VERDIEPINGSARTIKEL

Een beter milieu begint bij uw OR

In 2050 moet Nederland CO2-neutraal zijn. Een belangrijke rol is hierbij weggelegd voor het bedrijfsleven. Ondernemingen moeten maatregelen treffen om de klimaatdoelen te kunnen behalen. Uw OR kan de drijvende kracht zijn achter de verduurzaming van uw organisatie. Dit bent u zelfs wettelijk verplicht. Er rust dus een grote verantwoordelijkheid op uw OR-schouders. Hoe pakt u dit aan?


12 april 2021 4 minuten Door redactie

Dit verdiepingsartikel wordt u aangeboden door Rendement Online


Naar schatting is de wereldwijde CO2-uitstoot vorig jaar met 7% gedaald. Die daling is vooral te danken aan de economische stagnatie als gevolg van de coronacrisis. Als de wereldeconomie weer opleeft, heeft deze daling op de totale uitstoot tot 2050 een verwaarloosbaar effect. Er is dus (veel) meer nodig om de klimaatdoelen uit het Parijs-akkoord (zie kader hieronder) te halen. Ook het bedrijfsleven draagt hierin een verantwoordelijkheid. Het is uw OR om uw bestuurder ertoe aan te zetten dat hij zijn verantwoordelijkheid ook neemt.

Milieubelasting

Uw OR moet bevorderen dat uw bestuurder in alle bedrijfsprocessen zo goed mogelijk zorg draagt voor het milieu en dat de milieubelasting van uw organisatie tot een minimum beperkt blijft. Dit staat in artikel 28, lid 4 WOR. Bij zijn beslissingen moet uw bestuurder rekening houden met de milieueffecten en hij moet actief maatregelen treffen die een positief effect hebben op het milieu. Dit kan op beleidsmatig, organisatorisch of bijvoorbeeld administratief niveau. Daarbij moet hij uw OR om advies vragen (artikel 25, lid 1l WOR), dus ook op die manier kan uw OR zijn stempel drukken op het beleid.

Akkoord van Parijs

In december 2015 werd tijdens de klimaattop in Parijs een nieuw VN-klimaatakkoord gesloten. Doel van het akkoord is om de opwarming van de aarde te beperken tot ruim onder de 2° Celsius. Om dit doel te behalen, moet Nederland in 2030 minimaal 49% minder CO2 uitstoten dan in 1990.

 

Uit berekeningen van het Centraal Planbureau en het Planbureau voor de Leefomgeving bleek in maart 2019 al dat Nederland deze doelstelling niet gaat halen met de huidige maatregelen.

Visie van de OR op het milieu

Zorg ervoor dat uw OR een heldere visie heeft op het milieu. Breng daarom eerst in kaart hoe groot de milieubelasting van uw organisatie is. Uw bestuurder moet uw OR desgevraagd alle informatie op dit gebied geven die u hierbij nodig heeft (artikel 31 WOR). Uit deze gegevens kunt u afleiden waar ruimte zit voor verbetering.

Inventariseer ook welke ideeën uw achterban heeft om het milieu (meer) te ontlasten. Werknemers weten hoe het er op de werkvloer aan toe gaat en hebben misschien goede ideeën over welke processen milieuvriendelijker kunnen.

Breng het milieu onder de aandacht

Er zijn verschillende manieren om het milieu onder de aandacht te brengen in uw organisatie. Uw OR kan bijvoorbeeld:

  • het integrale milieubeleid van uw organisatie beoordelen;
  • aansturen op KAM-beleid (geïntegreerde zorg voor Kwaliteit, Arbo en Milieu);
  • bij uw achterban het milieubewustzijn vergroten;
  • toetsen of uw organisatie de afgesproken maatregelen in de praktijk ook daadwerkelijk uitvoert;
  • milieuzaken standaard op de agenda van de overlegvergadering zetten;
  • bij ieder advies- of instemmingsverzoek de milieueffecten ervan (laten) toetsen;
  • uw initiatiefrecht (artikel 23, lid 3 WOR) gebruiken om bij uw bestuurder een milieuzorgplan in te dienen.

Gevolgen klimaatverandering voor arbeidsomstandigheden

Temperatuurstijging kan ernstige gezondheidsklachten veroorzaken. De Internationale Arbeidsorganisatie verwacht dat er wereldwijd 80 miljoen fulltime banen verloren gaan als de gemiddelde temperatuur met 1,5° C stijgt.

 

Veel buitenwerk wordt onmogelijk, omdat het lichaam hoge temperaturen slecht verdraagt. Boven de 31° C neemt de productiviteit met bijna de helft af. Bij nog hogere temperaturen kan hittestress ontstaan. Ook worden werknemers blootgesteld aan meer uv-straling en is de luchtkwaliteit vaak slechter bij warm weer.

 

Ziekten

Door klimaatverandering komen er ook nieuwe insecten en andere organismen naar Nederland, die exotische ziekten kunnen overbrengen. Een vervolgrisico is meer water- en luchtvervuiling door de inzet van meer bestrijdingsmiddelen.

VGWM-commissie

Het is raadzaam om een zogeheten VGWM-commissie in te stellen (VGWM staat voor Veiligheid, Gezondheid, Welzijn en Milieu). Deze OR-commissie kan zich onder andere richten op alle milieuzaken in uw organisatie. Uw OR mag ook een externe deskundige inschakelen (artikel 16 WOR). Zo’n specialist kan u helpen bij het interpreteren van alle gegevens en bij het formuleren van een realistisch milieuplan. Kernvragen bij het opstellen van een milieuplan zijn:

  • Zijn er in uw organisatie mogelijkheden om minder energie, water en elektriciteit te verbruiken?
  • Hoe kan uw organisatie bijdragen aan de bescherming en het herstel van natuur en milieu?
  • Hoe kan uw organisatie de uitstoot van broeikasgassen beperken?
  • Hoe kan uw organisatie milieuschade voorkomen?

Effecten van de coronamaatregelen voor het milieu

In uw milieuzorgplan kunt u ook direct de effecten van de coronamaatregelen meenemen. De lockdown heeft bijvoorbeeld geleid tot veel minder reisbewegingen. Werknemers gaan niet meer iedere dag naar kantoor en veel vergaderingen en andere bijeenkomsten vinden tegenwoordig online plaats. Een goed thuiswerkbeleid kan voor uw organisatie dus een manier zijn om haar impact op het milieu te verminderen.

Heeft uw organisatie nog geen thuiswerkbeleid, dan kunt u, in overleg met bijvoorbeeld de arbodeskundige, hiervoor een voorstel uitwerken. Na ruim een jaar thuiswerken en online vergaderen heeft uw OR vast goede ideeën over wat voor uw organisatie het beste werkt.

Beoordeling van het thuiswerkbeleid

Als uw bestuurder besluit om een thuiswerkbeleid in te voeren, of dit te wijzigen of in te trekken, moet hij eerst langs uw OR. Uw OR heeft immers instemmingsrecht bij de arboaspecten van het thuiswerkbeleid (artikel 27, lid 1d WOR). Neem bij de beoordeling ook de milieueffecten mee.

Als uw OR van mening is dat het beleid beter kan, kunt u aan uw bestuurder kenbaar maken onder welke voorwaarden u wél bereid bent om ermee in te stemmen.

Maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO)

Uw bestuurder heeft een belangrijke verantwoordelijkheid in de keuzes die hij maakt. Het is aan hem om in zijn bedrijfsvoering te kiezen voor maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO). Bij MVO zijn de organisatiebelangen structureel in balans met de belangen voor mens en milieu.

Een goed argument om uw bestuurder te overtuigen: met een goed milieubeleid en energiebesparende maatregelen draagt hij niet alleen bij aan een beter klimaat en milieu, hij kan er vaak ook geld mee besparen. Bovendien levert het uw organisatie een goed imago op, en dat is ook nooit weg!