VERDIEPINGSARTIKEL

Webmodule geeft straks zekerheid over arbeidsrelatie met opdrachtnemers

Als uw onderneming een opdracht belegt bij een opdrachtnemer, wilt u natuurlijk zekerheid over de arbeidsrelatie. De financiële belangen zijn immers groot. Tot 1 mei 2016 was daar de Verklaring Arbeidsrelatie (VAR) voor. Sinds die is vervangen door de Wet DBA, weten opdrachtgevers en opdrachtnemers niet goed meer waar ze aan toe zijn. Een webmodule moet zo snel mogelijk weer duidelijkheid geven. Wat staat er op stapel?


19 augustus 2020 4 minuten Door redactie

Dit verdiepingsartikel wordt u aangeboden door Rendement Online en René Keuzenkamp, adviseur loonheffing en sociale verzekeringen bij HLB Van Daal Adviseurs en Accountants, www.hlb-van-daal.nl


De Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties (DBA) en de bijbehorende modelovereenkomsten hebben niet de duidelijkheid en rust gebracht die de overheid voor ogen had. Er is zelfs zo veel onduidelijkheid dat de Belastingdienst met betrekking tot dienstbetrekkingen op dit moment maar heel beperkt handhaaft. Uw onderneming kan alleen een naheffingsaanslag of boete krijgen als de fiscus u als kwaadwillend ziet, of als u aanwijzingen van de Belastingdienst niet heeft opgevolgd.

Minimumtarief en zelfstandigenverklaring

Het is dus duidelijk dat er een vervanger nodig is voor de Wet DBA. Het kabinet verkende eerder al de mogelijkheden van een minimumtarief en een zelfstandigenverklaring voor zelfstandigen zonder personeel (zzp’ers) die een hoog tarief gebruiken. Deze maatregelen voor de onderkant van de arbeidsmarkt (het minimumtarief) en die voor de bovenkant van de arbeidsmarkt (de zelfstandigenverklaring) bleken echter onhaalbaar en worden niet verder uitgewerkt.

De webmodule kan naar verwachting dit najaar gebruikt gaan worden in de vorm van een pilot

Het kabinet ziet een webmodule die helpt bij het kwalificeren van de arbeidsrelatie op dit moment wél als de gewenste oplossing. De webmodule kan naar verwachting dit najaar daadwerkelijk gebruikt gaan worden in de vorm van een pilot. Na een half jaar gebruik van de pilot zal bekeken worden in hoeverre weer gehandhaafd kan worden.

Uitstel van handhaving

Het huidige uitstel van handhaving van de Wet DBA loopt af op 1 januari 2021. Het kabinet zal in het najaar een beslissing nemen over verdere verlenging van het uitstel. Het ziet er echter niet naar uit dat de Belastingdienst de ‘normale’ handhaving per 1 januari 2021 zal hervatten, aangezien de webmodule dan nog geen half jaar in gebruik is.

De bezwaren tegen de VAR

De Verklaring arbeidsrelatie (VAR) was een verklaring van de Belastingdienst die opdrachtgevers zekerheid gaf over de vergoeding die zij een natuurlijk persoon voor werkzaamheden betaalden. De opdrachtgever wist met behulp van de verklaring hoe deze vergoeding voor de loonheffingen werd gekwalificeerd. 

 

Risico
Mocht achteraf blijken dat de arbeidsrelatie anders was dan opgenomen in de verklaring, dan had dit in principe alleen gevolgen voor de opdrachtnemer. Opdrachtnemers profiteerden ook van zekerheid voor de opdrachtgever, omdat zij makkelijker opdrachten kregen als de opdrachtgevers het risico van inhoudingsplicht konden uitsluiten.

In de praktijk vulden opdrachtnemers de vragen voor de VAR zo in dat het gewenste resultaat eruit kwam. De behoefte ontstond om de opdrachtgever meer verantwoordelijkheid te geven, zodat misbruik en schijnzelfstandigheid zouden afnemen.

Met de webmodule beoogt het kabinet een hulpmiddel te ontwikkelen om opdrachtgevers duidelijkheid – en waar mogelijk zekerheid – te geven over de kwalificatie van de arbeidsrelatie van opdrachtnemers voor de loonheffingen. Het gebruik van de webmodule wordt niet verplicht; u kunt zelf kiezen of u deze in de toekomst wel of niet wilt invullen.

Strafpunten voor dienstbetrekking

De webmodule zal bestaan uit een gewogen vragenlijst. Op dit moment bevat de vragenlijst zo’n 38 vragen waarbij op basis van de antwoorden strafpunten kunnen worden opgelegd. Hoe meer strafpunten u bij het invullen voor een bepaalde opdracht krijgt, hoe groter volgens de webmodule de kans is op een dienstbetrekking bij deze opdracht.

De vragen in de webmodule hebben onder meer betrekking op:

  • de duur van de opdracht;
  • de tijdsbesteding aan de opdracht;
  • doorbetaling bij ziekte en vakantie;
  • eerdere werkzaamheden voor de opdrachtgever;
  • of de opdrachtnemer werkzaamheden verricht die bij dezelfde organisatie ook door werknemers worden verricht. 

De vragen in de webmodule komen grotendeels overeen met de eerder gepubliceerde handreiking ‘beoordeling gezagsverhouding’ die achter in het Handboek Loonheffingen is opgenomen.

3 uitkomsten uit webmodule

Het invullen van de webmodule kan leiden tot 3 mogelijke uitkomsten:

  1. Indicatie dienstbetrekking
  2. Geen oordeel mogelijk (twijfel)
  3. Opdrachtgeversverklaring

Als op basis van uw antwoorden de conclusie is dat buiten dienstbetrekking kan worden gewerkt, ontvangt u als opdrachtgever een opdrachtgeversverklaring. Die geeft u de zekerheid dat u voor de opdracht waarvoor u de webmodule heeft ingevuld, geen loonheffingen hoeft af te dragen. De vrijwaring geldt uiteraard alleen voor zover de vragen in de webmodule naar waarheid zijn ingevuld en er in de praktijk ook in lijn met die antwoorden wordt gewerkt.

De Belastingdienst heeft de weging van de vragen voor de webmodule al vastgelegd

Weging van de vragen 

Ook al is de webmodule nog geen feit, u kunt zich nu al op de komst ervan gaan voorbereiden. Contracten die uw onderneming nu gaat afsluiten met opdrachtnemers lopen in het jaar 2021 immers mogelijk nog door. Hier wilt u dus eigenlijk nu al duidelijkheid over hebben. U heeft hier ook al een hulpmiddel voor, want de webmodule werkt weliswaar nog niet, maar de Belastingdienst heeft de weging van de vragen al wel vastgelegd. De huidige gewogen vragenlijst geeft een goede indicatie van hoe er nu tegen de beoordeling van de arbeidsrelatie wordt aangekeken. U heeft dus nog geen zekerheid, maar al wel duidelijkheid.

Sturing geven aan de arbeidsrelatie

Als u de gewogen vragenlijst gebruikt bij het aangaan van de opdracht, kunt u de inschatting maken of er mogelijk sprake is van een dienstbetrekking. Sterker nog: u kunt dankzij de strafpunten per vraag – die ook gepubliceerd zijn – ook sturing geven aan de arbeidsrelatie. U ziet immers wat de gevolgen zijn van een aanpassing van de afspraken.

Veel zaken zullen daarbij niet of moeilijk aan te passen zijn. Denk hierbij aan de reden waarom u iemand inhuurt, of het gegeven dat er werknemers zijn die vergelijkbaar werk doen. Maar u kunt samen met de opdrachtnemer wel bepalen of u door wilt betalen tijdens vakantie en ziekte, aan welke regels de opdrachtnemer zich moet houden, hoe flexibel hij zijn werk in kan richten en wie de materialen financiert die de opdrachtnemer gebruikt.

De bezwaren tegen de BGL

De eerste poging om de VAR te vervangen was de Beschikking geen loonheffingen (BGL). Om de arbeidsrelatie voor een BGL te bepalen, moest de opdrachtnemer vragen invullen in een webmodule. De opdrachtgever moest de informatie vervolgens voorafgaand aan de opdracht controleren. Het voorstel voor de BGL is uiteindelijk niet aangenomen. De grootste bezwaren waren:

  • Het was administratief erg belastend.
  • Er is al langere tijd contact tussen opdrachtgever en opdrachtnemer voordat de onderlinge relatie voor de loonheffingen duidelijk is.
  • De beschikking gaf alleen zekerheid als de werkwijze overeenkwam met de informatie op de beschikking.

Balans
De Wet deregulering beoordeling arbeidsrelaties (DBA) die toen voor de BGL in de plaats kwam, moest de verantwoordelijkheden van de opdrachtnemer en de opdrachtgever bij het beoordelen van hun arbeidsrelatie beter in balans brengen. Dit zou het makkelijker maken om bij de opdrachtgever te handhaven en het probleem van schijnzelfstandigheid terugdringen.

De opdrachtgeversverklaring door middel van een webmodule lijkt in werkwijze en rechtsgevolgen enorm op de gestrande Beschikking geen loonheffingen. De bezwaren van toen zijn daarom in zekere mate ook van toepassing op de opdrachtgeversverklaring die uit de webmodule moet komen. Toch zal de weerstand dit keer waarschijnlijk lager zijn, omdat opdrachtgevers en opdrachtnemers zitten te springen om zekerheid.

Geen zekerheid, wel duidelijkheid

U kunt op dit moment nog geen zekerheid ontlenen aan de uitkomst van de gewogen vragenlijst. Maar u kunt als opdrachtgever wel al duidelijkheid krijgen over de kwalificatie van de arbeidsrelatie. U kunt de vragenlijst dus al inzetten om uw processen vast te stroomlijnen en risico’s naar de toekomst toe te beperken.

Veel vliegen in één klap

Als u voor een groep gelijke opdrachtnemers duidelijkheid wilt hebben over de arbeidsrelatie, hoeft u in de toekomst de webmodule maar één keer in te vullen. Zo lang u de afgegeven opdrachtgeversverklaring van toepassing verklaart op alle betreffende opdrachten, heeft u daarmee in één klap zekerheid voor de hele groep. Voorwaarde is natuurlijk wel dat de werkwijze in de praktijk overeenkomt met wat u in de webmodule heeft ingevuld.