Wat kunnen wij doen om klachten door nachtwerk te voorkomen?

Question

In onze organisatie werken we continu, en draaien medewerkers dus regelmatig nachtdiensten. We weten dat dit gezondheidsrisico’s met zich meebrengt, hoe kunnen we die zoveel mogelijk voorkomen?

Accepted Answer

Werknemers die in nacht- en ploegendiensten werken, hebben vaak te maken met een verstoord dag- en nachtritme. Hierdoor kan hun biologische klok ontregelen en het risico op gezondheidsklachten toenemen. Denk aan het ontwikkelen van lichamelijke aandoeningen zoals diabetes type 2, hart- en vaatziekten en slaapproblemen.

Maatregelen nemen om de risico’s bij nachtwerk te beperken

De werkgever moet daarom maatregelen nemen om het risico te beperken. Hij moet het risico van nachtwerk opnemen in de risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E) (tool) en maatregelen om het risico te beperken in het plan van aanpak. Ga daarbij te werk volgens de arbeidshygiënische strategie. Kijk dus eerst of nachtwerk kan worden voorkomen of beperkt. Als dat niet mogelijk is, moet de werkgever collectieve of individuele maatregelen nemen. De laatste maatregel, persoonlijke beschermingsmiddelen, speelt bij nachtwerk nauwelijks een rol.

Werkroosters moeten voldoende rust- en herstelmogelijkheden bieden. Beperk daarom het aantal opeenvolgende gelijke diensten (snel roterend). Kies bij voorkeur voor ‘voorwaarts’ roosteren (met de klok mee): van een ochtenddienst naar een middag- of avonddienst en vervolgens naar een nachtdienst. Na een nachtdienst volgt voldoende rust. Geef werknemers wel inspraak in de roosterplanning. Dat heeft een positief effect op hun welzijn en zelfs op de slaapkwaliteit. Ze kunnen dan namelijk een rooster kiezen dat past bij hun eigen biologische klok.

Maximum aantal uren nachtwerk

In de Arbeidstijdenwet (ATW) staan regels voor nachtwerk. Basisregel is dat de werknemer maximaal 10 uur per nachtdienst werkt (bij een normale dienst is het maximum 12 uur). Onder strikte voorwaarden is het soms mogelijk om hiervan af te wijken. Normaal gesproken heeft een werknemer na een dienst die na 2.00 uur eindigt recht op minimaal 14 uur rust. Na drie of meer nachtdiensten op rij is dat 46 uur rust. Binnen twee weken mag een werknemer 38 uur nachtwerk verrichten. Afwijkingen staan in artikel 5:8 van de ATW, en in het Arbeidstijdenbesluit.

Voorlichting over gezondheid, voeding en vermoeidheid

Het ongevalsrisico is hoger tijdens nachtdiensten en neemt toe bij meerdere nachtdiensten achter elkaar. Dit onderstreept het belang van goede roosters en voldoende rust. Gezonde voeding kan bijdragen aan de alertheid tijdens nachtdiensten. Zorg ook ‘s nachts voor gezonde alternatieven als tussendoortje, zoals fruit. De werkgever moet volgens artikel 8 uit de Arbowet bij nachtwerk ook voorlichting geven over voeding, slaap en vermoeidheid.

Ga altijd uit van maatwerk en probeer levensfasebewust beleid te voeren. Bespreek bijvoorbeeld tijdig met werknemers of en hoe lang zij nachtdiensten willen en kunnen blijven werken. Soms heeft een cao regelingen voor ouderen die nachtwerk doen. Zij krijgen de optie hiermee te stoppen en soms geldt er zelfs een verbod op nachtdiensten.

Arbeidsgezondheidskundig onderzoek aanbieden

De werkgever moet werknemers die nachtdiensten draaien een arbeidsgezondheidskundig onderzoek aanbieden dat is gericht op de risico’s van nachtwerk. Dit geldt zowel vóór de start met nachtdiensten als periodiek daarna via het periodiek arbeidsgezondheidskundig onderzoek (PAGO). Blijkt uit dit onderzoek dat nachtwerk tot gezondheidsproblemen leidt, dan moet de werkgever maatregelen nemen, bijvoorbeeld door het nachtwerk te beperken of te stoppen.

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Wat kunnen wij doen om klachten door nachtwerk te voorkomen?

30 april 2026

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema's

Direct naar:

Thema Arbeidstijden