Wie beoordeelt of sprake is van schijnzelfstandigheid?

Question

Inmiddels weten we als organisatie dat de wetgever het belangrijk vindt om schijnzelfstandigheid tegen te gaan. Nu vragen we ons wel af wie uiteindelijk beslist of een arbeidsrelatie een arbeidsovereenkomst of een overeenkomst van opdracht is. De één zegt de civiele rechter en de ander de Belastingdienst. Hoe zit het nu echt? Wie beoordeelt of sprake is van schijnzelfstandigheid?

Accepted Answer

Zowel de Belastingdienst als de civiele rechter kunnen een oordeel vellen over de vraag of sprake is van schijnzelfstandigheid. Het kan in theorie zelfs zo zijn dat ze over dezelfde situatie een ander oordeel vellen!

Beoordeling door de Belastingdienst

De Belastingdienst heeft als taak ervoor te zorgen dat werkgevers loonbelasting en premies afdragen over het salaris van hun werknemers. Hij beoordeelt daarom of geen sprake is van schijnzelfstandigheid als je een overeenkomst van opdracht heeft gesloten met een zzp'er. Als volgens de Belastingdienst blijkt dat in de praktijk sprake is van een arbeidsovereenkomst, zal de Belastingdienst daarop maatregelen nemen.

De verplichting belastingen en premies te betalen voor werknemers is geregeld in het bestuursrecht. De Belastingdienst zal deze op basis van die wetgeving alsnog gaan innen (inclusief eventuele verhogingen en boetes), als zij van mening is dat sprake was van schijnzelfstandigheid. Maar daar blijft het dan ook bij. De Belastingdienst zal voor de werknemer verder geen werknemersrechten afdwingen, die voortkomen uit het arbeidsrecht.

Beoordeling door de rechter

Een zzp'er kan aan de rechter vragen om vast te stellen dat geen sprake is van een overeenkomst van opdracht, maar van een arbeidsovereenkomst. Is de rechter het daarmee eens, dan heb je er ineens een werknemer bij en moet je met terugwerkende kracht alle rechten aan de (voormalig) zzp'er toekennen die een werknemer heeft. Denk aan loon, loon bij ziekte, een dienstverband, vakantiedagen, pensioenopbouw et cetera.

De zzp'er kan daarvoor naar de rechter stappen, ook al heeft de Belastingdienst nog geen oordeel gegeven over de arbeidsrelatie óf als die heeft vastgesteld dat géén sprake is van een arbeidsovereenkomst. De Belastingdienst en de civiele rechter maken ieder hun eigen afweging.

Zelfde criteria, andere uitkomst?

Wel houden ze zich in principe aan dezelfde criteria om de arbeidsrelatie te beoordelen. Er is volgens beide instituten (en de wet) namelijk sprake van een arbeidsovereenkomst als sprake is van:

arbeid (de werknemer is verplicht (zelf) te komen werken);
gezag (de werknemer is in dienst en de werkgever oefent gezag uit); en,
loon (de werkgever moet loon betalen).

Daarnaast zijn in het Deliveroo-arrest (verdiepingsartikel) gezichtspunten geformuleerd, die relevant zijn voor de beoordeling. De overheid probeert al meerdere jaren om meer duidelijkheid in deze materie te scheppen, in de vorm van wetgeving.

In de praktijk komt het echter niet vaak voor dat de Belastingdienst en de civiele rechter van mening verschillen.

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Wie beoordeelt of sprake is van schijnzelfstandigheid?

9 maart 2026

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema Werken met zzp'ers