Wat zijn de taken van een OR-voorzitter?

22 juli 2019

Ik ben onlangs door de overige OR-leden tot OR-voorzitter benoemd. Sindsdien vraag ik me af wat eigenlijk de taken van een OR-voorzitter zijn. In de WOR of ons reglement vind ik daarover weinig, maar mijn voorganger had er bijna een dagtaak aan.

De Wet op de ondernemingsraden (WOR) bevat inderdaad weinig specifieke taken voor de voorzitter van een OR. Ook bevatten de meeste OR-reglementen weinig aanvullende taken. Het hangt er dus sterk van af wat u er zelf van maakt en hoeveel ruimte u daarvoor krijgt van de OR en uw bestuurder. De laatste in verband met uw urenvrijstelling.

Wet

De WOR eist dat de OR-voorzitter wordt benoemd door en uit de OR-leden en geeft hem als belangrijkste taak de vertegenwoordiging van de OR ‘in rechte’ (tijdens rechtszittingen). Daarnaast is een taak van een OR-voorzitter uiteraard dat hij de OR- vergaderingen voorzit. Wat betreft de overlegvergaderingen stelt de WOR dat het voorzitterschap tussen bestuurder en OR-voorzitter hoort af te wisselen. Hierover mag u ook afwijkende afspraken maken. Hoewel de OR in zijn reglement zijn werkwijze moet regelen, beperkt deze verplichting zich tot de onderwerpen die zijn opgesomd in artikel 14, lid 2 WOR. Hierin is de OR-voorzitter niet opgenomen. Wel staat het de OR vrij om in zijn reglement voorzitterstaken te noemen (artikel 14, lid 1 WOR).

Reglement

Van de mogelijkheid om voorzitterstaken op te nemen in het OR-reglement wordt weinig gebruikgemaakt. En dat is maar goed ook, want een gedetailleerde taakomschrijving kan kandidaten voor het OR-voorzitterschap afschrikken. Een ander goed verdedigbaar argument is dat de taak van de voorzitter vooral bepaald moet worden door zijn kwaliteiten. Een voorzitter komt beter tot zijn recht als hij de ruimte krijgt om zelf zijn rol in te vullen. Bovendien is de voorzitter formeel gewoon OR-lid zoals alle andere leden. Zijn stem is niet meer waard, en al helemaal niet doorslaggevend. Als hij te ver gaat, kan hij door de leden onmiddellijk worden teruggefloten en zelfs door een nieuwe voorzitter worden vervangen. Het beste is dat u als nieuwe voorzitter eerst maar eens de rol van uw voorganger zo goed mogelijk overneemt. Dat lukt u slechts ten dele, want u bent een andere persoon met andere talenten en ideeën en mogelijk heeft u ook minder tijd beschikbaar dan uw voorganger. Ook kan het zijn dat de overige OR-leden deze wissel aangrijpen om meer ruimte voor zichzelf op te eisen. Begin in ieder geval niet met allerlei veranderingen tenzij de OR daar uitdrukkelijk om vraagt. Maak eerst goed kennis met uw nieuwe rol en de taken die daar blijkbaar bij horen.

Risico

Benadruk dat u altijd openstaat voor feedback op uw functioneren en dat de OR op elk moment kan ingrijpen. Na enige tijd kunt u wijzigingen gaan aanbrengen, bij voorkeur na overleg met de overige leden. Bedenk dat leden niet doen wat de voorzitter doet. Hoe meer u dus doet, hoe afhankelijker de OR van zijn voorzitter wordt. Dat maakt de OR kwetsbaar. Als een goed functionerende voorzitter die veel werk verzet wegvalt, kan dat een flink kwaliteitsverlies betekenen in het functioneren van de medezeggenschap in uw organisatie. Dat risico wordt kleiner naarmate het OR-werk beter verdeeld is binnen de OR.

Verschillende soorten OR-voorzitters

Meestal heeft situationeel leiderschap de voorkeur. Voor een OR betekent dit dat het voorzitterschap vooral moet aansluiten bij de behoeften van de OR op dat moment. Een OR die zijn eigen plaats, taak en functie nog niet goed in beeld heeft, heeft het meest aan een directieve voorzitter. Als de OR zich verder aan het ontwikkelen is, moet de voorzitter de leden vooral vooruithelpen door ze te overtuigen. Functioneert een OR goed, maar is motivatie, verantwoordelijkheid en initiatief nemen nog matig, dan kan de voorzitter het beste midden in de groep gaan staan en ieder steunen en vooruithelpen. Een goed functionerende OR floreert het beste met een delegerende voorzitter.