VERDIEPINGSARTIKEL

Gevolgen arrest Hoge Raad over box 3-heffing

Tegen de box 3-heffing in de IB zijn al heel wat rechtszaken aangespannen door belastingplichtigen. Het veronderstelde 4%-rendement in deze box (voor 2017) was namelijk niet haalbaar, vooral niet voor degenen die alleen spaarrekeningen hadden. De Hoge Raad heeft onlangs een oordeel gegeven over de jaren 2013 en 2014. Wat hebben deze arresten allemaal voor gevolgen?


6 september 2019 4 minuten Door redactie

Dit verdiepingsartikel wordt u aangeboden door Rendement online.


Ons hoogste rechtsorgaan heeft in een aantal arresten aangegeven dat voor de jaren 2013 en 2014 het in box 3 voor een lange reeks van jaren veronderstelde rendement van 4% niet meer haalbaar was, zonder dat de belastingplichtige daar risico’s voor zou hoeven te nemen. Er is sprake van een schending van artikel 1 van het Europees Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens (EVRM) omdat het zonder risico’s gemiddeld haalbare rendement voor 2013 en 2014 lager was dan 1,2%.

Naar een systeem van werkelijk rendement voor de vermogensrendementsheffing

Er zijn geen simpele oplossingen om de belasting op sparen en beleggen te laten stroken met het werkelijke rendement, dus moeten er keuzes gemaakt worden. Het kabinet wil namelijk wel graag dat de box 3-heffing straks ook uitvoerbaar blijft voor de Belastingdienst en dat bijvoorbeeld de vooringevulde aangifte overeind blijft. Maar een oplossing waarbij de heffing én aansluit bij het werkelijke rendement én voldoet aan de uitgangspunten heeft staatssecretaris Snel van Financiën niet kunnen vinden. De politiek moet dus keuzes gaan maken. Snel schetst daarom alvast een aantal afwegingen voor een nieuw stelsel. Om het allemaal behapbaar te houden voor de Belastingdienst zou bijvoorbeeld het aantal belastingplichtigen in box 3 omlaag moeten. Dat kan onder meer door de vrijstelling in die box omhoog te gooien. Dit jaar is vermogen tot € 30.360 vrijgesteld.

Morren

Ook onderzoekt Snel de mogelijkheden om in elk geval de morrende spaarders tegemoet te komen. De bewindsman wil met Prinsjesdag de resultaten daarvan klaar hebben. Eén optie is een aparte heffing voor Nederlanders die alleen maar sparen en niet beleggen. Zij zouden dan moeten afrekenen met de Belastingdienst op basis van het door hen behaalde werkelijke rendement.

Ontwijking

Maar Snel zegt er wel bij dat zo’n systeem ook weer ‘ontwijkingsmogelijkheden’ met zich meebrengt. Want beleggers zouden dan rond de peildatum hun vermogen even snel in het spaardeel kunnen parkeren.

Oplossing

Maar de Hoge Raad laat de taak om de vermogensrendementsheffing eerlijker te maken aan de wetgever over en geeft dus geen kant en klare oplossing waardoor belastingplichtigen niet weten waar ze aan toe zijn. De rechter geeft echter wel aan dat er ten aanzien van de heffing sprake moet zijn van een buitensporig zware last wil deze in strijd zijn met artikel 1 van het EVRM. Dit zal een individuele belastingplichtige, die bezwaar heeft aangetekend tegen de aanslagen IB 2013 en 2014, dan ook moeten gaan aantonen. Hierbij spelen het vermogen en inkomen (ook van de partner) een grote rol. De kans is dus aanwezig dat voor iemand met een hoog inkomen de buitengewone zware last niet geacht wordt aanwezig te zijn terwijl dit voor een persoon met een laag inkomen wel geldt. De toekomst zal moeten uitwijzen hoe de wetgever de onrechtvaardige box 3-heffing gaat aanpakken! De Belastingdienst heeft naar aanleiding van dit arrest op zijn site vermeld dat de fiscus de massaalbezwaarprocedures over de jaren 2013 tot en met 2016 afwijst. Is aan u uitstel van betaling verleend over deze jaren, dan moet u het uitgestelde bedrag van deze aanslag(en) nu betalen. Hierover ontvangt u geen brief van de fiscus. U moet dus uit eigen beweging betalen.

Belastingrente berekenen

De teller voor het vaststellen van de belastingrente voor de IB begint pas te lopen zes maanden na afloop van het belastingjaar. Voor de aangifte 2018 startte de rentetermijn dus per 1 juli 2019. Deze termijn eindigt zes weken na de datum op de aanslag. De fiscus brengt geen belastingrente in rekening als hij vóór 1 juli een aanslag oplegt. Duurt het opleggen van de aanslag langer dan drie maanden, dan is de rentetermijn beperkt tot negentien weken na ontvangst van uw aangifte. De deadline van 1 juli en de termijn van drie maanden gelden ook als u belasting terugkrijgt. De belastingrente voor de IB sluit aan bij de wettelijke rente voor niet-handelstransacties.

Belastingrente

Daarnaast zult u ook rekening moeten houden met de verschuldigde belastingrente (zie kader hierboven) die de Belastingdienst nog in rekening zal brengen. U kunt echter individueel verzoeken om een uitspraak van de fiscus waartegen u dan in beroep kunt gaan. Zo’n verzoek moet u wel binnen een redelijke termijn na de publicatie van de collectieve uitspraak in de Staatscourant hebben ingediend bij de inspecteur en het moet gaan om de vraag of het rendement van 4% een buitensporig zware last oplevert. Voor u betekent dit dus dat bij u de bewijslast ligt om aan te tonen dat de heffing voor u tot een buitensporig zware last heeft geleid. Dit zal in veel gevallen niet makkelijk zijn.

Niet in strijd met artikel 1

Al sinds de invoering van de box 3-heffing in 2001 zijn er rechtszaken aangespannen door belastingplichtigen die vinden dat de fiscus de box 3-heffing moet baseren op de daadwerkelijk behaalde rendementen en niet op de verwachte rendementen. Tot het arrest van de Hoge Raad werd steeds door rechters aangegeven dat de vermogensrendementsheffing niet in strijd was met artikel 1 van het EVRM.

Werkdruk

Dit kan dus leiden tot een flinke toename van de werkdruk bij de Belastingdienst. Vanuit de Tweede Kamer zijn er vragen gesteld over hoe Snel de bezwaren wil afhandelen in overeenstemming met het arrest van de Hoge Raad in het licht van de uitvoerbaarheid en extra administratieve lasten die het afwerken van de bezwaren/beroepen gaan opleveren. Bovendien zijn de Kamerleden benieuwd wat het arrest betekent voor de fictieve rendementen na de jaren 2013/2014, toen de rentes nog lager waren. De Belastingdienst wijst de bezwaren van de jaren hierna echter ook af (2015-2016), maar hier is dus nog geen concreet arrest van de Hoge Raad over geweest. Is dit dus niet wat al te voorbarig geredeneerd door de fiscus?

Massaal bezwaar IB 2018

Staatssecretaris Snel van Financiën heeft aangegeven dat ook de bezwaren tegen de box 3-heffing over 2018 aangewezen worden als massaal bezwaar. Belastingplichtigen die in aanmerking willen komen voor deze massaalbezwaarprocedure moeten dan wel individueel en op tijd een bezwaarschrift indienen. Een voorbeeld van zo’n bezwaarschrift vindt u op rendement.nl/fiscaaltools.