens het verlof het loon gewoon door.
  • Geboorteverlof geeft werknemers van wie de partner is bevallen recht op betaald geboorteverlof van maximaal één keer de arbeidsduur per week.
Afwijken

Afwijken van voorgaande wettelijke regels is alleen een mogelijkheid als er in de cao of in een regeling met de ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging afwijkende regels zijn opgenomen.