VERDIEPINGSARTIKEL

De inwerkingtreding van de Wet homologatie onderhands akkoord (WHOA)

Ook in 2021 zullen ondernemingen als gevolg van de coronacrisis niet alle rekeningen soepel kunnen betalen. Op uw afdeling komt dan een brief binnen waarin uw debiteur aangeeft dat hij niet in staat is om zijn schuld te voldoen.

Het kan ook omgekeerd: uw onderneming zit in een penibele situatie en vanuit uw financiële afdeling wordt de brief verzonden. Wat kan er in beide situaties gebeuren?


14 januari 2021 5 minuten Door redactie

Dit verdiepingsartikel wordt u aangeboden door Rendement Online en is geschreven door Susanna Tang, advocaat ondernemingsrecht bij Marxman Advocaten, e-mail: tang@marxman.nl, www.marxman.nl


Het liefst willen beide partijen, of het nu om uw debiteur gaat die de rekening niet kan voldoen, of om uw eigen onderneming die gebrek heeft aan liquide middelen, in zo’n geval een onderhands akkoord bereiken met de gezamenlijke schuldeisers.

De Wet homologatie onderhands akkoord (WHOA) die per 1 januari 2021 in werking is getreden, maakt het mogelijk dat uw onderneming een onderhands akkoord bereikt doordat de meerderheid van de schuldeisers ermee hebben ingestemd. Dit heeft als gevolg dat een individuele schuldeiser niet meer kan dwarsliggen, zoals dat tot 1 januari 2021 wel kon. Ook al zou hij willen weigeren, dan nog is hij verbonden aan het akkoord.

Startverklaring deponeren

Komt uw onderneming in aanmerking voor de WHOA (zie voorwaarden in het kader hieronder), dan kunt u zelf de procedure in gang zetten door een verklaring te deponeren bij de griffie van de rechtbank (de zogeheten startverklaring). In de startverklaring vermeldt u of het akkoord inmiddels is aangeboden aan de betrokken schuldeisers en of dit nog zal gaan gebeuren binnen een termijn van twee maanden.

Voorwaarden voor het goedkeuren van een onderhands akkoord of dwangakkoord

Het is aan de rechter om de verschillende aspecten van het akkoord af te wegen. Er moet wel aan een aantal voorwaarden zijn voldaan voordat de rechtbank een akkoord zal goedkeuren of een dwangakkoord zal opleggen bij de betrokken schuldeisers.

Om in aanmerking te komen voor de WHOA moet uw onderneming aan de volgende vereisten voldoen:

  • uw onderneming bevindt zich in een toestand waarin het redelijkerwijs aannemelijk is dat ze haar schulden niet kan voldoen;
  • het akkoord is noodzakelijk om een faillissement te voorkomen;
  • het akkoord is redelijk: de schuldeisers zijn erbij gebaat, of mogen er in ieder geval niet slechter uitkomen dan wanneer er sprake is van een faillissement van de organisatie;
  • uw onderneming heeft rendabele activiteiten;
  • één klasse van schuldeisers die ten minste twee derde van de waarde van de vorderingen binnen de klasse vertegenwoordigt, heeft ingestemd met het akkoord.

Schuldeisers starten akkoordprocedure

Daarnaast hebben de schuldeisers zelf het recht om een akkoordprocedure te starten. Zij moeten daarvoor eerst een verzoek indienen bij de rechtbank. Vervolgens zal de rechtbank een herstructureringsdeskundige aanwijzen die namens de schuldeisers, of een aantal van hen, een akkoord zal aanbieden.

De schuldenaar draagt de kosten van deze deskundige. Mocht een meerderheid van de schuldeisers de rechtbank hebben verzocht tot het aanwijzen van een deskundige, dan dragen de schuldeisers zelf de kosten.

Openbare of besloten procedure

Degene die de startverklaring heeft neergelegd bij de rechtbank kan nog een keuze maken om het akkoord aan te bieden volgens een openbare of besloten procedure. Bij de openbare akkoordprocedure kunt u het akkoord inschrijven in het Centraal Insolventieregister, het Handelsregister en de Staatscourant. Het akkoord is openbaar te raadplegen. Ook zullen alle zittingen van de rechtbank in het openbaar plaatsvinden.

Bij de besloten akkoordprocedure maakt u niet bekend dat er een akkoord wordt voorbereid door de schuldenaar of de herstructureringsdeskundige. De rechtbank zal de zaak achter gesloten deuren behandelen. De besloten akkoordprocedure biedt wel de mogelijkheid om het akkoord in alle rust tot stand te laten komen en negatieve publiciteit te omzeilen.

Accountant als expert inzetten bij naderend faillissement

De Commissie MKB van de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA) verwacht dat de WHOA in het mkb frequent zal worden toegepast. Zij pleit ervoor dat als een onderneming ervan gebruikmaakt, de rechtbank een deskundige benoemt die specialist is passend bij de (grootte van de) bijna omvallende onderneming.

Passend
De commissie vindt dat de huidige partijen die op dit moment reorganisaties en herstructureringen van (grote) ondernemingen begeleiden niet altijd passend zijn voor dezelfde werkzaamheden in het mkb. De mkb-accountant kan deze rol als deskundige op zich nemen, omdat hij over de noodzakelijke financieel-economische kennis van het mkb beschikt.

Door gebruik te maken van een onafhankelijke accountant met een passende aanvullende opleiding, kunnen de belangen van de schuldeisers, het behoud van ook de kleinere onderneming en de werkgelegenheid goed worden geborgd.

Ook moet de mkb-ondernemer de mogelijkheid krijgen zelf een onafhankelijke accountant als deskundige aan de rechtbank voor te stellen. De rechtbank heeft in dat geval geen aanwijzende maar een toetsende taak.

Het akkoord bepalen

Het staat de onderneming die schuldenaar is volkomen vrij om te bepalen hoe het akkoord eruit komt te zien. Denk aan kwijtschelding van een vordering, uitstel van betaling of beëindiging van een huurovereenkomst.

Verder heeft u de mogelijkheid om een keuze te maken in de schuldeisers en deze op te splitsen in verschillende klassen. Daarbij moet u rekening houden met de rechtspositie van schuldeisers op basis van de wet of een contract, zoals schuldeisers die in faillissement voorrang zouden hebben op het vermogen van de schuldenaar op grond van een pand- of hypotheekrecht. Of schuldeisers die een eigendomsvoorbehoud hebben bedongen bij geleverde zaken.

Verder moet u zich bewust zijn van het feit dat het akkoord voor de schuldeisers in een klasse dezelfde financiële gevolgen heeft. Het is niet zo dat de verschillende klassen een vergelijkbaar akkoord moeten krijgen. De schuldeisers die niet in een klasse zijn opgenomen, behouden namelijk hun vorderingen.

Stemmen per klasse schuldeisers

Er wordt per klasse schuldeisers gestemd over het akkoord. De stemming kan zowel fysiek als digitaal plaatsvinden. Een klasse van schuldeisers heeft ingestemd met het akkoord als het besluit is genomen door schuldeisers die gezamenlijk ten minste twee derde van het totaalbedrag aan vorderingen binnen de klasse vertegenwoordigd is.

Wanneer is het akkoord bindend?

Als er ten minste één klasse van schuldeisers met het akkoord heeft ingestemd, kan uw onderneming de rechtbank verzoeken om het akkoord te homologeren (goedkeuren). Keurt de rechtbank het homologatieverzoek goed, dan is het akkoord bindend voor uw onderneming als schuldenaar en voor alle stemgerechtigde schuldeisers.

Dit geldt ook voor schuldeisers die niet met het akkoord hebben ingestemd of geen stem hebben uitgebracht. Het is niet mogelijk om tegen deze beslissing van de rechtbank in hoger beroep of cassatie te gaan.

Een lang wetstraject

Om de WHOA was jarenlang veel te doen: het wetstraject duurde bijna acht jaar en de wet is door veel partijen becommentarieerd. Zo vond een aantal dat de positie van de mkb’er te wensen over liet in het oorspronkelijke wetsvoorstel.

Sindsdien zijn veel voorgestelde amendementen en moties aangenomen, waaronder een amendement dat regelt dat kleine mkb’ers en zzp’ers altijd recht houden op een minimumpercentage van het geld dat ze nog tegoed hebben.

Extra instrument schuldenaar

De WHOA moet de procedure rondom het bereiken van een onderhands akkoord met schuldeisers buiten faillissement vergemakkelijken. Dit vanuit de gedachte dat de voortzetting van een onderneming meer waarde heeft dan wanneer zij failliet gaat; ook voor schuldeisers en andere betrokkenen.

Ook biedt de WHOA een extra instrument aan de schuldenaar om zich te weren tegen schuldeisers die niet bereid zijn om in te stemmen met een akkoord. Er is voor een individuele schuldeiser geen prikkel meer om instemming te weigeren om daarmee een betere regeling te kunnen treffen.



Meer informatie over faillissementen vindt u in de toolbox Zo bent u voorbereid op een dreigend faillissement.