VERDIEPINGSARTIKEL

Hoe verwerkt u gegevens van gemoedsbezwaarde werknemers?

De volksverzekeringen en de werknemersverzekeringen zijn in Nederland verplicht voor alle werkenden. Sommige willen echter geen gebruik maken van deze verzekeringen vanwege hun levensovertuiging. Deze zogenoemde gemoedsbezwaarden kunnen dan een ontheffing krijgen. Het is belangrijk om te weten hoe u dit verwerkt in de salarisadministratie.


22 mei 2020 4 minuten Door redactie

Dit verdiepingsartikel wordt u aangeboden door Rendement Online


In principe moet u op het loon van elke werknemer premie volksverzekeringen inhouden. Verder betaalt u premies werknemersverzekeringen en – in verreweg de meeste gevallen – de werkgeversbijdrage voor de Zorgverzekeringswet (ZVW). Sommige werknemers willen echter niet sociaal verzekerd zijn vanwege hun levensovertuiging. In dat geval kunnen zij een ontheffing aanvragen voor de volksverzekeringen en en de werknemersverzekeringen.

Ontheffing wegens gemoedsbezwaren

Werknemers kunnen de ontheffing aanvragen bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). Als de SVB de aanvraag voor de ontheffing goedkeurt, krijgt de werknemer een ‘Ontheffing wegens gemoedsbezwaren’. Hierin staat voor welke verzekeringen de ontheffing geldt. U moet een kopie van dat document in de salarisadministratie bewaren.

De SVB geeft de ontheffinggegevens van de werknemer daarna door aan diverse overheidsinstanties. De gegevens gaan onder meer naar het Centraal Administratie Kantoor (CAK) in verband met de Wet langdurige zorg (WLZ) en de ZVW, naar UWV in verband met de werknemersverzekeringen en naar de Belastingdienst in verband met de extra te betalen belastingen.

Ontheffing is 5 jaar geldig

Een ontheffing wegens gemoedsbezwaren blijft 5 jaar geldig. Daarna moet een werknemer deze opnieuw aanvragen als hij nog steeds gemoedsbezwaard is. Blijf hier alert op, want het zou dus kunnen dat u na die 5 jaar weer regulier loonheffingen moet inhouden en betalen. Stel dus een reminder in, zodat u op tijd de aanpassing doorvoert of aan de werknemer een nieuwe ontheffing vraagt.

Premievervangende loonbelasting

De werknemer kan een ontheffing vragen voor één of meer van de volksverzekeringen. Dit zijn de Algemene ouderdomswet (AOW), de Algemene nabestaandenwet (ANW) en de WLZ. Een werknemer kan bijvoorbeeld alleen gemoedsbezwaard zijn voor de ANW en niet voor de WLZ en AOW, of een andere mogelijke combinatie. Als een werknemer een ontheffing heeft voor de WLZ, geldt die ook voor de ZVW.

AOW-uitkering uit spaarrrekening voor gemoedsbezwaarden

Bij een gemoedsbezwaarde werknemer met een ontheffing voor de volksverzekering houdt u geen premie in, maar houdt u premievervangende loonbelasting in op het brutoloon. De premievervangende loonbelasting is even hoog als de premie die u anders zou inhouden. Deze belasting stort de fiscus op een spaarrekening bij de SVB. Als een werknemer de AOW-gerechtigde leeftijd bereikt, ontvangt hij een uitkering uit die spaarrekening voor gemoedsbezwaarden. Dit gaat door totdat deze pot leeg is. Deze uitkering is even hoog als de AOW-uitkering.

Werkgeversheffing blijft onveranderd

Heeft een werknemer ontheffing voor de WLZ, dan hangt het ervan af of u normaal gesproken de werkgeversbijdrage voor de Zorgverzekeringswet of de werknemersheffing voor de Zorgverzekeringswet moet toepassen. Er zijn dus twee situaties mogelijk.

  1. U betaalt normaal gesproken de werkgeversheffing ZVW: dat laat u zo. U betaalt dus geen bijdragevervangende loonbelasting. U verwerkt deze op dezelfde manier in de aangifte loonheffingen als bij een niet-gemoedsbezwaarde werknemer.
  2. U houdt een bijdragevervangende loonbelasting in als u normaal gesproken een bijdrage ZVW inhoudt op het nettoloon van de werknemer. De bijdragevervangende loonbelasting is even hoog als de werkgeversbijdrage Zorgverzekeringswet.

Zorgkosten vergoed via CAK

Met bijdragevervangende belasting bouwt de werknemer een saldo op bij het CAK. Daarmee vergoedt de organisatie eventuele zorgkosten. Wanneer de ontheffing niet geldt voor alle volksverzekeringen, houdt u toch premievervangende en eventueel bijdragevervangende loonbelasting in voor alle volksverzekeringen en voor de ZVW.

Er zijn geen aparte rubrieken voor premievervangende loonbelasting

Bij de aangifte loonheffingen geeft u de premievervangende loonbelasting aan in de rubriek ‘Ingehouden loonbelasting/premie volksverzekeringen’. De bijdragevervangende loonbelasting vermeldt u in de rubriek bij ‘Ingehouden bijdrage Zorgverzekeringswet’. Hier zijn dus geen aparte rubrieken voor. Het is belangrijk dat u de premie- en bijdragevervangende loonbelasting in de juiste rubrieken vermeldt. Deze belasting vult namelijk de spaarrekeningen die SVB en het CAK beheren voor de gemoedsbezwaarden voor de AOW en hun zorgkosten. Gebruikt u niet de juiste rubrieken? Dan moet u deze fout zo snel mogelijk herstellen met correctieberichten.

Reguliere premie verschuldigd

Bij de werknemersverzekeringen heeft de werknemer veel minder te kiezen en is alleen een ontheffing voor alle verplichte verzekeringen mogelijk. Dit was anders tot 2011. Ontheffingen die de SVB of UWV vóór die tijd voor een of meer werknemersverzekeringen heeft afgegeven, blijven geldig totdat ze verlopen of worden ingetrokken. De werknemersverzekeringen bestaan uit de Ziektewet (ZW), de Werkloosheidswet (WW) en de Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (WIA).

Bij een ontheffing voor werknemersverzekeringen betaalt uw organisatie regulier de verschuldigde premies. U verwerkt die in de aangifte op dezelfde manier als bij niet-gemoedsbezwaarde werknemers. Van een premievervangende loonbelasting is dus geen sprake. U mag ook gewoon maximaal 50% van de premiecomponent WGA van de gedifferentieerde premie Werkhervattingskas (Whk) verhalen op het nettoloon van de werknemer. Ook als hij hiervoor niet verzekerd is vanwege zijn gemoedsbezwaren.

Private aanvulling WW

Als u gebruikmaakt van de Private aanvulling van de WW en loongerelateerde WGA (PAWW), hoeft u geen bijdrage in te houden voor werknemers die een verklaring hebben als gemoedsbezwaarde tegen elke vorm van verzekering. U laat dan de Stichting PAWW – de organisatie die de PAWW-regeling uitvoert – weten welke werknemers gemoedsbezwaard zijn. En uiteraard moet u ook de verklaring van de SVB in uw administratie bewaren.

Rubrieken jaaropgaaf hernoemen

U heeft geen aparte jaaropgaaf nodig voor gemoedsbezwaarde werknemers. Als u het model van Rendement of een eigen versie van een jaaropgaaf gebruikt, hoeft u alleen de namen van de rubrieken ‘ingehouden loonbelasting/premie volksverzekeringen’ en ‘ingehouden bijdrage Zorgverzekeringswet’ aan te passen.

U vermeldt in plaats daarvan ‘ingehouden loonbelasting/premievervangende loonbelasting’ en ‘ingehouden bijdragevervangende loonbelasting’. Vervolgens vermeldt u de bedragen van de premievervangende loonbelasting en de bijdragevervangende loonbelasting in die rubrieken.

De bezwaarde werkgever

Werkgevers kunnen - onder voorwaarden - ook gemoedsbezwaard zijn en een ontheffing krijgen van de premieplicht.

Ontheffing aanvragen
Net zoals de werknemer, vraagt de gemoedsbezwaarde werkgever een ontheffing voor de verzekeringsplicht aan bij de Sociale Verzekeringsbank (SVB). Als de SVB akkoord gaat, ontvangt de werkgever hiervoor een ‘Ontheffing wegens gemoedsbezwaren’. Deze ontheffing blijft 5 jaar geldig.

Premievervangende loonbelasting
In plaats van de premies volksverzekeringen en werknemersverzekeringen houdt u voor alle werknemers een premievervangende loonbelasting in. De ontheffing geldt voor alle volksverzekeringen en werknemersverzekeringen. U moet dus voor alle volksverzekeringen de premievervangende loonbelasting inhouden en afdragen.

Zorgkosten en AOW
De SVB geeft de ontheffing voor de WLZ en ZVW door aan het CAK. Bij deze organisatie bouwt de werkgever met het geld van de voor hem afgedragen premievervangende loonbelasting een saldo op. De organisatie gebruikt dat saldo om zijn zorgkosten te vergoeden. De SVB keert een uitkering Gemoedsbezwaarden uit aan gemoedsbezwaarde werkgevers die de AOW-leeftijd bereiken. Deze uitkering is even hoog als een AOW-uitkering.