Hoe kunnen we onze vrijwilligers opnemen in het arbobeleid?

Question

Onze organisatie roept regelmatig de hulp in van vrijwilligers. Hoe kunnen we ons arbobeleid het beste daarop afstemmen? Gelden de wettelijke arboverplichtingen eigenlijk ook voor vrijwilligers?

Accepted Answer

Vrijwilligers vormen een bijzondere groep. Volgens het Burgerlijk Wetboek (de Arbowet baseert haar definitie hierop) is een vrijwilliger geen werknemer. Hij verricht immers geen arbeid onder gezag en ontvangt geen loon. Hij valt bijvoorbeeld niet onder de Arbeidstijdenwet. Een organisatie met uitsluitend vrijwilligers hoeft aan veel verplichtingen van de Arbowet niet te voldoen. Zo is er geen plicht tot verzuimbegeleiding.

Maar sommige arboverplichtingen gelden wél voor vrijwilligers, vooral als zij samenwerken met werknemers. Artikel 9.5a van het Arbeidsomstandighedenbesluit geeft de complete opsomming. De aanwezigheid van onervaren mensen zoals vrijwilligers kan een gevaar vormen op de werkvloer. De RI&E (artikel 5 van de Arbowet) moet daarmee rekening houden. Artikel 15 van de Arbowet regelt de bedrijfshulpverlening: als er anderen dan werknemers aanwezig zijn, moeten die bij nood ook gealarmeerd en geëvacueerd worden.

Vrijwilligers beschermen tegen risico’s

Er zijn wat betreft vrijwilligers diverse specifieke arboverplichtingen. Vrijwilligers bij brandweer en politie zijn in alle opzichten ‘gewone werknemer’. De arboregels stellen vrijwilligers ook gelijk aan werknemers als een organisatie werkt met biologische agentia of gevaarlijke stoffen als asbest, explosieven, vluchtige stoffen en micro-organismen. Dan is het opstellen van een RI&E voor vrijwilligers altijd verplicht.

Dat geldt ook als vrijwilligers helpen bij bouw- of installatiewerkzaamheden aan het bedrijfspand. Daarnaast zijn er risicovolle werkzaamheden die bepaalde arboverplichtingen met zich meebrengen, zoals het verstrekken van persoonlijke beschermingsmiddelen en andere hulpmiddelen. Denk aan:

werken op hoogte;
zware fysieke belasting;
werken in lawaai;
werken in een heel koude of juist hete omgeving.

Kwetsbare groepen

Onder de werkenden die als vrijwilliger bij je organisatie werken, kunnen ook personen voorkomen die tot een kwetsbare groep horen, zoals zwangere vrijwilligers en jongeren onder de 18 jaar. Voor deze groepen gelden specifieke regels uit het Arbobesluit. Zo mogen zij niet worden blootgesteld aan bepaalde gevaarlijke stoffen en mogen jongeren sommige risicovolle werkzaamheden helemaal niet uitvoeren.

Werkzaamheden die wél mogen, moeten altijd plaatsvinden onder voldoende toezicht en begeleiding. Voor zwangere vrouwen en jonge moeders die borstvoeding geven, moet je onder andere voldoende gelegenheid regelen om te rusten of te kolven. Ten slotte geldt de algemene zorgplicht van de werkgever voor alle vrijwilligers. Hij moet er dus voor zorgen dat de werkzaamheden die zij uitvoeren hun veiligheid en gezondheid niet bedreigen.

RI&E als basis voor goed arbobeleid

Om al deze redenen is het verstandig de vrijwilligers altijd op te nemen in de RI&E. Deze vormt de basis voor goed arbobeleid. Elke werkgever is verplicht de risico’s van het werk in kaart te brengen.

Artikel 5, lid 1 van de Arbowet bepaalt dat de RI&E ingaat op risico’s en maatregelen ‘voor bijzondere categorieën van werknemers’. Dat zijn bovengenoemde jeugdigen en zwangeren, maar ook parttimers en tijdelijke krachten vallen hieronder. Voor hen gelden speciale arboverplichtingen, of ze nu als vrijwilliger werken of niet.

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Hoe kunnen we onze vrijwilligers opnemen in het arbobeleid?

15 januari 2026

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema Arbowet