VERDIEPINGSARTIKEL

Een aantal veelgestelde vragen over ouderschapsverlof op een rij

Een werknemer met een kind tot acht jaar oud, kan een verzoek bij u indienen om ouderschapsverlof op te nemen. De werknemer neemt dan voor een gedeelte van zijn arbeidsduur verlof op, om de zorg voor het kind beter te kunnen combineren met het werk. Het ouderschapsverlof is in principe onbetaald, maar in de cao kunnen afwijkende afspraken zijn gemaakt. Wat moet u verder over deze verlofvorm weten?


3 april 2019 11 minuten Door redactie

Dit verdiepingsartikel wordt u aangeboden door Rendement online.


Het komt waarschijnlijk regelmatig voor dat een werknemer bij u aanklopt met het verzoek om ouderschapsverlof op te nemen. De basisregels zijn wel bekend: de werknemer heeft recht op maximaal 26 keer het aantal werkuren per week aan ouderschapsverlof. Een voorbeeld: als een werknemer op basis van zijn arbeidsovereenkomst 32 uur per week werkt, kan hij 832 uur ouderschapsverlof opnemen. Maar weet u ook wat het voordeel is van ouderschapsverlof ten opzichte van het verminderen van de arbeidsduur en of een werknemer zijn ouderschapsverlof kan intrekken als hij ziek wordt? HR Rendement zet een aantal veelgestelde vragen en antwoorden over ouderschapsverlof voor u op een rij.


1. Hoe moet een werknemer het ouderschapsverlof aanvragen?
De werknemer moet ten minste twee maanden voor de gewenste ingangsdatum van het ouderschapsverlof schriftelijk een verlofverzoek bij u indienen. In dit verzoek moet hij ook aangeven hoe hij het verlof wil spreiden.

2. Geldt er een maximale periode waarin de werknemer het ouderschapsverlof mag opnemen?
Nee, een werknemer moet in zijn verzoek om ouderschapsverlof op te nemen aangeven hoe het verlof wil spreiden. Hij kan er bijvoorbeeld voor kiezen om gedurende een jaar de helft van zijn arbeidsduur aan verlof op te nemen en de helft te blijven werken. Hij kan u echter ook verzoeken om het verlof te spreiden over een langere periode dan een jaar of om meer dan de helft van zijn arbeidsuren per week verlof op te nemen. De werknemer kan ook voorstellen om het ouderschapsverlof in één keer (fulltime) op te nemen. Daarnaast kan de werknemer ervoor kiezen om het verlof op te splitsen in verschillende periodes. Bij al deze verschillende vormen blijft de totale duur van het verlof hetzelfde; de werknemer neemt het alleen op een andere manier op.

Andere belangrijke weetjes over het ouderschapsverlof

  • Een werknemer heeft recht op ouderschapsverlof voor zijn kind, adoptiekind, pleegkind, stiefkind en erkend kind.
  • Beide ouders hebben recht op het ouderschapsverlof.
  • Het ouderschapsverlof moet worden opgenomen voordat het kind acht jaar wordt. Op het moment dat het kind acht is, vervalt het resterende deel ouderschapsverlof.
  • Een werknemer heeft direct recht op ouderschapsverlof. Hij hoeft hiervoor dus niet meer minimaal een jaar in dienst te zijn, zoals voor 2015 het geval was.



3. Mag ik een verzoek om ouderschapsverlof op te nemen weigeren?
Nee, u mag een verzoek om ouderschapsverlof op te nemen niet weigeren. U mag de gewenste spreiding van het verlof wel wijzigen als u hiervoor een zwaarwegend bedrijfsbelang heeft. U moet dan kunnen aantonen dat u onoverkomelijke problemen krijgt als het verlof wordt opgenomen zoals de werknemer dat voorstelt. Dit mag tot vier weken voor de ingangsdatum van het verlof. Laat u niets aan de werknemer weten, dan mag hij ervan uitgaan dat hij het ouderschapsverlof mag opnemen zoals hij dat heeft voorgesteld.

4. Heeft een werknemer opnieuw recht op ouderschapsverlof bij een tweede kind? En hoe zit dit bij een tweeling?
Een werknemer heeft per kind recht op maximaal 26 keer het aantal werkuren per week aan ouderschapsverlof. Krijgt een werknemer nog een kind op het moment dat hij nog een restant ouderschapsverlof heeft, dan wordt dit bij elkaar opgeteld. Een werknemer hoeft dus niet eerst het ouderschapsverlof van het ene kind op te maken voordat hij recht heeft op het ouderschapsverlof voor het andere kind. Bij een tweeling heeft een werknemer recht op het dubbele aantal uren ouderschapsverlof.

5. Wat is het voordeel voor de werknemer van ouderschapsverlof ten opzichte van een verzoek om minder contracturen te werken?
Het meest voor de hand liggende voordeel is dat er in de cao afgesproken kan zijn dat de werknemer tijdens het ouderschapsverlof (gedeeltelijk) loon krijgt doorbetaald. Een ander voordeel voor de werknemer is dat hij na het opnemen van ouderschapsverlof recht houdt op de arbeidsduur die in de arbeidsovereenkomst is afgesproken. Bij een vermindering van de arbeidsduur heeft een werknemer dit recht niet, al kan hij na een jaar wel weer een verzoek indienen om zijn arbeidsduur te vermeerderen. Daarnaast kan in de cao of het personeelsreglement zijn afgesproken dat de pensioenopbouw blijft doorlopen tijdens het ouderschapsverlof. Vermindert een werknemer zijn arbeidsduur, dan bouwt hij over deze uren sowieso niets meer op.

6. Bouwt een werknemer vakantiedagen op over het ouderschapsverlof?
In principe bouwt een werknemer over onbetaald ouderschapsverlof geen vakantiedagen op. In de cao of het personeelsreglement kunnen afwijkende afspraken zijn gemaakt.

7. Heeft een werknemer recht op een compensatiedag als zijn ouderschapsverlofdag op een feestdag valt?
Dit hangt af van de afspraken die er in uw cao of het personeelsreglement zijn gemaakt hierover. Zijn er geen afspraken gemaakt over het compenseren van een vaste ouderschapsverlofdag die op een feestdag valt, dan kunt u ervan uitgaan dat u geen compensatie hoeft te bieden. In de praktijk zijn hierover vaak discussies, omdat u werknemers die verlof opnemen hiermee in feite benadeeld ten opzichte van werknemers die dit verlof niet opnemen. Zo’n situatie doet zich ook voor bij parttimers. In zo’n geval kan een jaarurensysteem een oplossing zijn, waarbij u bekijkt op hoeveel vrije (feestdag) uren een parttimer evenredig in een jaar recht heeft. Zo’n systeem zou u ook kunnen aanhouden voor werknemers die ouderschapsverlof opnemen, maar dit is wel een behoorlijke administratieve klus.

8. Moet ik bij ziekte ook loon doorbetalen over de ouderschapsverlofuren?
Nee, bij ziekte van een werknemer hoeft u in principe geen loon door te betalen over zijn ouderschapsverlofuren. Uiteraard houdt de werknemer wel recht op loon voor zijn reguliere arbeidsuren. Let er wel op dat in de cao of arbeidsovereenkomst kan zijn afgesproken dat uw organisatie tijdens het ouderschapsverlof (een gedeelte van het) loon doorbetaalt. In dat geval moet u deze uren wel doorbetalen tijdens ziekte.

9. Mag een werknemer zijn ouderschapsverlof intrekken als hij ziek wordt?
Ja, een werknemer heeft het recht om zijn aanvraag voor ouderschapsverlof in te trekken of het al ingegane ouderschapsverlof op te schorten als er sprake is van onvoorziene omstandigheden, zoals ziekte. U kunt zo’n verzoek wel weigeren als u hiervoor een zwaarwegend bedrijfsbelang heeft. Hier zal echter niet snel sprake van zijn. Bovendien mag u een termijn van vier weken hanteren voordat het ouderschapsverlof kan worden opgeschort. Houd er wel rekening mee dat in de cao afwijkende afspraken kunnen staan.

10. Een werknemer heeft bij zijn vorige werkgever al een gedeelte van zijn ouderschapsverlof opgenomen, kan hij bij de nieuwe werkgever dan het restant opnemen? En hoe zit dit als de werknemer bij de nieuwe werkgever een andere arbeidsduur heeft?
Een werknemer heeft het recht om zijn resterende ouderschapsverlof mee te nemen naar een nieuwe werkgever. De oude werkgever moet hiervoor een verklaring aan de werknemer geven waarin staat op hoeveel uur ouderschapsverlof hij nog recht heeft. Gaat de werknemer bij een nieuwe werkgever meer of minder uren werken, dan moet het recht op ouderschapsverlof opnieuw berekend worden. U doet dit als volgt:

  1. Stel vast hoeveel uur ouderschapsverlof een werknemer had op basis van zijn arbeidsduur bij zijn vorige werkgever.
  2. Haal daar het aantal uur ouderschapsverlof af dat hij bij deze werkgever al heeft opgenomen.
  3. Deel het aantal uur dat hij nog te goed zou hebben door het aantal uur dat hij bij zijn vorige werkgever werkzaam was per week.
  4. De uitkomst vermenigvuldigt u met de nieuwe arbeidsduur van de werknemer.

U weet dan precies op hoeveel uur ouderschapsverlof de werknemer nog recht heeft bij uw organisatie.

11. Hoe moet ik de transitievergoeding berekenen van een werknemer die ouderschapsverlof heeft opgenomen?
Bij het berekenen van de transitievergoeding moet u uitgaan van de arbeidsduur die in de arbeidsovereenkomst van de werknemer is afgesproken. U gaat dus uit van zijn oorspronkelijke salaris zonder de opname van het ouderschapsverlof hierbij te betrekken.